Tối thứ ba, nhóm chat của năm ông bạn cùng phòng ký túc xá năm nào bỗng sáng lên vì một tấm thiệp cưới. Chú rể là Long, 32 tuổi, làm kinh doanh bảo hiểm, tổ chức tiệc ở một nhà hàng thị xã quê Nam Định. Ngày cưới rơi vào trưa thứ bảy cuối tháng.
Người lên tiếng đầu tiên là Nam, 34 tuổi, lập trình viên ở Hà Nội, với đề nghị mỗi người 2 triệu đồng cho xứng 10 năm làm bạn. Chưa tới một phút sau, dưới tin nhắn đã đủ ba biểu tượng trái tim. Trong nhóm chat của đàn ông, thả tim là cách nhanh nhất để đồng ý mà không phải nói thêm câu nào. Mỗi trái tim lại kèm một bài toán riêng.
Bốn trái tim dưới một con số
Với Nam, 2 triệu đồng chỉ chừng 5% thu nhập một tháng, một khoản chuyển khoản xong là quên. Tuấn, 33 tuổi, kỹ sư giám sát công trường ở Bắc Ninh, thì phải tính bằng ngày công. Trưa thứ bảy công trường vẫn đổ bê tông, nên muốn về quê anh phải xin nghỉ một ngày rồi tự lái xe đi về.
Hùng, 32 tuổi, tư vấn bán ô tô, sống bằng 7 triệu đồng lương cứng cộng hoa hồng. Tháng này anh chưa chốt được chiếc xe nào, nên phong bì 2 triệu đồng gần bằng một phần ba thu nhập. Đức, 31 tuổi, tài xế công nghệ, thì mất thêm ca chạy trưa thứ bảy, ca đông khách nhất tuần. Bốn trái tim trên màn hình vẫn đỏ như nhau.
Bạn thân vẫn đứng yên ở hai triệu
Con số 2 triệu đồng của Nam không hề trên trời. Ngay từ tháng 11/2019, aFamily đã gợi ý mức 1 tới 2 triệu đồng cho bạn thân thiết. Năm năm sau, báo Thanh Niên ghi nhận mức cho bạn thân vẫn nằm trong khoảng ấy, chỉ có mức cho người quen là dịch lên 500.000 tới 1 triệu đồng.
Lương thì chẳng chịu đứng yên như thế. Theo Tổng cục Thống kê và Cục Thống kê, thu nhập bình quân quý III của người lao động đi từ 5,9 triệu đồng năm 2019 lên 9,2 triệu đồng năm 2026. Nếu tính 26 ngày công một tháng, phong bì 1 triệu đồng năm 2019 tốn khoảng 4,4 ngày làm việc, còn năm nay chỉ chừng 2,8 ngày.
Ví dày nhất cầm trịch
Chuyện của nhóm Long vì thế không nằm ở mặt bằng chung của xã hội. Khi năm người bạn chốt một con số, người gõ con số ấy thường là người trả dễ nhất, còn người khó nhất hiếm khi gõ phím trước.
Hùng không kể chuyện tháng này ế xe, và Đức cũng không nhắc tới ca chạy bị bỏ. Trong một nhóm bạn đàn ông, chuyện tiền xăng khi đi ăn cưới bạn thân dễ bị coi là tính toán. Thế nên con số cứ thế được chốt.
Đám của Long cũng không phải đám duy nhất trong tháng. Nếu tháng cao điểm có 4 đám cưới, mỗi đám 1 triệu đồng, tổng tiền mừng đã gần chạm một nửa tháng lương bình quân. Con số ấy còn chưa tính những ngày công phải nghỉ để về quê.
Nhóm bạn nào cũng có một Nam, một Tuấn, một Hùng hay một Đức. Nhiều khi chính mình là người thả tim nhanh nhất trong khi đầu vẫn đang nhẩm phép tính. Với thu nhập hiện tại, phong bì cho bạn thân của bạn đang đứng ở đâu giữa 5% của Nam và 29% của Hùng?
Nếu so với mặt bằng lương, phong bì cho bạn thân mấy năm nay không hề đắt lên. Đàn ông mình hay coi tiền mừng là chuyện nhỏ, nên những phép tính như của Hùng hay Đức thường chỉ nằm trong đầu và không bao giờ lên tới nhóm chat. Thứ đắt lên là những tháng trong nhóm có người vừa ế hàng vừa phải nghỉ một ngày công, nhưng vẫn bấm thả tim dưới con số 2 triệu đồng vì không muốn mình là người làm cuộc vui chùng xuống.
* Các nhân vật trong bài là hình mẫu minh họa, được dựng để đặt số liệu vào hoàn cảnh cụ thể. Thu nhập, chi phí đi lại và ca chạy xe của từng nhân vật là mức giả định để tính toán.
* Thu nhập bình quân tháng của người lao động theo Tổng cục Thống kê và Cục Thống kê: 5,9 triệu đồng (quý III/2019) và 9,2 triệu đồng (quý III/2026). Ngày công tính theo 26 ngày làm việc mỗi tháng. Đây là mức chung của mọi lao động, gồm cả khu vực nông nghiệp.
* Mức gửi năm 2019 theo gợi ý của aFamily (15/11/2019), mức gửi năm 2024 theo báo Thanh Niên (23/1/2024 và 7/11/2024). Đây là gợi ý và trường hợp được báo chí ghi lại, không phải số liệu khảo sát. Hình minh họa là đồ họa.