Cho lòng tốt
một địa chỉ

LƯƠNG NHẬT KHANG, 26 TUỔIlàm việc trong lĩnh vực AI tại Canada
ganhmuusinh.vn
300+GÁNH HÀNG TỪ BẮC VÀO NAM
200+DO CỘNG ĐỒNG BỔ SUNG
QĐ. HOÀNG SA QĐ. TRƯỜNG SA
Điểm ghim minh họa theo bản đồ cộng đồng "Gánh Mưu Sinh - Toàn quốc" trên Google Maps

Không phải người khởi xướng phong trào ghim vị trí các gánh hàng trên Google Maps, Lương Nhật Khang chọn cách góp sức riêng khi ứng dụng AI xây dựng website tập hợp hơn 300 địa điểm bán hàng từ Bắc vào Nam, giúp mọi người dễ dàng tìm đến và ủng hộ những người lao động mưu sinh trên đường phố.

Bài viết: Phương Anh - Thiết kế: Quang Lê

Từ gói xôi buổi sáng, ly nước ven đường đến sạp trái cây nhỏ trong ngõ,.. những gánh hàng mưu sinh vẫn lặng lẽ hiện diện trên từng góc phố, nuôi sống người bán bằng những đồng tiền chắt chiu mỗi ngày. Đằng sau mỗi gánh hàng có thể là một người lao động đang gồng gánh cuộc sống, một cụ già cần tiền mua thuốc hay một gia đình trông chờ vào từng món hàng bán được để nuôi tiếp ước mơ của con trẻ.

Xe bánh mì của cụ Thủy
Xe bánh mì của cụ ThủyPhường Bến Thành, TP.HCM
Cà phê của ông cụ
Cà phê của ông cụPhường Gia Định, TP.HCM
Chuối chiên bà Tư
Chuối chiên bà TưPhường Đức Nhuận, TP.HCM
Chả cá đậu đũa bà Năm
Chả cá đậu đũa bà NămPhường Vĩnh Hội, TP.HCM
Văn phòng phẩm cụ Minh
Văn phòng phẩm cụ MinhPhường Tân Sơn Hòa, TP.HCM
Xe hot dog của chú Thông
Xe hot dog của chú ThôngPhường Hạnh Thông, TP.HCM
Bánh ú tro, bánh tét chú Long An
Bánh ú tro, bánh tét chú Long AnPhường Chợ Quán, TP.HCM
Hột vịt lộn úp mề
Hột vịt lộn úp mềPhường Gia Định, TP.HCM

Một câu chuyện được chia sẻ trên mạng xã hội có thể thu hút hàng nghìn lượt quan tâm, nhưng làm thế nào để sự xúc động ấy không dừng lại ở những lượt thích, mà trở thành những lần ghé mua và sự ủng hộ lâu dài?

Ảnh: ganhmuusinh.vn
Lương Nhật Khang

Đó là điều Lương Nhật Khang, 26 tuổi, hiện làm việc trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) tại Canada, muốn góp phần giải quyết qua website ganhmuusinh.vn. Nền tảng hiện tập hợp hơn 300 địa điểm bán hàng trên cả nước, trong đó hơn 200 địa điểm được cộng đồng bổ sung sau khi website ra mắt.

Không phải người khởi xướng phong trào ghim vị trí các gánh hàng trên Google Maps, Khang chọn tiếp nối nỗ lực ấy bằng công nghệ, giúp thông tin dễ tìm và sự sẻ chia có thêm cơ hội trở thành hành động thiết thực.

Chúng tôi đã có cuộc trò chuyện với Lương Nhật Khang về ý tưởng phía sau dự án và mong muốn đưa những gánh hàng nhỏ đến gần hơn với cộng đồng.

Khi lòng tốt cũng cần một địa chỉ cụ thể

Thông tin về các gánh hàng nằm rải rác trên Google Maps, Facebook, TikTok... được gom về một nơi.

Điều gì khiến anh quyết định xây dựng ganhmuusinh.vn thay vì chỉ chia sẻ thông tin về các gánh hàng mưu sinh trên mạng xã hội?

Lương Nhật Khang

Mình biết đến phong trào qua những bài đăng trên mạng xã hội và thực sự xúc động trước việc mọi người cùng nhau tìm đến ủng hộ những gánh hàng nhỏ. Nhưng khi theo dõi nhiều hơn, mình nhận ra có một vấn đề khá thực tế là thông tin về các gánh hàng đang nằm rải rác ở nhiều nơi, từ Google Maps đến những bài viết trên Facebook, TikTok.

Khi đọc được một câu chuyện và muốn ghé mua hàng ủng hộ, mọi người có thể không tìm lại được bài đăng, không biết chính xác cô chú bán ở đâu hoặc thường bán vào khung giờ nào. Có người muốn quay lại lần sau nhưng chưa kịp lưu địa điểm. Mình nghĩ rằng, nếu đã có sự quan tâm thì cần có một cách để mọi người dễ dàng biến sự quan tâm ấy thành hành động.

Vì vậy, mình muốn tạo ra một nơi tập hợp thông tin, để mọi người có thể tìm kiếm, xem lại và lưu địa chỉ thuận tiện hơn. Từ suy nghĩ đó, mình bắt tay xây dựng ganhmuusinh.vn.

Mình cũng muốn nói rõ rằng mình không phải người đầu tiên ghim vị trí các gánh hàng mưu sinh lên Google Maps. Phong trào ấy bắt đầu từ cộng đồng, từ rất nhiều anh chị, cô chú tự nguyện chia sẻ địa điểm để những người khác có thể tìm đến ủng hộ. Mình rất biết ơn những người đã khởi xướng và duy trì việc đó.

Lương Nhật Khang (trái)
LƯƠNG NHẬT KHANG

Mình không phải người khởi xướng phong trào, nhưng mình có thể góp thêm phần công nghệ để thông tin đến được với nhiều người hơn.

Lương Nhật Khang (trái). Ảnh: NVCC

Sống và làm việc ở Canada, anh vẫn dành thời gian cho những người lao động nghèo ở quê nhà. Những ký ức nào từ thời thơ ấu đã theo anh suốt nhiều năm và trở thành động lực để anh bắt tay vào dự án này?

Lương Nhật Khang

Từ nhỏ, mình đã quen với hình ảnh những cô chú, ông bà lớn tuổi vẫn gánh hàng đi bán, hay những em nhỏ phải đi làm từ sớm, không có điều kiện đến trường. Những hình ảnh ấy theo mình cả khi sang Canada học tập và làm việc.

Mình nghĩ nếu bản thân may mắn có được những điều kiện tốt hơn, mình nên dùng những gì mình có để giúp lại những người còn vất vả. Trước đây, mình từng ủng hộ một số tổ chức thiện nguyện như GiveWell, Saigon Children's Charity và Nhà Nhiều Lá. Với ganhmuusinh.vn, mình chọn một cách đóng góp khác: sử dụng những công cụ AI mình làm việc cùng hằng ngày để xây dựng website. Mình nghĩ có thể bắt đầu từ chính những gì mình biết và làm tốt, miễn là điều đó hữu ích với người khác.

Vì sao anh chọn những gánh hàng rong làm đối tượng hỗ trợ? Anh kỳ vọng sự ủng hộ từ những khách hàng quen có thể mang lại thay đổi gì cho cuộc sống của họ?

Lương Nhật Khang

Mình thấy những gánh hàng này rất gần gũi với cuộc sống hằng ngày. Đó có thể là gói xôi buổi sáng, ly nước ven đường hay món ăn quen thuộc. Nhiều cô chú đã lớn tuổi nhưng vẫn miệt mài bán hàng để nuôi sống bản thân và gia đình. Mình rất trân trọng điều đó.

Những gánh hàng nhỏ thường phụ thuộc vào khách quen và người đi ngang qua.

Có người đọc được câu chuyện trên mạng, muốn ghé mua ủng hộ nhưng lại không tìm được địa chỉ hay giờ bán cụ thể. Mình nhận ra đôi khi mọi người không thiếu sự quan tâm, mà thiếu thông tin để biến sự quan tâm ấy thành hành động.

Một website không thể giải quyết hết khó khăn của người bán, nhưng có thể giúp mọi người tìm đúng địa điểm, quay lại mua hàng hoặc giới thiệu cho người quen. Với mình, công nghệ không nhất thiết phải tạo ra điều gì lớn lao.

Đôi khi, giá trị của nó nằm ở việc giúp lòng tốt vốn đã có tìm được đúng địa chỉ và được duy trì lâu dài hơn.

LƯƠNG NHẬT KHANG

Muốn giúp lâu dài thì phải làm cho thông tin thật dễ tìm, để việc ủng hộ trở nên tự nhiên và bền bỉ.

Hơn 300 gánh hàng và bài toán khó hơn việc xây dựng một website

300+địa điểm từ Bắc vào Nam
200+do cộng đồng bổ sung sau khi web ra mắt

Mỗi chấm là một địa điểm, làm tròn theo mốc "hơn 300", "hơn 200" nhân vật nêu.

Trong hành trình thực hiện dự án, câu chuyện nào khiến anh nhận ra rằng sự chú ý trên mạng xã hội chưa đủ để giúp những người bán hàng mưu sinh?

Lương Nhật Khang

Câu chuyện mình nhớ nhất là về cụ Huỳnh, người bán xôi ở góc Tản Đà - Nguyễn Trãi. Dù đã ngoài 70 tuổi và lưng còng, cụ vẫn ngày ngày buôn bán để chăm lo cho người con đang bệnh nặng và người chồng bị liệt.

Mình ấn tượng với những chia sẻ của cụ về chi phí điều trị cho chồng, được ghi chép chi tiết đến từng nghìn đồng. Qua đó, mình phần nào hiểu được nỗi lo và sự chắt chiu của cụ trong cuộc sống hằng ngày.

Mỗi khi hoàn cảnh của cụ được đăng tải trên mạng xã hội, nhiều người tìm đến giúp đỡ. Tuy nhiên, sức lan tỏa thường chỉ kéo dài vài ngày rồi dần lắng xuống. Mình nhận ra rằng, bên cạnh việc chia sẻ câu chuyện, cần có cách để mọi người dễ dàng tìm lại địa chỉ khi muốn hỗ trợ.

Khi biết một gánh hàng nằm ở đâu và bán mặt hàng gì, khách có thể chủ động ghé mua thay vì chỉ dừng lại ở việc đọc hay chia sẻ bài viết. Mình hy vọng sự ủng hộ sẽ trở thành một phần trong sinh hoạt thường ngày, từ mua gói xôi trên đường đi làm, ghé sạp trái cây gần nhà đến giới thiệu cho người quen.

Những hành động giản dị nhưng được duy trì đều đặn sẽ mang lại giá trị lâu dài hơn một làn sóng quan tâm nhất thời.

Từ ý tưởng ban đầu đến hơn 300 địa điểm trên ganhmuusinh.vn, anh đã sử dụng AI và sự đóng góp của cộng đồng để phát triển nền tảng này như thế nào?

Lương Nhật Khang

Mình xây dựng website với sự hỗ trợ của các công cụ AI. Ban đầu, mình chỉ làm những tính năng cơ bản để mọi người tìm được gánh hàng và đến mua. Sau đó, mình bổ sung tính năng lưu địa điểm và đề xuất địa điểm mới.

Đến nay, trang đã có hơn 300 gánh hàng từ Bắc vào Nam. Trong đó, hơn 200 địa điểm được bổ sung sau khi website ra mắt, phần lớn nhờ sự đóng góp của cộng đồng.

Mọi người có thể tìm kiếm theo khu vực và loại mặt hàng, lưu địa điểm để xem lại hoặc gửi thông tin về những gánh hàng mới. Người dùng cũng có thể đề xuất chỉnh sửa giờ bán, số điện thoại và địa chỉ. Các thay đổi đều được quản trị viên xem xét trước khi hiển thị công khai.

Thông tin về các gánh hàng vốn nằm rải rác trên Google Maps và nhiều bài đăng mạng xã hội. Mình muốn tập hợp địa chỉ, hình ảnh và câu chuyện của họ vào một nơi để người dùng dễ tìm kiếm hơn.

Tuy nhiên, xây dựng website chỉ là bước đầu. Khó khăn lớn nhất là giữ thông tin chính xác khi người bán có thể đổi giờ, đổi địa điểm hoặc ngừng bán. Vì đang sống ở Canada, mình phụ thuộc nhiều vào cộng đồng tại Việt Nam để kiểm tra và cập nhật dữ liệu.

Với những địa điểm chưa xác định được vị trí chính xác, mình chọn ghi rõ thông tin còn thiếu thay vì đặt ghim sai khiến mọi người tìm đến mà không gặp được người bán.

Người dùng cũng có thể báo lỗi hoặc đề nghị gỡ thông tin trên website. Mình muốn phát triển dự án với tốc độ vừa sức để có thể duy trì lâu dài, thay vì mở rộng nhanh nhưng không bảo đảm chất lượng dữ liệu.

Trang chủ ganhmuusinh.vnDanh sách Gánh Mưu Sinh trên Google MapsBảng vinh danh người đóng góp
01 · TÌM

Tìm gánh hàng theo khu vực và loại mặt hàng: đồ ngọt, nước, cơm, bánh mì...

02 · LƯU

Lưu địa điểm để xem lại, hoặc mở cả danh sách trên Google Maps.

03 · GÓP

Gửi thông tin gánh hàng mới, đề xuất sửa giờ bán, số điện thoại, địa chỉ. Hơn 200 địa điểm đến từ cộng đồng.

04 · DUYỆT

Mọi thay đổi được quản trị viên xem xét trước khi hiển thị. Chỗ chưa rõ vị trí thì ghi rõ thông tin còn thiếu, không đặt ghim sai.

Ảnh chụp màn hình ganhmuusinh.vn và bản đồ cộng đồng trên Google Maps. Tên người dùng đã được làm mờ.

LƯƠNG NHẬT KHANG

Với mình, hiệu quả không nằm ở lượt xem, mà ở những câu hỏi rất cụ thể: mọi người có tìm đúng chỗ không, có quay lại mua hàng không?

Với hơn 300 địa điểm được tập hợp, anh dựa vào đâu để đánh giá hiệu quả thực tế của website? Trong thời gian tới, anh kỳ vọng nền tảng này sẽ tạo ra những thay đổi gì cho các gánh hàng mưu sinh?

Lương Nhật Khang

Hiện tại, điều mình có thể khẳng định là website đã tập hợp hơn 300 địa điểm bán hàng, trong đó hơn 200 địa điểm do cộng đồng bổ sung sau khi nền tảng ra mắt.

Còn việc website có giúp cải thiện tình hình buôn bán hay thu nhập của các cô chú hay không, mình cần thêm phản hồi thực tế từ cả người bán lẫn người mua. Mình không muốn đưa ra kết luận khi chưa có đủ thông tin.

Với mình, hiệu quả của dự án không chỉ nằm ở lượt xem hay số lượng địa điểm được cập nhật, mà còn ở những điều cụ thể hơn: mọi người có tìm đúng gánh hàng không, có quay lại mua hàng không và việc tìm kiếm có thuận tiện hơn trước không?

Trong thời gian tới, mình hy vọng website sẽ giúp mọi người không chỉ tìm thấy thông tin trên mạng mà còn thực sự tìm đến các gánh hàng ngoài đời, trở thành khách quen hoặc giới thiệu địa chỉ cho người xung quanh. Khi sự quan tâm được chuyển thành những lần ghé mua thường xuyên, dự án mới có thể tiến gần hơn đến mục tiêu ban đầu của mình.

Không cần một hành động lớn lao, chỉ cần sự ủng hộ đủ bền bỉ

Khi một gánh hàng được chú ý nhờ câu chuyện khó khăn của người bán, sự quan tâm có thể đến rất nhanh nhưng cũng dễ lắng xuống. Theo anh, làm thế nào để sự quan tâm dành cho những gánh hàng mưu sinh không chỉ dừng lại ở sự thương cảm, mà trở thành sự ủng hộ bền bỉ?

Lương Nhật Khang

Mình mong mọi người nhìn các cô chú như những người lao động bình thường, với sản phẩm, công sức và giá trị riêng tạo ra cho cuộc sống và xã hội.

Mình nghĩ sự giúp đỡ không nhất thiết phải bắt đầu từ lòng thương cảm, mà có thể đến từ những điều rất đời thường khi thấy món hàng phù hợp thì ghé mua, cảm thấy hài lòng thì quay lại hoặc giới thiệu cho người quen.

Người mua cũng không nhất thiết phải biết toàn bộ câu chuyện riêng của người bán mới có thể ủng hộ họ. Đôi khi, chỉ cần biết một gánh hàng ở đâu, bán món gì và tìm đến khi có nhu cầu là đã tạo ra một kết nối thiết thực.

Đó cũng là điều mình mong ganhmuusinh.vn có thể làm được: giúp mọi người dễ dàng tìm thấy và quay lại những gánh hàng mà họ muốn ủng hộ. Mình không kỳ vọng mỗi người phải làm điều gì lớn lao. Nếu việc ghé mua một gói xôi, một ly nước hay ít trái cây trở thành thói quen thường ngày, những gánh hàng sẽ có thêm cơ hội tiếp cận khách hàng mà không phải phụ thuộc vào việc câu chuyện của mình có đang được chú ý trên mạng hay không.

Mình mong mọi người nhìn các cô chú như những người lao động, với sản phẩm và công sức của riêng mình, chứ không phải bằng sự thương hại.

Người bán đồ chơi
Người bán bút

Từ việc giúp người mua tìm được địa chỉ đến mong muốn giảm bớt những vất vả trong công việc của người bán, anh hình dung ganhmuusinh.vn sẽ phát triển như thế nào? Qua dự án này, anh nhận ra điều gì về vai trò của công nghệ trong việc giải quyết các vấn đề xã hội?

Lương Nhật Khang

Về lâu dài, mình muốn tiếp tục mở rộng website, bổ sung thêm địa điểm và cải thiện độ chính xác của thông tin để mọi người có thể tìm thấy nhiều gánh hàng hơn trên khắp cả nước.

Mình cũng đang tìm hiểu những cách bán hàng thuận tiện hơn cho các cô chú, chẳng hạn như bán tại nhà nếu họ có nhu cầu, để không phải ngày nào cũng mang vác hàng nặng đi khắp nơi. Tuy nhiên, những giải pháp như vậy cần xuất phát từ điều kiện thực tế và lựa chọn của người bán. Không phải ai cũng có cùng hoàn cảnh hay mong muốn thay đổi cách buôn bán.

Qua dự án, mình nhận ra công nghệ có thể giúp giải quyết một phần vấn đề bằng cách làm cho thông tin dễ tiếp cận hơn. Mình không phải người khởi xướng phong trào ghim vị trí các gánh hàng, nhưng có thể dùng kiến thức của mình để tiếp nối nỗ lực ấy.

Một website không thể giải quyết hết khó khăn của các cô chú, nhưng có thể tạo thêm cơ hội để người mua tìm thấy người bán. Để sự kết nối đó tạo ra thay đổi thực tế, vẫn cần sự tham gia của cộng đồng.

Gánh hàng đêm
Người bán hàng đêm

Những việc nhỏ như vậy, nếu được duy trì đều đặn, sẽ bền hơn rất nhiều so với một làn sóng chia sẻ chỉ kéo dài vài ngày.

Anh từng chia sẻ rằng mình muốn dùng những điều kiện có được để đóng góp trở lại cho xã hội đã nuôi mình lớn. Điều gì đã thôi thúc anh theo đuổi mong muốn ấy, và anh muốn gửi gắm thông điệp gì đến những người trẻ cũng muốn đóng góp cho cộng đồng nhưng chưa biết bắt đầu từ đâu?

Lương Nhật Khang

Mình nghĩ những gì mình có được hôm nay không chỉ đến từ nỗ lực của bản thân, mà còn từ tình yêu thương của gia đình và xã hội đã nuôi mình lớn. Vì vậy, mình luôn mong muốn dùng những kiến thức, kinh nghiệm và khả năng mình tích lũy được để đóng góp trở lại. Việc ra nước ngoài học tập và làm việc cũng là một phần trong hành trình ấy, với hy vọng một ngày nào đó mình có thể làm được điều gì đó thiết thực cho đất nước.

Với các bạn trẻ muốn đóng góp cho cộng đồng nhưng chưa biết bắt đầu từ đâu, mình nghĩ hãy nhìn vào những vấn đề xung quanh, tìm hiểu những gì người đi trước đã làm và tự hỏi thế mạnh của mình có thể bổ sung điều gì. Đôi khi, chúng ta không cần tạo ra một điều hoàn toàn mới, mà chỉ cần tìm ra cách làm cho những việc đang có trở nên tốt hơn.

Mình tin rằng không phải ai cũng cần làm những điều lớn lao để tạo ra giá trị. Điều quan trọng là nhận ra mình có thể làm gì, bắt đầu từ những điều trong tầm tay và kiên trì với nó. Bởi đôi khi, một thay đổi nhỏ nhưng giải quyết được vấn đề thực tế của người khác cũng có thể tạo nên ý nghĩa lâu dài.

Cảm ơn anh đã chia sẻ!

Không cần phải làm điều gì quá lớn lao, chỉ cần bắt đầu từ một việc hữu ích trong tầm tay mình.

Ghé một gánh mưu sinh
ganhmuusinh.vn
Bài viết: Phương Anh - Thiết kế: Quang Lê
Ảnh: NVCC, ganhmuusinh.vn
Nguồn bản đồ: Natural Earth