Đáng chú ý, quy trình công nhận đô thị loại I có sự khác biệt căn bản so với đô thị loại II, III, cả về thẩm quyền lẫn mức độ thẩm định.
Công nhận đô thị loại I: Thẩm quyền Trung ương
Đô thị loại I được xác định là các đô thị giữ vai trò đầu tàu, trung tâm vùng hoặc quốc gia. Vì vậy, quy trình công nhận được tổ chức ở cấp Trung ương, với sự tham gia trực tiếp của Bộ Xây dựng và các bộ, ngành liên quan.
Trước hết, UBND cấp tỉnh giao Sở Xây dựng (hoặc cơ quan chuyên môn) tổ chức lập đề án công nhận đô thị loại I. Trường hợp cần thiết, địa phương được phép thuê đơn vị tư vấn theo quy định của pháp luật về đấu thầu.
Đơn vị lập đề án có trách nhiệm khảo sát thực tế, đánh giá đầy đủ các tiêu chí phân loại đô thị, xây dựng thuyết minh theo Mẫu số 01 – Phụ lục III của Nghị định. Hồ sơ đề án bắt buộc kèm video minh họa thực trạng đô thị, phản ánh trực quan không gian, hạ tầng và tổ chức đô thị.
Sau khi hoàn thiện dự thảo, Sở Xây dựng lấy ý kiến các sở, ngành liên quan như Công an, Quân sự tỉnh… trong thời hạn 5 ngày làm việc; đồng thời tổ chức thẩm tra, hoàn thiện đề án trong 10 ngày. Trường hợp hồ sơ chưa đạt yêu cầu, Sở Xây dựng có thể yêu cầu đơn vị tư vấn chỉnh sửa, bổ sung.
Trên cơ sở đó, UBND tỉnh trình HĐND tỉnh xem xét, thông qua đề án theo quy chế hoạt động của HĐND. Sau khi có Nghị quyết của HĐND, trong vòng 10 ngày, UBND tỉnh gửi đầy đủ hồ sơ về Bộ Xây dựng để tổ chức thẩm định ở cấp Trung ương.
Bộ Xây dựng thành lập Hội đồng thẩm định liên ngành, với sự tham gia của đại diện các Bộ: Xây dựng, Nội vụ, Quốc phòng, Công an… và các chuyên gia độc lập. Hội đồng tiến hành khảo sát thực địa, chấm điểm các tiêu chí, lập báo cáo thẩm định trong thời hạn tối đa 30 ngày. Nếu cần bổ sung, hoàn thiện, địa phương có tối đa 10 ngày để chỉnh sửa hồ sơ.
Trường hợp đáp ứng đầy đủ điều kiện, Bộ trưởng Bộ Xây dựng ban hành quyết định công nhận đô thị loại I theo Mẫu số 02 – Phụ lục III. Quyết định này được UBND tỉnh công bố công khai trong thời hạn không quá 15 ngày.
Quy hoạch các đô thị thuộc tỉnh Đồng Nai
Công nhận đô thị loại II, III: Thẩm quyền địa phương
So với đô thị loại I, quy trình công nhận đô thị loại II và loại III có cấu trúc tương tự nhưng được thực hiện hoàn toàn ở cấp tỉnh, giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ.
Theo quy định, UBND cấp tỉnh giao Sở Xây dựng lập đề án đối với đô thị gồm nhiều đơn vị hành chính; trường hợp đô thị nằm trong phạm vi một xã, UBND cấp xã có thể được giao lập đề án theo Mẫu số 03 – Phụ lục III.
Sau khi hoàn thành khảo sát và xây dựng đề án, nếu đơn vị lập không phải là Sở Xây dựng, hồ sơ phải được lấy ý kiến Sở Xây dựng trong 7 ngày và hoàn thiện trong 7 ngày tiếp theo.
Tiếp đó, Sở Xây dựng rà soát hồ sơ, trình UBND tỉnh trong thời hạn 5 ngày. UBND tỉnh thành lập Hội đồng thẩm định liên ngành cấp tỉnh, gồm đại diện các sở, ngành và chuyên gia. Hội đồng tiến hành thẩm định, chấm điểm trong tối đa 30 ngày; trường hợp cần bổ sung, địa phương có thêm 10 ngày để hoàn thiện.
Sau khi có kết quả thẩm định, UBND tỉnh trình HĐND tỉnh thông qua đề án. Trên cơ sở Nghị quyết của HĐND, Chủ tịch UBND tỉnh ban hành quyết định công nhận đô thị loại II hoặc loại III theo Mẫu số 04 – Phụ lục III, trong thời hạn 5 ngày. Quyết định được công bố trên địa bàn trong tối đa 10 ngày.
Quy hoạch các đô thị loại II,III thuộc tỉnh Tây Ninh
Những điểm cần lưu ý
Theo Nghị định 35/2026/NĐ-CP, đề án công nhận đô thị bắt buộc đánh giá đầy đủ các tiêu chí theo Nghị quyết 111/2025, bao gồm vai trò – vị trí đô thị, quy mô dân số, mật độ, tỷ lệ lao động phi nông nghiệp, hệ thống hạ tầng kỹ thuật – xã hội, trình độ phát triển kinh tế và chất lượng môi trường đô thị.
Đáng chú ý, video minh họa thực trạng đô thị là thành phần bắt buộc của hồ sơ, thời lượng khoảng 20 phút. Kinh phí lập đề án được bố trí từ ngân sách địa phương và các nguồn hợp pháp khác.
Toàn bộ quy trình phải bảo đảm phù hợp quy hoạch tỉnh, chương trình phát triển đô thị, đồng thời lồng ghép các yêu cầu về tăng trưởng xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững.
Đăng Thy