Bảo hiểm thất nghiệp không chỉ hỗ trợ thu nhập khi mất việc mà còn đồng hành cùng người lao động trong quá trình tìm kiếm việc làm. (Ảnh minh họa)
Từ trợ cấp sang hỗ trợ quay lại thị trường lao động
Mất việc không còn đồng nghĩa với việc người lao động chỉ chờ nhận trợ cấp rồi tự tìm cơ hội mới. Những năm gần đây, bảo hiểm thất nghiệp được định hướng trở thành chính sách hỗ trợ toàn diện hơn, từ bảo đảm thu nhập trong giai đoạn khó khăn đến tư vấn nghề nghiệp, giới thiệu việc làm và đào tạo lại để người lao động sớm quay trở lại thị trường.
Xu hướng này càng rõ nét khi thị trường lao động liên tục biến động bởi chuyển đổi số, tự động hóa và sự thay đổi trong nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp. Nhiều vị trí việc làm cũ dần thu hẹp, trong khi các ngành nghề mới lại đòi hỏi kỹ năng khác, khiến việc hỗ trợ chuyển đổi nghề trở thành yêu cầu cấp thiết.
Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), bình quân 6 tháng đầu năm 2026, cả nước có 52,6 triệu người có việc làm, tăng hơn 672 nghìn người so với cùng kỳ năm trước. Thu nhập bình quân đạt khoảng 9 triệu đồng mỗi tháng, tỷ lệ thiếu việc làm tiếp tục giảm. Tuy nhiên, những con số tích cực này không đồng nghĩa mọi người lao động đều đứng ngoài rủi ro mất việc, nhất là trong bối cảnh sản xuất, kinh doanh còn chịu tác động từ nhiều yếu tố trong và ngoài nước.
Chính vì vậy, việc mở rộng phạm vi bảo hiểm thất nghiệp được xem là bước đi nhằm tăng khả năng chống chịu của thị trường lao động trước những biến động khó lường.
Một trong những thay đổi đáng chú ý của Luật Việc làm năm 2025 là hạ điều kiện tham gia bảo hiểm thất nghiệp từ hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 3 tháng xuống còn từ đủ 1 tháng. Quy định mới cũng áp dụng đối với các thỏa thuận có bản chất là quan hệ lao động, có trả lương và chịu sự quản lý của người sử dụng lao động.
Đặc biệt, lao động làm việc không trọn thời gian cũng được tham gia bảo hiểm thất nghiệp nếu đáp ứng điều kiện về mức tiền lương theo quy định. Đây là nhóm lao động phát triển nhanh trong những năm gần đây nhưng trước đó chưa được bao phủ đầy đủ bởi chính sách an sinh.
Việc mở rộng đối tượng tham gia được đánh giá phù hợp với thực tế khi các hình thức việc làm linh hoạt ngày càng phổ biến. Người lao động làm bán thời gian, theo dự án hay theo mùa vụ sẽ có thêm cơ hội tiếp cận các chế độ của bảo hiểm thất nghiệp nếu không may mất việc.
Theo Bảo hiểm xã hội Việt Nam, hết 6 tháng đầu năm 2026, cả nước có 17,56 triệu người tham gia bảo hiểm thất nghiệp, tăng 14,4% so với cùng kỳ năm trước.
Gia tăng cơ hội tìm việc thay vì chỉ nhận trợ cấp
Hiệu quả của bảo hiểm thất nghiệp ngày càng được nhìn nhận ở khả năng kết nối người lao động với thị trường việc làm.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, cơ quan Bảo hiểm xã hội đã giải quyết hơn 349 nghìn quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp. Song song với đó, hơn 8.200 quyết định hỗ trợ đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề cũng được triển khai, tạo điều kiện để người lao động bổ sung kỹ năng, đáp ứng yêu cầu tuyển dụng mới.
Tại Hà Nội, nhu cầu tuyển dụng tiếp tục tập trung ở nhóm thương mại, dịch vụ và công nghiệp chế biến, chế tạo. Đây đều là những lĩnh vực có tốc độ dịch chuyển lao động lớn, đòi hỏi người lao động thường xuyên cập nhật kỹ năng để thích ứng với yêu cầu công việc.
Ở Thành phố Hồ Chí Minh, các hoạt động kết nối cung - cầu lao động cũng được đẩy mạnh. Trong nửa đầu năm nay, Trung tâm Dịch vụ việc làm Thành phố đã tổ chức hơn 100 phiên giao dịch việc làm, tư vấn cho hơn 364 nghìn lượt người và hỗ trợ hàng nghìn lao động tìm được việc làm mới.
Thực tế từ các địa phương cho thấy, khi bảo hiểm thất nghiệp gắn chặt hơn với hệ thống dịch vụ việc làm, người lao động không chỉ được hỗ trợ trong giai đoạn thất nghiệp mà còn có thêm cơ hội sớm quay lại thị trường. Đây cũng là mục tiêu mà chính sách hướng đến trong bối cảnh cơ cấu việc làm đang thay đổi nhanh chóng.
Việc mở rộng diện tham gia bảo hiểm thất nghiệp theo Luật Việc làm năm 2025 không đơn thuần là tăng số người được hưởng chính sách. Quan trọng hơn, đây là bước hoàn thiện mạng lưới an sinh theo hướng bao trùm hơn, phù hợp với xu hướng việc làm linh hoạt và nhu cầu chuyển đổi nghề ngày càng lớn. Khi trợ cấp thất nghiệp đi cùng tư vấn, đào tạo và kết nối việc làm, người lao động sẽ có thêm điều kiện để vượt qua giai đoạn khó khăn và sớm ổn định cuộc sống.