Người em trao một phần cơ thể để cứu anh
Ngày 22/8/2026, tại Bệnh viện Thống Nhất, hai phòng mổ đồng thời sáng đèn cho một cuộc đại phẫu đặc biệt. Ở một phòng, các bác sĩ tiến hành lấy mảnh gan phải từ người hiến sống; tại phòng mổ còn lại, ê-kíp phẫu thuật cắt bỏ phần gan bệnh lý của người nhận và chuẩn bị cho quá trình ghép.
Đằng sau ca phẫu thuật kéo dài 8 giờ là câu chuyện về tình thân, sự hy sinh và một quyết định có thể làm thay đổi cuộc đời của cả một gia đình.
Người nhận gan là ông N.N.Th. (sinh năm 1976), mắc ung thư biểu mô tế bào gan trên nền xơ gan Child-Pugh C do viêm gan virus B và C, đồng thời có bệnh lý đái tháo đường type 2. Tình trạng bệnh diễn tiến nặng khiến ông nhiều lần phải nhập viện cấp cứu vì các biến chứng nguy hiểm như cổ trướng, xuất huyết tiêu hóa do vỡ giãn tĩnh mạch thực quản.
Khoảng một tháng trước khi thực hiện ghép gan, qua các xét nghiệm và chẩn đoán chuyên sâu, các bác sĩ phát hiện khối ung thư gan có kích thước khoảng 33 x 50 mm, xâm lấn một phần tĩnh mạch gan và xuất hiện huyết khối ở nhánh trái tĩnh mạch cửa.
Trước diễn biến phức tạp của bệnh, Hội đồng chuyên môn nhận định ghép gan là giải pháp cần thiết nhằm tạo cơ hội sống cho người bệnh.
Khi biết anh trai nguy kịch, anh N.N.T. (sinh năm 1997), đang làm việc tại Hà Tĩnh, lập tức vào TP. Hồ Chí Minh để kiểm tra sức khỏe với mong muốn hiến một phần gan cứu anh.
“Khi nghe tin anh bệnh nặng, tôi nghĩ mình là em trai thì sẵn sàng hiến một phần cơ thể, chỉ mong anh có sức khỏe tốt trở lại. Mẹ nói anh em trong nhà thì phải giúp đỡ nhau. Khi mẹ đồng ý, tôi càng quyết tâm hiến gan cho anh”, anh T. chia sẻ.
Để bảo đảm an toàn cho cả người hiến và người nhận, anh T. trải qua quá trình đánh giá toàn diện về chức năng gan, giải phẫu mạch máu, đường mật, thể tích gan còn lại sau hiến cũng như các chỉ số liên quan. Sau khi hội đủ các điều kiện về y khoa, pháp lý và đạo đức y sinh, anh được xác định đủ điều kiện trở thành người hiến gan.
8 giờ căng thẳng trong hai phòng mổ
Ca ghép gan diễn ra với sự phối hợp trực tiếp của các chuyên gia Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 – đơn vị có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực ghép tạng.
Việc tổ chức hai phòng mổ song song giúp ê-kíp chủ động tối đa về thời gian, đồng thời bảo đảm mảnh ghép được lấy và ghép trong điều kiện tối ưu.
Tại phòng mổ dành cho người hiến, các phẫu thuật viên cẩn trọng bóc tách và lấy mảnh ghép gan phải. Trong khi đó, tại phòng mổ của người nhận, ê-kíp tiến hành cắt bỏ phần gan tổn thương, chuẩn bị hệ thống mạch máu và đường mật để tiếp nhận mảnh ghép.
Đây là một quy trình đòi hỏi sự phối hợp chính xác giữa nhiều chuyên khoa. Không chỉ có các phẫu thuật viên, ca ghép còn cần sự tham gia đồng bộ của đội ngũ gây mê hồi sức, hồi sức tích cực, chẩn đoán hình ảnh, xét nghiệm, huyết học - truyền máu, dược, điều dưỡng và nhiều bộ phận hỗ trợ khác.
Sau khoảng 8 giờ phẫu thuật, ca ghép kết thúc thuận lợi.
Khi được tái tưới máu, mảnh gan ghép nhanh chóng hồng hào và bắt đầu hoạt động. Các chỉ số huyết động của người nhận được duy trì ổn định. Chức năng mảnh ghép cải thiện qua các chỉ số men gan, bilirubin và khả năng đông máu.
Đặc biệt, người bệnh tỉnh táo và có thể giao tiếp ngay tại phòng mổ trước khi được chuyển đến khu vực chăm sóc tích cực.
ThS.BS.CKII Nguyễn Khánh Vân, Trưởng khoa Ngoại Gan - Mật - Tụy, Bệnh viện Thống Nhất, cho biết diễn tiến sau ghép của người bệnh rất tích cực. Khoảng 15 ngày sau phẫu thuật, chưa ghi nhận biến chứng đáng kể; các chỉ số xét nghiệm sinh hóa và huyết học từng bước trở về ngưỡng ổn định.
Trong khi đó, người hiến gan cũng hồi phục nhanh chóng và được xuất viện, trở về sinh hoạt bình thường dưới sự theo dõi của các bác sĩ.
“Khi tỉnh lại, cảm xúc của tôi vừa vui vừa lo. Nhưng khi nghe tin anh trai cũng đã tỉnh, vượt qua được giai đoạn nguy kịch, tôi rất vui”, anh T. nhớ lại.
Hai anh em – một người trao đi một phần cơ thể, một người nhận lại cơ hội sống – cùng bước qua thời khắc đặc biệt ấy.
Hai năm chuẩn bị để bước vào kỹ thuật khó
Thành công của ca ghép gan đầu tiên không đến từ một quyết định nhất thời. Đây là kết quả của quá trình chuẩn bị lâu dài, bài bản về nhân lực, cơ sở vật chất, quy trình chuyên môn và sự phối hợp liên viện.
Từ tháng 8/2024, Bệnh viện Thống Nhất và Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã ký kết hợp đồng hợp tác, chuyển giao quy trình kỹ thuật ghép gan.
Sau đó, Bệnh viện Thống Nhất cử 45 cán bộ, nhân viên y tế thuộc nhiều chuyên khoa đến học tập, thực hành và tiếp nhận chuyển giao kỹ thuật tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108.
Lực lượng được đào tạo không chỉ tập trung ở chuyên ngành ngoại khoa mà bao gồm Ngoại Gan - Mật - Tụy, Gây mê hồi sức, Hồi sức tích cực, Chẩn đoán hình ảnh, Giải phẫu bệnh, Huyết học - Truyền máu, Dược, Điều dưỡng…
Điều này cho thấy ghép gan không đơn thuần là một cuộc phẫu thuật. Đằng sau một ca ghép thành công là cả một hệ thống vận hành liên hoàn, từ tuyển chọn người bệnh, đánh giá người hiến, chuẩn bị tiền phẫu, gây mê, phẫu thuật, hồi sức đến điều trị chống thải ghép và theo dõi lâu dài.
Song song với đào tạo nhân lực, Bệnh viện Thống Nhất xây dựng đề án trình Bộ Y tế phê duyệt, đồng thời đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị.
Bệnh viện đã cải tạo, hoàn thiện hệ thống 3 phòng mổ phục vụ ghép tạng; đầu tư các hệ thống gây mê, hồi sức chuyên sâu, xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh; đồng thời chuẩn hóa quy trình phối hợp giữa các khoa, phòng.
ThS.BS.CKII Nguyễn Khánh Vân nhấn mạnh, ca ghép gan đầu tiên “không phải là đích đến”, mà là nền tảng để bệnh viện xây dựng chương trình ghép gan bền vững và từng bước làm chủ kỹ thuật trong thời gian tới.
Mở thêm cánh cửa cho người bệnh gan giai đoạn cuối
PGS.TS.BS Lê Đình Thanh, Giám đốc Bệnh viện Thống Nhất, đánh giá ca ghép gan đầu tiên là một dấu mốc quan trọng, mở ra trang mới trong quá trình phát triển chuyên môn của bệnh viện.
Theo ông, việc triển khai thành công kỹ thuật ghép gan là một bước tiến trong định hướng xây dựng Bệnh viện Thống Nhất trở thành bệnh viện lão khoa chuyên sâu, toàn diện, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe của cán bộ và nhân dân.
Với Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, giá trị của chuyển giao kỹ thuật không chỉ nằm ở việc hỗ trợ thực hiện một ca phẫu thuật thành công, mà quan trọng hơn là giúp một cơ sở y tế khác từng bước xây dựng năng lực ghép tạng độc lập.
Trung tá, TS Lê Trung Hiếu, Giám đốc Trung tâm Ghép tạng, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, cho rằng giá trị lớn nhất của một trung tâm ghép tạng không chỉ nằm ở số ca ghép thực hiện được, mà còn ở khả năng giúp những trung tâm khác cùng trưởng thành.
Từ thành công bước đầu này, hai đơn vị dự kiến tiếp tục đồng hành trong các ca ghép tiếp theo, hướng tới mục tiêu Bệnh viện Thống Nhất từng bước tự chủ và làm chủ toàn diện chương trình ghép gan.
Từ một ca ghép đến một chương trình bền vững
Ghép gan là một trong những kỹ thuật ngoại khoa phức tạp, đòi hỏi trình độ chuyên môn cao, hệ thống hồi sức hiện đại và sự phối hợp chặt chẽ của nhiều chuyên ngành. Vì vậy, việc Bệnh viện Thống Nhất thực hiện thành công ca ghép gan từ người hiến sống có ý nghĩa vượt ra ngoài một trường hợp bệnh nhân cụ thể.
Đó là dấu mốc cho thấy năng lực chuyên môn của bệnh viện đang được nâng lên một bước mới, đồng thời mở thêm lựa chọn điều trị cho những người mắc bệnh gan giai đoạn cuối tại TP. Hồ Chí Minh và các tỉnh, thành phía Nam.
Đặc biệt, câu chuyện của hai anh em ông Th. và anh T. cũng cho thấy một giá trị nhân văn sâu sắc của kỹ thuật ghép tạng. Khi y học phát triển, sự sống không chỉ được trao bằng những tiến bộ khoa học mà còn được nối dài bằng tình yêu thương và sự sẻ chia giữa con người với con người.
Một phần lá gan được trao đi, một cuộc đời được tiếp tục. Nhưng phía sau ca ghép ấy còn là hành trình dài để xây dựng một chương trình ghép gan có chất lượng, an toàn và bền vững.
Từ dấu mốc ngày 22/8/2026, Bệnh viện Thống Nhất đã chính thức đặt bước chân vào lĩnh vực ghép gan từ người hiến sống. Thành công đầu tiên là nền móng để bệnh viện tiếp tục hoàn thiện năng lực, chuẩn hóa quy trình và tiến tới làm chủ kỹ thuật – qua đó mang thêm nhiều cơ hội sống đến với những bệnh nhân đang đứng trước ranh giới mong manh của sự sống.
Tấn Tài