Ba thập kỷ đi qua, những hình ảnh tưởng như rất đỗi bình thường của mùa thi năm nào – tấm bản đồ trao tay, địa chỉ một nhà trọ giá rẻ, chuyến xe đưa thí sinh đến điểm thi, bữa cơm tình nguyện hay một lời chỉ đường giữa thành phố xa lạ – đã trở thành ký ức của hàng triệu học sinh, sinh viên. Từ những việc làm giản dị ấy, một chương trình tình nguyện đã được duy trì suốt 30 năm, trở thành một dấu ấn đặc biệt của phong trào sinh viên Việt Nam.
Từ những điểm đón thí sinh đầu tiên
Năm 1996, chương trình mang tên "Hỗ trợ thí sinh thi đại học" được Trung tâm Hỗ trợ Học sinh, Sinh viên Thành phố Hồ Chí Minh khởi xướng. Khi ấy, điều kiện cơ sở vật chất còn hạn chế, phương tiện liên lạc chưa thuận tiện như hiện nay. Nhưng chính trong hoàn cảnh đó, sự chủ động và tinh thần tình nguyện của sinh viên lại trở thành nguồn lực quan trọng để hỗ trợ các sĩ tử từ các tỉnh, thành về thành phố dự thi.
Những sinh viên tình nguyện có mặt tại bến xe, nhà ga, các tuyến đường dẫn đến điểm thi để đón thí sinh và phụ huynh. Họ hướng dẫn đường đi, giới thiệu nhà trọ, hỗ trợ phương tiện di chuyển, giúp những người lần đầu đến thành phố bớt đi phần nào sự bỡ ngỡ.
Đằng sau mỗi hoạt động là rất nhiều sự chung tay.
Đó là những chủ nhà trọ mở cửa đón thí sinh, có người cho ở miễn phí, có người giảm chi phí để gia đình bớt gánh nặng. Đó là những người chạy xe sẵn sàng đưa đón thí sinh giữa thời tiết oi bức. Đó còn là những cán bộ, đoàn viên, doanh nghiệp, tổ chức xã hội cùng góp sức để chương trình có thêm nguồn lực duy trì.
Và ở trung tâm của tất cả vẫn là những sinh viên tình nguyện.
Họ dành những ngày hè đáng lẽ để nghỉ ngơi, trở về quê hoặc chuẩn bị cho năm học mới để đứng ở các điểm tiếp nhận, bến xe, cổng trường. Có những ngày nắng gắt, những cơn mưa bất chợt, những đêm trực kéo dài, nhưng màu áo xanh vẫn hiện diện ở nơi thí sinh cần sự hỗ trợ.
Ba mươi năm nhìn lại, giá trị của chương trình không chỉ nằm ở số lượng thí sinh đã được hỗ trợ hay những con số được thống kê qua từng mùa thi. Quan trọng hơn, "Tiếp sức mùa thi" đã tạo nên một cách ứng xử đẹp trong cộng đồng: khi một người trẻ đứng trước bước ngoặt của cuộc đời, luôn có những người sẵn sàng đưa tay giúp đỡ.
Từ hỗ trợ mùa thi đến chương trình mang tầm quốc gia
Cùng với sự phát triển của xã hội, "Tiếp sức mùa thi" cũng liên tục thay đổi.
Nếu những mùa đầu tiên, hoạt động chủ yếu tập trung vào việc đón, hướng dẫn và hỗ trợ thí sinh trực tiếp tại các điểm thi, thì những năm sau chương trình từng bước mở rộng nội dung, địa bàn và phương thức triển khai.
Từ một sáng kiến xuất phát tại Thành phố Hồ Chí Minh, chương trình dần được nhân rộng, trở thành hoạt động có sức lan tỏa trên phạm vi cả nước. Tại nhiều địa phương, lực lượng sinh viên tình nguyện có mặt ở các bến xe, nhà ga, điểm thi, khu vực lưu trú của thí sinh để hỗ trợ những nhu cầu thiết thực nhất.
Cách thức "tiếp sức" cũng thay đổi theo từng giai đoạn.
Công nghệ thông tin giúp việc tìm kiếm thông tin trở nên nhanh chóng hơn. Bản đồ số, các nền tảng trực tuyến, hệ thống tư vấn và các kênh thông tin trên mạng xã hội từng bước được đưa vào hoạt động, giúp thí sinh và phụ huynh dễ dàng tiếp cận thông tin về điểm thi, đường đi, nhà trọ, phương tiện giao thông.
Bên cạnh hỗ trợ trực tiếp, chương trình còn mở rộng sang tư vấn tâm lý, hướng nghiệp, hỗ trợ học tập, kết nối học bổng và đồng hành với những thí sinh có hoàn cảnh khó khăn.
Điều đó cho thấy "tiếp sức" không còn đơn thuần là giúp một thí sinh tìm được đường đến điểm thi. Đó còn là quá trình đồng hành với người trẻ trước, trong và sau một kỳ thi quan trọng.
Sự thay đổi về phương thức nhưng không làm thay đổi mục tiêu cốt lõi. Công nghệ có thể thay thế tấm bản đồ giấy, bản đồ số có thể giúp tìm đường nhanh hơn, những nền tảng trực tuyến có thể kết nối hàng nghìn người cùng lúc, nhưng phía sau tất cả vẫn là nhu cầu rất con người: được hướng dẫn, được chia sẻ và biết rằng mình không đơn độc.
Những dấu ấn được ghi nhận sau ba thập kỷ
Tại lễ kỷ niệm 30 năm chương trình diễn ra chiều 26/9/2026, những ký ức của các mùa thi được tái hiện qua những câu chuyện của các thế hệ từng tham gia.
Những thước phim tư liệu ghi lại hành trình 30 năm khiến không gian hội ngộ có những khoảng lặng. Mỗi hình ảnh là một lát cắt của thời gian: những điểm trực đơn sơ, những nhóm sinh viên đứng bên đường đón thí sinh, những bữa cơm tình nguyện, những gương mặt trẻ với chiếc áo xanh đã trở thành hình ảnh quen thuộc mỗi mùa thi.
Ba mươi năm cũng là khoảng thời gian đủ dài để những người từng được giúp đỡ ngày nào trở thành người tiếp tục giúp đỡ người khác.
Dịp này, Ban Thư ký Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam và Ban Thư ký Hội Sinh viên Việt Nam Thành phố trao tặng Bằng khen cho các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc, tiêu biểu trong Chương trình "Tiếp sức mùa thi" năm 2026.
Sự ghi nhận ấy trước hết dành cho những đóng góp trong mùa thi hiện tại, nhưng đồng thời cũng gợi nhắc về một hành trình dài được xây dựng từ sự đóng góp của rất nhiều thế hệ.
Không có một cá nhân nào có thể đại diện cho 30 năm "Tiếp sức mùa thi". Mỗi mùa hè, mỗi điểm thi, mỗi địa phương lại có những con người khác nhau tham gia. Người đến trước đặt nền móng, người đến sau tiếp tục phát triển; người góp công, người góp sức, người góp kinh phí, người góp một căn phòng trọ, một chuyến xe hay đơn giản là vài giờ đứng đường hướng dẫn thí sinh.
Tất cả những đóng góp đó, dù lớn hay nhỏ, đều tạo thành một hành trình chung.
Khi người được tiếp sức trở thành người tiếp sức
Một trong những giá trị đáng chú ý nhất của chương trình sau 30 năm chính là sự tiếp nối.
Có những học sinh từng được sinh viên tình nguyện đón tại bến xe, từng được chỉ đường đến điểm thi, từng nhận một suất cơm hay được giới thiệu một chỗ ở trong những ngày thi căng thẳng. Sau khi trở thành sinh viên, họ quay lại chương trình với chiếc áo xanh trên vai.
Từ người nhận sự giúp đỡ, họ trở thành người trao đi sự giúp đỡ.
Sự chuyển tiếp ấy diễn ra tự nhiên, không cần một lời kêu gọi quá lớn. Một ký ức đẹp có thể trở thành động lực để một người trẻ lựa chọn sống trách nhiệm hơn với cộng đồng.
Đó cũng là lý do "Tiếp sức mùa thi" không chỉ được đo bằng những con số của từng mùa. Giá trị của chương trình còn nằm ở những điều khó thống kê: một người trẻ học được cách quan tâm đến người khác, một sinh viên biết đặt mình vào hoàn cảnh của một gia đình từ tỉnh xa lên thành phố, một thí sinh sau này trưởng thành và tiếp tục trao lại điều tốt đẹp mà mình từng nhận được.
Ba mươi năm, vì thế, cũng là ba mươi năm của một vòng tròn sẻ chia.
Giữ ngọn lửa, mở một chặng đường mới
Kỳ thi thay đổi, công nghệ thay đổi, nhu cầu của thí sinh thay đổi và xã hội cũng không ngừng vận động. Nhưng những giá trị nền tảng của "Tiếp sức mùa thi" vẫn còn nguyên ý nghĩa.
Đó là tinh thần tình nguyện của sinh viên. Là sự đồng hành của cộng đồng. Là trách nhiệm xã hội được bắt đầu từ những việc rất nhỏ. Và trên hết là niềm tin rằng một hành động tử tế, nếu được trao đúng lúc, có thể giúp một người trẻ vững vàng hơn trước một bước ngoặt quan trọng.
Chiều 26/9, những thế hệ "Tiếp sức mùa thi" gặp lại nhau sau nhiều năm. Có người nay đã là cán bộ, doanh nhân, nhà giáo, bác sĩ; có người vẫn gắn bó với công tác Đoàn – Hội; cũng có những người chỉ trở về trong một buổi hội ngộ để tìm lại ký ức của tuổi trẻ.
Màu áo xanh năm nào có thể đã bạc theo thời gian, nhưng câu chuyện về những mùa thi được tiếp sức vẫn còn đó.
Hành trình 30 năm không phải là điểm kết thúc. Đó là dấu mốc để nhìn lại những gì đã được vun đắp và tiếp tục mở ra một chặng đường mới.
Từ một tấm bản đồ, một địa chỉ nhà trọ, một chuyến xe hay một bữa cơm nghĩa tình, "Tiếp sức mùa thi" đã trở thành một ký ức đẹp của nhiều thế hệ. Và khi những người từng được tiếp sức lại khoác lên mình màu áo tình nguyện, ngọn lửa ấy tiếp tục được trao truyền.
Ba mươi năm qua, người trẻ đã tiếp sức cho người trẻ.
Ba mươi năm tới, hành trình ấy sẽ tiếp tục được viết bằng những bàn tay sẵn sàng sẻ chia, bằng những bước chân không ngại khó và bằng niềm tin rằng trên hành trình đi tới tương lai, không ai cần phải bước đi một mình.
Tấn Tài