Lúc 5 giờ 27 sáng 12/11 theo giờ Việt Nam, tờ Wall Street Journal đưa tin hội đồng quản trị NVIDIA đang chuẩn bị phế truất Jensen Huang. Chỉ vài giờ trước đó, New York Times đăng bài điều tra thứ hai về đời tư của ông, lần này liên quan một nữ lãnh đạo làm việc dưới quyền. Theo Reuters, cổ phiếu NVIDIA giảm khoảng 8% sau giờ giao dịch và đưa tổng mức mất vốn hóa trong tuần lên khoảng 600 tỷ USD.

Tới ngày 12/11, chưa có nguồn chính thức nào xác nhận hội đồng đã bỏ phiếu, và ông Huang vẫn giữ chức tổng giám đốc mà ông nắm từ khi đồng sáng lập công ty năm 1993. Nhưng thị trường đã bắt đầu định giá một kịch bản mà một tuần trước gần như không ai tính tới: NVIDIA không còn Jensen Huang.

Hội đồng đổi giọng chỉ sau 3 ngày

Chuỗi sự kiện bắt đầu từ Chủ nhật 8/11 theo giờ Mỹ, khi ông Huang thừa nhận với nhân viên rằng ông đã ngoại tình với Alice Huang, một nữ doanh nhân từng giữ vị trí lãnh đạo tại Megaspeed ở Singapore. Giới tình báo Mỹ nghi người phụ nữ này làm việc cho Trung Quốc. Megaspeed và NVIDIA phủ nhận mọi sai phạm, còn Bắc Kinh bác bỏ cáo buộc gián điệp.

Cùng ngày, hội đồng quản trị mở cuộc điều tra độc lập nhưng vẫn bày tỏ tin tưởng ông Huang. Hội đồng cũng cho biết chưa có lý do để tin rằng an ninh quốc gia hay bí mật của NVIDIA bị xâm phạm.

Thái độ đó chỉ giữ được 3 ngày. Sau bài báo về mối quan hệ thứ hai, Wall Street Journal cho biết hội đồng đã chuyển sang chuẩn bị phương án thay người. Bloomberg đưa tin hội đồng còn làm việc với một công ty tuyển dụng bên ngoài để tìm tổng giám đốc mới.

01

Một trạm bơm cho cả làng

Làng AI hiện vận hành như một ngôi làng lấy nước từ một trạm bơm duy nhất. Nước ở đây là sức tính toán của chip đồ họa (GPU). Theo Fortune, NVIDIA đang nắm hơn 80% thị trường chip này cho AI và trung tâm dữ liệu. OpenAI, Anthropic hay xAI của Elon Musk đều huấn luyện và vận hành mô hình trên những cụm máy chạy chip của hãng.

Nhưng trạm bơm này còn cho các hộ trong làng vay tiền đào mương. Theo dữ liệu PitchBook được Fortune dẫn lại, NVIDIA đã rót vốn vào ít nhất 400 startup. Khoản lớn nhất là 30 tỷ USD đổ vào OpenAI hồi đầu năm 2026.

Hãng còn cùng 6 định chế tài chính như BlackRock và KKR mở ra khoảng 500 tỷ USD tài trợ cho trung tâm dữ liệu. Dòng tiền đó quay lại đào thêm mương dẫn nước từ chính trạm bơm của NVIDIA.

02

Cú rung chạy theo đường ống

Tin từ Mỹ sang tới châu Á đúng lúc thị trường Đài Loan và Nhật Bản mở cửa sáng 12/11. Theo SF Standard dẫn Bloomberg, cổ phiếu TSMC giảm 1,8% đầu phiên. Nhà cung cấp linh kiện Ibiden của Nhật Bản có lúc giảm tới 7,2%.

Chiều ngược lại, cổ phiếu AMD tăng khoảng 4% trong phiên sau giờ ở Mỹ. Trưởng bộ phận nghiên cứu Chris Weston của Pepperstone nhận định trên Bloomberg TV rằng thị trường có thể đang tính trước việc NVIDIA mất một phần thị phần vào tay đối thủ.

Anthropic cũng đứng sát đường ống này. Bản cáo bạch nộp lên Ủy ban Chứng khoán Mỹ cho thấy NVIDIA sẽ rót 10 tỷ USD qua một đợt chào bán riêng, trong khi thương vụ niêm yết của Anthropic dự kiến diễn ra ngay tuần tới.

03

Máy bơm vẫn chạy, sổ nợ thì khác

Phe lạc quan có một điểm đúng. Chiến lược gia trưởng Shay Boloor của Futurum Group nói với Yahoo Finance rằng ông không thấy doanh thu 12 đến 18 tháng tới của NVIDIA tự nhiên biến mất nếu ông Huang rời đi. Đơn hàng chip đã ký từ trước, và một người mới ngồi ghế tổng giám đốc khó lòng đổi dòng sản phẩm chỉ trong vài tháng.

Nhưng câu hỏi không nằm ở chỗ máy bơm còn chạy hay không, mà ở chỗ ai ký tiếp những cam kết đã gắn với tên ông Huang. Theo SF Standard, ông trực tiếp điều hành hoặc bảo trợ những khoản đầu tư và hợp đồng trung tâm dữ liệu trị giá hàng tỷ USD. Reuters dẫn lời Gil Luria của D.A. Davidson rằng thay ông ngay lập tức sẽ khó, vì NVIDIA không có kế hoạch chuyển giao.

Tiền lệ không cho câu trả lời một chiều. Năm 2018, Intel buộc tổng giám đốc Brian Krzanich rời ghế vì quan hệ với một nhân viên. Theo Yahoo Finance, cổ phiếu Intel sau đó kém chỉ số S&P 500 khoảng 17 điểm trong vòng một năm. McDonald’s sa thải Steve Easterbrook năm 2019 vì lý do tương tự, nhưng cổ phiếu hãng này lại vượt chỉ số trong cùng khoảng thời gian.

Làng AI cũng từng chứng kiến một lần thay người vào năm 2023, khi hội đồng OpenAI sa thải Sam Altman rồi phải đưa ông trở lại sau vài ngày vì nhân viên phản đối. NVIDIA khác ở chỗ hãng không có cổ phiếu hai lớp quyền biểu quyết. Ông Huang chỉ nắm khoảng 3,6% cổ phần, nên quyền quyết định nằm trọn trong tay hội đồng.

04

Vụ việc phơi ra một điều lớn hơn đời tư của một người: phần lớn hạ tầng tài chính của nền kinh tế AI đang dựa trên chữ ký của đúng một tổng giám đốc. Biến số quyết định là hội đồng có chọn xong người cầm lái trước cuộc gọi kết quả kinh doanh rạng sáng 18/11 hay không, vì từ OpenAI tới những startup vài chục người đều đang chờ nghe trạm bơm còn giữ lời hứa cũ. Cả làng AI rung lên theo một chiếc ghế, không phải vì máy bơm sắp tắt mà vì một hệ thống dồn mọi chữ ký vào một người vốn vẫn vận hành như vậy.