Ngày 3/10, Quỹ Thiện Tâm (thuộc Tập đoàn Vingroup) tròn 20 tuổi. Từ những hoạt động sẻ chia với người khó khăn ban đầu, Quỹ đã phát triển thành hệ thống phụng sự cộng đồng với hơn 50 chương trình từ thiện trên cả nước, trải rộng từ y tế, giáo dục, an sinh, đền ơn đáp nghĩa đến sinh kế, nông nghiệp và cứu trợ khẩn cấp. Hơn 10 triệu người đã nhận hỗ trợ thiết thực; 46.000 tỷ đồng đã và đang được chia sẻ tới cộng đồng. Nhưng phía sau những con số “nhất Việt Nam” ấy là một hành trình thầm lặng: giúp con người có thêm cơ hội tự đứng lên và tạo ra những thay đổi bền vững cho xã hội.

Đồng hồ điểm 1h sáng cũng là lúc bác sĩ CKI Hà Thị Hương (SN 1989) cùng ekip cấp cứu thành công cứu sống bệnh nhân đột quỵ não cận kề cửa tử. Ca bệnh được xử trí ngay tại chỗ và người bệnh qua cơn nguy kịch. Với một huyện miền núi cách trung tâm tỉnh khoảng 120 km, nơi mỗi chuyến chuyển tuyến đều cần thêm thời gian, việc có thể giữ người bệnh lại trong “giờ vàng” đôi khi là ranh giới giữa sự sống và cái chết.

Thế nhưng để có được năng lực ấy, bác sĩ Hương đã đi một chặng đường dài. Sau khi tốt nghiệp Đại học Y Hà Nội năm 2014, chị trở về quê, công tác tại khoa Hồi sức cấp cứu (Bệnh viện Đa khoa Bá Thước – Thanh Hóa). Những năm đầu làm nghề, chứng kiến không ít bệnh nhân nặng không thể kịp thời lên tuyến trên, chị nhiều lần bất lực nhìn người bệnh ra đi khi mình chưa thể làm được nhiều hơn. Càng trải qua những tình huống ấy, mong muốn được học thêm, được làm chủ những kỹ thuật cần thiết để cứu người ngay tại quê nhà càng lớn.

Đến năm 2023, chị Hương nhận được hỗ trợ từ Quỹ Thiện Tâm để theo học bác sĩ chuyên khoa I tại Đại học Y Hà Nội. Hai năm học không chỉ giúp chị có thêm kiến thức và kỹ thuật chuyên sâu. Quan trọng hơn, những điều được học đã trở về cùng chị với Bá Thước, trở thành năng lực điều trị ngay tại nơi người dân cần nhất.

“Khoản hỗ trợ năm 2023 từ Quỹ Thiện Tâm không chỉ là một cơ hội đi học mà phía sau ấy là những bệnh nhân có thể tiếp tục cứu chữa, những gia đình bớt đi một lần thấp thỏm vì phải đưa người thân vượt hàng trăm cây số lên tuyến trên”, nữ bác sĩ chia sẻ.

Chị Hương là một trong số hơn 600 bác sĩ được Quỹ Thiện Tâm tài trợ kinh phí đào tạo bác sĩ chuyên khoa I cho vùng sâu, vùng xa và hỗ trợ hơn 1.200 cô đỡ thôn bản trong nhiều năm qua.

Không ồn ào hay phô trương, những nguồn lực của Vingroup thông qua Quỹ Thiện Tâm suốt 20 năm qua đã luôn đi đến đúng nơi, đúng chỗ, đúng những nơi còn thiếu bác sĩ, thiếu trường học, thiếu cơ hội và cả niềm tin để bắt đầu lại. Khi lần theo những cuộc đời từng được tiếp sức, điều hiện lên không chỉ là những câu chuyện được giúp đỡ, mà còn là cách một sự sẻ chia đúng lúc có thể tạo nên những thay đổi bền vững, để mỗi người đủ sức tự đứng dậy và viết tiếp tương lai của chính mình.

Ngày 3/10/2006, Quỹ Thiện Tâm ra đời từ sự đóng góp tự nguyện của lãnh đạo Tập đoàn Vingroup. Đây cũng là quỹ từ thiện đầu tiên của một doanh nghiệp tư nhân được cấp phép hoạt động một cách bài bản, chuyên nghiệp.

Thời gian đầu, những hoạt động của Quỹ chủ yếu hướng tới việc chia sẻ với những hoàn cảnh khó khăn. Theo thời gian, cùng với những nhu cầu ngày càng đa dạng của cộng đồng, hoạt động của Quỹ cũng dần mở rộng về quy mô và cách thức.

Từ hạt mầm thiện ban đầu, 20 năm sau, hơn 50 chương trình đã được triển khai tại 34 tỉnh, thành phố, trải rộng từ đền ơn đáp nghĩa, văn hóa, giáo dục, y tế, an sinh xã hội đến xóa đói giảm nghèo, chăm lo cho người yếu thế, hỗ trợ sinh kế, hạ tầng giao thông, nông nghiệp, môi trường và cứu trợ thiên tai.

Đằng sau mỗi lĩnh vực là những nhu cầu rất cụ thể: Có nơi cần bác sĩ. Có nơi cần lớp học hay nhà bán trú. Có gia đình cần một khoản hỗ trợ để vượt qua lúc khó khăn nhất. Có cộng đồng cần nguồn vốn, kỹ thuật hoặc một sinh kế mới để không phải tiếp tục phụ thuộc vào những hỗ trợ ngắn hạn.

Vì vậy, cùng với việc hỗ trợ trực tiếp, Quỹ dần dành nhiều nguồn lực hơn cho những chương trình có khả năng tạo tác động dài hạn.

Một suất học bổng giúp một sinh viên tiếp tục đến trường. Một chiếc máy tính giúp một đứa trẻ có thêm công cụ học tập. Một mô hình sản xuất mới có thể giúp một hộ gia đình tăng thu nhập trong nhiều năm. Một cô đỡ được đào tạo có thể tiếp tục chăm sóc cho hàng trăm bà mẹ và trẻ em trong cộng đồng… Cách làm ấy khiến câu chuyện về Quỹ Thiện Tâm không chỉ nằm ở số tiền đã trao đi, mà ở những gì được tạo ra.

Tại một ngôi nhà nhỏ ở Bình Phước cũ, Nguyễn Thị Mơ từng đứng trước một lựa chọn khó khăn. Mẹ em mất sớm, cha bặt tin từ khi em còn nhỏ. Cô gái lớn lên cùng bà ngoại đã ngoài 70 tuổi. Gia đình khó khăn nhưng em vẫn chọn theo học ngành Y - Dược tại Đại học Y Dược Buôn Ma Thuột. Em ước mơ trở thành người chữa bệnh, nhưng học phí đại học là một rào cản lớn với hai bà cháu.

Học bổng Vingroup từ Quỹ Thiện Tâm đến đúng lúc. Khoản hỗ trợ không thể giải quyết tất cả những khó khăn trong cuộc sống, nhưng giúp Mơ tiếp tục đến giảng đường mà không phải đứng trước lựa chọn bỏ học vì học phí. “Em chỉ biết cố gắng học thật tốt để sau này giúp được nhiều người hơn”, Mơ chia sẻ.

Hai mươi năm qua, hơn 90.000 suất học bổng đã được Quỹ trao cho học sinh, sinh viên nghèo vượt khó trên cả nước. Mỗi suất học bổng bắt đầu từ một nhu cầu rất cụ thể - tiền học, sách vở, chi phí đến trường - nhưng điều ở lại lâu hơn là cơ hội.

Cơ hội để một học sinh tiếp tục việc học. Cơ hội để một sinh viên hoàn thành giảng đường. Và xa hơn, cơ hội để một người trẻ có thể tự quyết định tương lai bằng năng lực của mình thay vì hoàn cảnh.

Em Nguyễn Thị Ngọt ở Trà Vinh cũng có một hành trình như vậy. Cha Ngọt bán vé số, đôi chân bị teo do di chứng sốt bại liệt từ nhỏ, mẹ làm ruộng. Khi Ngọt vào Đại học Trà Vinh, học phí trở thành gánh nặng với gia đình. Học bổng của Quỹ giúp em tiếp tục việc học. Ngọt học không chỉ cho mình mà còn mong một ngày có thể trở thành chỗ dựa vững chắc hơn cho cha mẹ.

Từ những trường hợp như Mơ và Ngọt, hoạt động giáo dục của Quỹ cũng mở rộng sang hỗ trợ máy tính cho các trường khó khăn, xây dựng trường học, nhà bán trú vùng cao, hỗ trợ giáo dục hòa nhập và sách chữ nổi cho học sinh khiếm thị. Mỗi chương trình bắt đầu từ một thiếu thốn cụ thể, nhưng hướng đến cùng một điều: để hoàn cảnh không trở thành lý do khiến một người phải dừng lại trước cơ hội của mình.

Sau trận lũ cuối năm 2025, gia đình ông Nguyễn Hải Nam (SN 1969 tại Quảng Bình), nhu cầu ấy lại mang một hình hài khác. Nước lũ cuốn đi nhiều đồ đạc, làm hư hỏng căn nhà và khiến công việc làm ăn vốn đã khó khăn càng thêm chật vật. Sau khi nước rút, gia đình phải bắt đầu lại từ việc sửa nhà, rồi tính đến chuyện kiếm kế sinh nhai.

Nguồn hỗ trợ của Quỹ Thiện Tâm giúp gia đình có thêm kinh phí sửa lại nơi ở, đồng thời có một khoản vốn để khôi phục việc làm ăn. Không thể bù đắp toàn bộ những gì trận lũ đã cuốn đi, nhưng khoản hỗ trợ giúp họ có được những điều thiết yếu nhất để bắt đầu lại: một mái nhà và một kế sinh nhai.

Từ một sinh viên nghèo có thêm cơ hội đến giảng đường, một gia đình vùng lũ có thêm điều kiện dựng lại nhà cửa và công việc, những sự hỗ trợ ấy có thể bắt đầu từ những nhu cầu rất nhỏ. Nhưng khi đến đúng lúc, chúng tạo ra một khoảng đệm để mỗi người tự bước tiếp, bằng chính sức của mình.

Đó cũng là cách Quỹ đồng hành với trẻ mồ côi, người già neo đơn và các cơ sở tình thương. Tại Trung tâm Từ thiện và Hướng nghiệp Phật Tích do Quỹ hỗ trợ, những hoàn cảnh khó khăn được chăm lo không chỉ trong hiện tại mà còn hướng tới khả năng học nghề, làm việc và sống độc lập khi trưởng thành.

Những câu chuyện từ ông Nam mất sạch nhà cửa sau lũ, em Ngọt được đến trường, bác sĩ Hương cứu sống nhiều bệnh nhân… đều có điểm chung: sự hỗ trợ không thay thế nỗ lực của mỗi người, mà tạo thêm một điểm tựa để họ có thể tiếp tục.

Nhìn lại 20 năm, gần 1.000 Mẹ Việt Nam Anh hùng được phụng dưỡng, hàng chục nghìn hộ dân được hỗ trợ sinh kế, hàng triệu người được khám chữa bệnh miễn phí, hàng chục nghìn ngôi nhà tình nghĩa, trường học và công trình phục vụ dân sinh đã được xây dựng.

Khi thiên tai xảy ra, nguồn lực được đưa đến những vùng bị ảnh hưởng. Trong đại dịch Covid-19, Vingroup tiên phong đóng góp 7.500 tỷ đồng cho công tác phòng, chống dịch, sát cánh cùng Chính phủ và nhân dân cả nước vượt qua giai đoạn cam go chưa từng có, thông qua việc hỗ trợ máy thở, vaccine, kit xét nghiệm và sinh hoạt phí cho người dân. Ở những địa phương còn khó khăn, các chương trình nông nghiệp như: Hợp tác xã tiêu biểu, nuôi thủy sản xa bờ, tưới tiêu công nghệ cao, giống cây trồng kháng bệnh được triển khai để người dân có thêm sinh kế và tăng thu nhập.

Điểm chung của những chương trình ấy là không dừng ở việc trao một khoản hỗ trợ, mà tìm cách giải quyết nhu cầu cụ thể và tạo thêm khả năng để người nhận tự cải thiện cuộc sống về sau.

Để làm được điều đó ở quy mô lớn và trong thời gian dài, nguồn lực là một phần quan trọng. Quỹ Thiện Tâm được hình thành từ sự đóng góp tự nguyện của lãnh đạo Tập đoàn Vingroup, và trong suốt hành trình 20 năm, Vingroup tiếp tục là nguồn lực nền tảng để Quỹ duy trì các chương trình xã hội trên nhiều địa bàn.

Từ nguồn lực ấy, Quỹ kết nối với chính quyền địa phương, các tổ chức xã hội, chuyên gia và những người trực tiếp làm việc tại cộng đồng. Mỗi bên đảm nhận một phần khác nhau, để nguồn hỗ trợ không chỉ đến được đúng nơi mà còn phù hợp với điều kiện thực tế và có khả năng duy trì sau khi chương trình kết thúc.

Sau 20 năm, quy mô của hành trình ấy có thể nhìn thấy qua những con số: hơn 50 chương trình, hiện diện tại 34 tỉnh, thành phố, hơn 90.000 suất học bổng và hơn 10 triệu người dân được hỗ trợ.

Ước tính, số tiền thiện nguyện và tài trợ xã hội của Vingroup đã lên tới 46.000 tỷ đồng. Trong đó, 11.000 tỷ đồng đang được Tập đoàn chia sẻ để xây nhà tặng Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, nuôi con liệt sĩ và xét nghiệm ADN liệt sĩ…

Thế nhưng nếu chỉ nhìn vào con số, sẽ khó hình dung hết những thay đổi phía sau. Một bác sĩ được đào tạo cam kết trở về địa phương có thể phẫu thuật và chữa trị cho hàng ngàn ca bệnh khó trong nhiều năm. Một cô đỡ thôn bản sau khi được trang bị kiến thức và kỹ năng có thể tiếp tục hỗ trợ các bà mẹ trong cộng đồng. Một Hợp tác xã được tổ chức sản xuất có thể tạo sinh kế cho rất nhiều hộ nông dân nghèo khác. Một hộ dân được chuyển giao kỹ thuật sản xuất có thể tạo thu nhập từ chính năng lực của mình. Một học sinh nhận học bổng có thể hoàn thành việc học và bước vào một tương lai tốt đẹp hơn.

Những đóng góp ấy đã được ghi nhận bằng Huân chương Lao động hạng Nhất của Chủ tịch nước, hai lần nhận Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, Giải thưởng ASEAN về Phát triển nông thôn và xóa đói giảm nghèo và hạng mục cao nhất của Giải thưởng Hành động vì cộng đồng 2025.

Với Quỹ Thiện Tâm, những ghi nhận ấy là sự tiếp sức cho một hành trình vẫn đang tiếp tục. Bởi sau hai thập kỷ, xã hội tiếp tục xuất hiện những nhu cầu mới. Biến đổi khí hậu đặt ra những thách thức khác cho sinh kế. Khoảng cách tiếp cận giáo dục, y tế vẫn còn ở nhiều vùng. Những nhóm yếu thế vẫn cần được đồng hành lâu dài.

Quỹ Thiện Tâm sẽ tiếp tục duy trì những chương trình đã chứng minh giá trị, đồng thời tìm kiếm các mô hình mới trong y tế, giáo dục, sinh kế, môi trường và an sinh xã hội. Ông Lý Minh Tuấn, Giám đốc Quỹ Thiện Tâm cho biết, Quỹ sẽ tăng cường hợp tác với chính quyền địa phương, chuyên gia và các tổ chức xã hội để xây dựng những mô hình hỗ trợ toàn diện hơn; những mô hình hiệu quả sẽ được lan tỏa để có thể nhân rộng tới cộng đồng.

“Với chúng tôi, mỗi dự án đều mang một giá trị riêng, đều chạm tới những mảnh đời kém may mắn và để lại dấu ấn nhân văn sâu sắc. Vì vậy, Quỹ Thiện Tâm không phân định đâu là dự án ‘tác động lớn nhất’, mà coi mỗi hoạt động đều là một hành trình tận tâm - đúng với triết lý: Làm việc Thiện bằng tất cả cái Tâm”, ông Tuấn chia sẻ.

20 năm trước, hành trình ấy bắt đầu từ những sự sẻ chia. 20 năm sau, những nguồn lực ấy đã chạm tới hàng triệu cuộc đời, từ bản làng vùng cao đến những ngôi trường, bệnh viện, mái nhà và những cộng đồng đang tìm cách đứng lên sau khó khăn. Từ những hạt mầm được gieo xuống, một mạch nguồn nhân ái đã lớn lên. Và hành trình ấy vẫn đang tiếp tục mỗi ngày trên muôn nẻo của đất nước Việt Nam…