30 triệu “nồi cơm” và lời dặn kỹ lưỡng về đồng hồ đo điện theo giờ
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn yêu cầu tính rõ các kịch bản tác động, tính đến biến động hóa đơn tiền điện của từng nhóm hộ gia đình ra sao; làm sao để hệ thống đo đếm phải chính xác, minh bạch...
Một nồi cơm điện 1,0 lít, công suất nấu 580 W
Hình minh hoạ một nồi cơm điện; kéo ngang để xoay.
Một nồi cơm điện cắm lúc 18h sẽ chạy đúng vào giờ cao điểm, nếu sau này áp dụng tính tiền điện theo giờ. Hiện tại, điện sinh hoạt hiện tại vẫn tính theo biểu giá bậc thang.
Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, trình Quốc hội chiều 20/10, đã đề xuất tính giá bán lẻ điện sinh hoạt theo giờ cao điểm, giờ thấp điểm và giờ bình thường.
Theo Quyết định 963/QĐ-BCT của Bộ Công Thương, giờ cao điểm của hệ thống điện là 17h30-22h30, từ thứ Hai đến thứ Bảy, Chủ nhật không có giờ cao điểm, và chỉ mới áp dụng cho lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, từ tháng 4 năm nay.
Đại diện Bộ Công thương nhấn mạnh, tuy đưa chính sách tính điện sinh hoạt theo giờ nhưng chỉ áp dụng khi “điều kiện kỹ thuật cho phép”.
Hiện, cả nước có khoảng 30 triệu hộ gia đình đang là khách hàng của EVN.
- 17h30-22h30giờ cao điểm của hệ thống điện sản xuất - kinh doanh - dịch vụ, từ thứ Hai đến thứ Bảy; Chủ nhật không có giờ cao điểm
- 30triệu hộ gia đìnhđang là khách hàng của EVN
Nguồn: Quyết định 963/QĐ-BCT của Bộ Công Thương; VTC News
Máy giặt chạy muộn được, bữa tối thì khó
Theo VTC News, ông Nguyễn Quốc Dũng, Trưởng ban Kinh doanh Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), cho rằng về nguyên tắc, chuyển từ bậc thang sang tính giá theo giờ phải “không làm tăng giá điện bình quân”.
TS Ngô Tuấn Kiệt, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Năng lượng, đề xuất “nguyên tắc trung hòa doanh thu”, tức tổng tiền thu từ nhóm khách hàng chuyển sang cách tính mới giữ nguyên như cách cũ. Khi đó, theo ông, một số gia đình có thể phải trả thêm, còn các hộ khác được giảm.
TS Kiệt cũng cho rằng hóa đơn của nhiều gia đình có thể tăng, vì phần lớn sinh hoạt dồn vào buổi tối.
Theo Dân trí, đại biểu Tạ Thị Yên, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu, cảnh báo nếu thiết kế chính sách không phù hợp, người khó thay đổi giờ sinh hoạt có thể phải chịu chi phí cao hơn.
Chị Lê Thị Hiền ở Hà Đông, Hà Nội, nhà 5 người, tiền điện khoảng 1 triệu đồng mỗi tháng, nói với Tiền Phong: “Gia đình có thể tiết kiệm điện, nhưng không phải sinh hoạt nào cũng chuyển sang giờ khác được”. Anh Lê Mạnh Cường ở Nghệ An cho biết: “Máy giặt có thể chạy muộn hơn, nhưng không thể để cả nhà chờ đến đêm mới nấu ăn, tắm giặt.”
Máy giặt có thể chạy muộn hơn, nhưng không thể để cả nhà chờ đến đêm mới nấu ăn, tắm giặt.
Khảo sát độc giả tự nguyện của Soha hỏi người tham gia việc nào trong nhà có thể chuyển khỏi giờ cao điểm, được chọn nhiều phương án. Máy giặt hoặc máy sấy được chọn nhiều nhất. Nấu ăn tối chỉ được chọn 15,8% trong số 4.607 lượt trả lời câu hỏi này, xếp trên mỗi lọc không khí. Khảo sát cũng hỏi tiền điện mỗi tháng của người tham gia.
Đối chiếu câu trả lời của những người cùng trả lời hai câu hỏi (nêu trên), nhóm trả trên 2 triệu đồng mỗi tháng là nhóm cho biết khó thay đổi sinh hoạt nhất. 34,3% trong 467 lượt của nhóm này chọn “hầu như không chuyển giờ được việc nào”, so với 22,1% ở nhóm trả dưới 1 triệu đồng.
Với câu hỏi điều gì khiến bạn băn khoăn nhất, phần đông số lượt ở cả ba nhóm hóa đơn đều chọn: sợ tổng tiền điện tăng.
Việc có thể chuyển khỏi giờ cao điểm 17h30-22h30, chia theo mức tiền điện mỗi tháng
Đơn vị: %
Trên 2 triệu: nhà trả trên 2 triệu đồng tiền điện mỗi tháng1-2 triệu: nhà trả 1-2 triệu đồng mỗi thángDưới 1 triệu: nhà trả dưới 1 triệu đồng mỗi tháng
- Máy giặt, máy sấy46,7Trên 2 triệu47,41-2 triệu40,6Dưới 1 triệu
- Là quần áo35,5Trên 2 triệu37,81-2 triệu29,9Dưới 1 triệu
- Sạc xe34,9Trên 2 triệu35,31-2 triệu30,7Dưới 1 triệu
- Bơm nước29,3Trên 2 triệu32,11-2 triệu29,5Dưới 1 triệu
- Bình nóng lạnh21,4Trên 2 triệu25,41-2 triệu23,4Dưới 1 triệu
- Sạc đồ điện tử26,8Trên 2 triệu22,71-2 triệu20,8Dưới 1 triệu
- Làm mát, sưởi ấm23,3Trên 2 triệu20,81-2 triệu17,7Dưới 1 triệu
- Không việc nào34,3Trên 2 triệu28,11-2 triệu22,1Dưới 1 triệu
Theo Tiền Phong, TS Ngô Tuấn Kiệt đề xuất trước mắt thí điểm với nhóm tiêu thụ nhiều điện, chẳng hạn các hộ dùng khoảng 500 kWh mỗi tháng trở lên, không mặc nhiên áp dụng với mọi hộ gia đình.
Chuyên gia Đào Nhật Đình nói với VTC News: “Nhà máy có thể chủ động sắp xếp ca làm việc để tránh giờ điện đắt”, còn các gia đình thường dồn nấu ăn, tắm giặt, học tập vào buổi tối. Với bữa cơm, ông lưu ý “nấu cơm quá sớm rồi giữ ấm trong nhiều giờ chưa chắc tiết kiệm hơn” so với nấu sát bữa ăn.
Từ phát biểu của chuyên gia Đào Nhật Đình, chúng tôi đã thử làm một phép tính giả định như đồ họa bên dưới.
Nồi cơm điện nấu sát bữa và nấu sớm rồi giữ ấm dùng bao nhiêu điện, tốn bao nhiêu tiền
Giả định Ước tính giả định dựa trên công suất nấu do nhà sản xuất công bố. Đồ họa coi nồi chạy hết công suất suốt 30 phút nấu và giữ ấm ở mức 80 W. Mức giữ ấm 80 W của nồi 1,8 lít là giả định. Bữa tối lúc 18h: nấu sát bữa là nấu 17h30-18h; giữ ấm 6 giờ là nấu 11h30-12h; giữ ấm 12 giờ là hẹn nấu 5h30-6h. Tiền điện tính theo giả định điện sinh hoạt áp biểu giá theo giờ đang áp cho khách hàng sản xuất dưới 6 kV, chưa gồm thuế giá trị gia tăng. Điện sinh hoạt hiện chưa tính theo giờ. Các nhà sản xuất nồi cơm điện khuyến cáo không hẹn giờ hoặc giữ ấm quá 12 giờ.
- Giờ cao điểm3.640 đồng/kWh17h30-22h30, thứ Hai-thứ Bảy
- Giờ bình thường1.987 đồng/kWh6h-17h30 và 22h30-24h
- Giờ thấp điểm1.300 đồng/kWh0h-6h
| Cách nấu | Nồi 1,8 lít, 860 W | Nồi 1,0 lít, 580 W | ||
|---|---|---|---|---|
| kWh | đồng/bữa | kWh | đồng/bữa | |
| Nấu sát bữanấu 17h30-18h, cả 30 phút trong giờ cao điểm | 0,43 | 1.565 | 0,29 | 1.056 |
| Giữ ấm thêm 6 giờnấu 11h30-12h (giờ bình thường), giữ ấm đến 18h | 0,91 | 1.874 | 0,77 | 1.596 |
| Giữ ấm thêm 12 giờhẹn nấu 5h30-6h (giờ thấp điểm), giữ ấm đến 18h | 1,39 | 2.533 | 1,25 | 2.351 |
Nguồn: ước tính giả định của Soha theo công suất do nhà sản xuất công bố; khung giờ theo Quyết định 963/QĐ-BCT
Đồ họa giả định điện sinh hoạt được tính theo biểu giá theo giờ đang áp cho khách hàng sản xuất dưới 6 kV, chưa gồm thuế giá trị gia tăng: 3.640 đồng/kWh trong giờ cao điểm 17h30-22h30, 1.987 đồng/kWh trong giờ bình thường và 1.300 đồng/kWh trong giờ thấp điểm 0h-6h. Mỗi kWh dùng trong giờ cao điểm đắt gần gấp đôi giờ bình thường và gần gấp ba giờ thấp điểm. Điện sinh hoạt hiện vẫn tính theo bậc thang; mức giá từng khung giờ cho điện sinh hoạt chưa được công bố.
Với bữa tối lúc 18h, nấu sát bữa nghĩa là cả 30 phút nấu rơi vào giờ cao điểm. Nấu sớm lúc 11h30 hay hẹn nấu lúc 5h30 đưa phần điện nấu cơm sang giờ bình thường, giờ thấp điểm, nhưng nồi phải giữ ấm thêm nhiều giờ, mỗi giờ giữ ấm vẫn tính giá 1.987 đồng/kWh, nên tổng số điện và tiền điện của bữa cơm đều tăng. Với nồi 1,8 lít, một bữa nấu sát giờ ăn tốn khoảng 1.565 đồng; nấu sớm rồi giữ ấm 6 giờ tốn 1.874 đồng, giữ ấm 12 giờ tốn 2.533 đồng, gấp khoảng 1,6 lần. Với nồi 1,0 lít, giữ ấm 12 giờ đẩy tiền một bữa từ 1.056 đồng lên 2.351 đồng, hơn gấp đôi.
Nói cách khác, theo ước tính này, né giờ cao điểm bằng cách nấu sớm không làm bữa cơm rẻ hơn. Muốn biết cách nào lợi hơn, gia đình phải xem được số điện đã dùng trong từng khung giờ, trong khi hóa đơn tiền điện sinh hoạt hiện chỉ báo tổng số điện cả tháng.
Cắm nồi lúc mấy giờ, bao nhiêu số điện của bữa cơm rơi vào giờ cao điểm?
Giả định Cả nhà ăn tối lúc 18h. Nồi chạy hết công suất suốt 30 phút nấu, giữ ấm ở mức 80 W. Mức giữ ấm 80 W của nồi 1,8 lít là giả định. Tiền điện tính theo giả định điện sinh hoạt áp biểu giá theo giờ đang áp cho khách hàng sản xuất dưới 6 kV, chưa gồm thuế giá trị gia tăng; điện sinh hoạt hiện chưa tính theo giờ.
- Giờ cao điểm3.640 đồng/kWh17h30-22h30, thứ Hai-thứ Bảy
- Giờ bình thường1.987 đồng/kWh6h-17h30, 22h30-24h; Chủ nhật 6h-24h
- Giờ thấp điểm1.300 đồng/kWh0h-6h, mọi ngày
- Giờ cao điểm 17h30–22h30
- Giờ thấp điểm 0h–6h
- 30 phút nấu
- Giữ ấm chờ bữa
- Bữa ăn 18h
- Cả bữa cơm
- 0,29 kWh
- Trong giờ cao điểm
- 0,29 kWh
- Ngoài giờ cao điểm
- 0,00 kWh
- Tiền điện cả bữa
- 1.056 đồng
Cách tính: 0,29 kWh giờ cao điểm × 3.640 đồng = 1.056 đồng
Đồng hồ điện phải chính xác, dữ liệu phải công khai
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn yêu cầu đánh giá tác động theo các kịch bản cụ thể, tính đến biến động hóa đơn của từng nhóm hộ. Theo Tuổi Trẻ, ông cho rằng người dân nhiều khi chỉ nhận hóa đơn rồi thanh toán, không có điều kiện kiểm soát mức tiêu thụ thực tế.
Báo Xây dựng dẫn lời Chủ tịch Quốc hội tại buổi thảo luận chiều 20/10: “Giống như khi bàn về Luật Đo lường, làm sao để đồng hồ điện, đồng hồ nước phải đảm bảo chính xác.” Ông cũng đề nghị: “Hiện nay, cơ quan lập và thẩm định khung giá nên độc lập hơn, không giao cho Tập đoàn Điện lực Quốc gia (EVN) tự xây dựng như trước”.
Giống như khi bàn về Luật Đo lường, làm sao để đồng hồ điện, đồng hồ nước phải đảm bảo chính xác.
TS Ngô Tuấn Kiệt nói với VTC News: “Người dân phải có khả năng theo dõi, kiểm tra dữ liệu tiêu thụ điện”, và được hỗ trợ xác minh nhanh khi phản ánh sai lệch trong đo đếm, tính tiền.
Theo Dân trí, TS Nguyễn Huy Hoạch, Hội đồng Khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam, cho rằng điều kiện tiên quyết là công tơ ghi được sản lượng theo từng khung giờ, cùng hệ thống dữ liệu minh bạch để khách hàng tự theo dõi. Anh Lê Mạnh Cường ở Nghệ An đề nghị: “Nếu tính giá theo giờ, cần công khai mức giá và cách tính để người dân biết hóa đơn sẽ thay đổi thế nào”.
Theo số liệu EVN do Dân trí đăng, đến tháng 6, công tơ điện tử đã chiếm khoảng 99,9% trong gần 32 triệu khách hàng, tính chung mọi loại khách hàng. Dù vậy, ông Bùi Quốc Hùng, Phó Cục trưởng Cục Điện lực, cho biết muốn tính theo giờ thì “phải thay đổi hệ thống công tơ để đo được sản lượng cho 3 khung giờ”.
- 99,9%công tơ điện tử trong gần 32 triệu khách hàng (tính chung mọi loại khách hàng), đến tháng 6
- 3khung giờcông tơ phải đo được sản lượng riêng từng khung, nếu tính giá theo giờ
Nguồn: số liệu EVN, Cục Điện lực, theo Dân trí
Khảo sát của Soha hỏi điều người tham gia băn khoăn nhất. 14,4% trong số 2.641 lượt trả lời câu hỏi này bày tỏ: muốn tự xem số điện từng khung giờ. Khảo sát cũng hỏi nếu được chọn cách tính tiền điện, nhà người tham gia chọn cách nào.
Đặt câu trả lời của cùng những người tham gia ở hai câu hỏi (nêu trên) cạnh nhau, kết quả cho thấy: với những người chọn tính theo giờ, cứ khoảng 10 lượt thì có 3 lượt băn khoăn nhất là muốn tự xem dữ liệu thiêu thụ điện, cao hơn hẳn hai nhóm chọn giữ bậc thang và chọn “sao cũng được, miễn không tăng tiền”.
Điều băn khoăn nhất và cách tính tiền điện mà người khảo sát muốn chọn
Đơn vị: %
Muốn tính theo giờ: chọn tính theo giờ, đắt hơn ở giờ cao điểm, rẻ hơn ở giờ thấp điểmGiữ bậc thang: chọn giữ bậc thang như hiện naySao cũng được: chọn “sao cũng được, miễn không tăng tiền”
- Sợ tiền điện tăng44Muốn tính theo giờ56Giữ bậc thang65Sao cũng được
- Muốn tự xem số điện29Muốn tính theo giờ13Giữ bậc thang10Sao cũng được
- Sợ đảo lộn nếp sống10Muốn tính theo giờ22Giữ bậc thang14Sao cũng được
- Không băn khoăn gì11Muốn tính theo giờ6Giữ bậc thang6Sao cũng được
- Ai trả tiền công tơ7Muốn tính theo giờ4Giữ bậc thang4Sao cũng được
Theo Dân trí, ông Hùng cho biết trước mắt chưa áp giá điện theo giờ với khách hàng sinh hoạt, cơ quan quản lý sẽ quyết định thời điểm áp dụng sau khi đánh giá đầy đủ tác động. Mức giá từng khung giờ cho điện sinh hoạt chưa được công bố.
Cũng trong khảo sát trên Soha, trong số 2.466 lượt trả lời câu hỏi theo bạn phương án áp dụng nào là lý tưởng nhất, 57,8% lượt trả lời chọn rằng: nhà nào muốn thì đăng ký, không ép.
Phương án áp dụng được chọn nhiều nhất
Cứ 100 lượt trả lời câu hỏi về phương án áp dụng thì khoảng 58 lượt chọn nhà nào muốn thì đăng ký, không ép.
Nhà nào muốn thì đăng ký, không ép: 57,8%Các phương án khác: 42,2%
Nội dung: Trương Lương và cộng sự
Dựng bài: Đức Giang, với sự hỗ trợ của AI