Theo chuyên gia, cần làm đồng thời ba việc: Kiểm soát và gắn nhãn nội dung AI rõ hơn; dạy kỹ năng kiểm chứng thông tin; và chính người dùng phải hình thành phản xạ "dừng lại, kiểm tra nguồn rồi mới tin hoặc chia sẻ".
Ông Ngô Tuấn Anh, Nhà sáng lập kiêm Tổng Giám đốc của Công ty Cổ phần An ninh mạng SafeGate.
Những phim ngắn AI đang "làm mưa, làm gió" trên mạng xã hội đã thu hút không ít bạn trẻ say mê theo dõi. Chất lượng hình ảnh do AI tạo ra ngày càng đẹp mắt, nhân vật hư cấu có thể được thể hiện giống người thật, tạo hiệu ứng thị giác mạnh và khơi gợi sự tò mò, đặc biệt ở người xem trẻ. Các nhà sản xuất cũng có thể "cài cắm" nội dung không lành mạnh thông qua hình ảnh, lời nói và cốt truyện.
Trao đổi với Báo Điện tử Chính phủ về vấn đề này, ông Ngô Tuấn Anh, Nhà sáng lập kiêm Tổng Giám đốc của Công ty Cổ phần An ninh mạng SafeGate cho biết, trước đây, để sản xuất một video cần thời gian, nhân lực và chi phí nhất định. Nhưng với AI, một cá nhân hoặc một nhóm nhỏ có thể tạo ra hàng trăm, thậm chí hàng nghìn nội dung trong thời gian rất ngắn. Điều đó khiến lượng thông tin mà giới trẻ tiếp nhận mỗi ngày tăng lên rất nhanh, trong khi khả năng kiểm chứng của con người có giới hạn.
Ông Ngô Tuấn Anh bày tỏ lo ngại rằng, nếu được sử dụng với ý đồ xấu, AI có thể trở thành công cụ tạo ra thông tin giả, thông tin sai lệch hoặc nội dung độc hại trên quy mô rất lớn. Thậm chí, nguy hiểm hơn là nội dung độc hại không nhất thiết phải thể hiện trực tiếp mà có thể được lồng ghép vào những video tưởng như chỉ để giải trí, sau đó dẫn người xem tới đường link độc hại, yêu cầu tải ứng dụng, đăng nhập tài khoản hoặc cung cấp thông tin cá nhân.
Ảnh: Commercial Times
"Khi đó, vấn đề không còn đơn thuần là "xem một video giả", mà có thể trở thành một cuộc tấn công mạng. Người dùng có thể bị đánh cắp dữ liệu, mất tài khoản, cài phải mã độc hoặc trở thành nạn nhân của lừa đảo", ông Ngô Tuấn Anh cảnh báo.
Ông Ngô Tuấn Anh cũng cho biết, với giới trẻ, nguy cơ này càng lớn vì đây là nhóm sử dụng mạng xã hội và các nền tảng video ngắn rất thường xuyên. Vỏ bọc nội dung hấp dẫn, chân thực, lại được AI tạo ra với số lượng rất lớn có thể khiến thông tin giả lan truyền nhanh hơn rất nhiều so với khả năng kiểm chứng.
Vì vậy, ông Ngô Tuấn Anh cho rằng không nên chỉ hỏi "Nội dung này có phải do AI tạo ra hay không?", mà cần hỏi thêm: "Ai tạo ra nội dung này, mục đích là gì và sau khi xem, họ muốn tôi làm gì?" Đặc biệt, nếu một nội dung yêu cầu chúng ta bấm vào đường link, tải ứng dụng, đăng nhập tài khoản hay cung cấp dữ liệu cá nhân, thì đó phải là dấu hiệu cảnh báo.
Đề cập đến những giải pháp để hạn chế vấn đề này và tạo "sức đề kháng số" cho giới trẻ trước phim ngắn AI, ông Ngô Tuấn Anh cho rằng, không thể chỉ nói với giới trẻ rằng "hãy cẩn thận hơn", mà cần một hệ thống bảo vệ nhiều lớp.
Trước hết, phải trang bị kỹ năng số, giúp giới trẻ biết chọn lọc và kiểm chứng thông tin, đặc biệt với những phim ngắn AI có nội dung dẫn dụ người xem bấm vào đường link, tải ứng dụng hoặc cung cấp thông tin cá nhân.
Thứ hai là bảo vệ dữ liệu cá nhân. Không nên công khai quá nhiều hình ảnh và thông tin trên mạng xã hội, đồng thời cần bảo vệ tài khoản bằng mật khẩu mạnh và xác thực đa yếu tố.
"Trong thời đại AI, dữ liệu cá nhân có thể trở thành nguyên liệu để tạo ra những nội dung và kịch bản dẫn dụ rất sát với từng người dùng. Bên cạnh đó, các nền tảng cũng cần tăng cường công nghệ để phát hiện nội dung độc hại, hành vi phát tán bất thường và các đường dẫn nguy hiểm. Và cuối cùng, đây phải là trách nhiệm của cả gia đình, nhà trường, doanh nghiệp công nghệ và cơ quan quản lý", ông Tuấn Anh nhấn mạnh.
Ông Ngô Minh Hiếu, Giám đốc Chống Lừa Đảo - Thành viên Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia Việt Nam
Hạn chế cơ chế đề xuất lặp đi lặp lại những nội dung độc hại với trẻ em
Chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC) cũng cho rằng, nội dung giả mạo do AI ngày càng khó phân biệt, nguy hiểm nhất là người trẻ có thể hình thành thói quen "thấy video là tin". AI có thể giả khuôn mặt, giọng nói, hình ảnh và dựng cả câu chuyện rất thuyết phục. Khi không kiểm tra nguồn, các em có thể tin thông tin sai, chia sẻ tiếp, bị lừa đảo hoặc bị thao túng cảm xúc.
Một biên tập đang làm phim AI - Ảnh: Getty
Ông Ngô Minh Hiếu cho biết, các báo cáo quốc tế cũng ghi nhận việc phân biệt nội dung thật với nội dung do AI tạo ra đang ngày càng khó khăn hơn.
Một ví dụ rất đáng lo là Deepfake liên quan đến trẻ em. Năm 2026, UNICEF công bố rằng, trong nghiên cứu tại 11 quốc gia, ít nhất 1,2 triệu trẻ em cho biết hình ảnh của mình đã từng bị biến đổi thành Deepfake có nội dung tình dục trong vòng một năm. Điều này cho thấy, AI không chỉ tạo ra nội dung "nhảm" hay sai lệch mà còn có thể trở thành công cụ để bắt nạt, làm nhục, tống tiền và xâm hại trẻ em trên môi trường mạng.
Đồng quan điểm với ông Ngô Tuấn Anh, ông Ngô Minh Hiếu cho rằng, cần làm đồng thời ba việc: Nền tảng phải kiểm soát và gắn nhãn nội dung AI rõ hơn; gia đình, nhà trường phải dạy kỹ năng kiểm chứng thông tin; và chính các bạn trẻ phải hình thành phản xạ "dừng lại – kiểm tra nguồn – rồi mới tin hoặc chia sẻ".
Đồng thời cần hạn chế cơ chế đề xuất lặp đi lặp lại những nội dung độc hại với trẻ em.
"Tác động của công nghệ lên sức khỏe tinh thần không giống nhau ở tất cả mọi người, nhưng nhóm trẻ dễ tổn thương có nguy cơ chịu tác động tiêu cực lớn hơn", ông Hiếu nhấn mạnh.
Theo Chinhphu