Cuộc điều động cấu kiện thép nặng 1.400 tấn giữa lòng sông
Từ 3 giờ ngày 21-10, khi hai bờ sông Sài Gòn còn chìm trong bóng tối, lực lượng kỹ sư, công nhân cùng các phương tiện chuyên dụng đã bắt đầu triển khai những công đoạn chuẩn bị cho việc lắp đặt nhịp chính. Công việc đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa đội ngũ điều khiển phương tiện đường thủy, bộ phận trắc đạc và lực lượng thi công trên bờ.
Các dây xoay sà lan được tháo dỡ theo phương án kỹ thuật, hệ thống cáp giằng và neo được bố trí về phía hạ lưu nhằm kiểm soát hướng di chuyển. Khoảng 4 giờ sáng, sà lan chở vòm thép tạo hình lá dừa nước, có khối lượng khoảng 1.400 tấn, bắt đầu được điều động vào vị trí. Hai tàu đẩy cùng hai tàu kéo phối hợp đưa cấu kiện di chuyển từng bước trên sông.
Thách thức lớn nhất nằm ở công đoạn xoay sà lan để đưa dầm chính về đúng hướng lắp đặt. Khi cấu kiện chuyển sang phương ngang dòng sông, diện tích tiếp xúc với dòng chảy tăng lên, khiến việc kiểm soát phương tiện và giữ ổn định tải trọng trở nên phức tạp hơn. Trong khi đó, nhịp cầu có khẩu độ vượt sông hơn 180m, đòi hỏi độ chính xác cao trong suốt quá trình định vị.
Theo ông Nguyễn Hữu Hoàng, đại diện nhà tài trợ dự án, phương án điều động được tính toán dựa trên số liệu thủy văn, lựa chọn thời điểm nước rút và dòng chảy ít biến động để hạn chế rủi ro. Sự phối hợp giữa các tàu kéo, tàu đẩy và đội ngũ trắc đạc giữ vai trò quan trọng trong việc đưa cấu kiện khổng lồ vào đúng vị trí.
Quá trình xoay chuyển, neo giữ kéo dài khoảng hai giờ, yêu cầu các thao tác được thực hiện đồng bộ. Tại thời điểm căn chỉnh, khoảng cách giữa hai đầu sà lan chỉ còn khoảng 25cm theo thông tin từ đại diện nhà tài trợ. Với cấu kiện nặng hàng nghìn tấn, mọi điều chỉnh đều phải được tính toán cẩn trọng nhằm tránh va chạm với các kết cấu bê tông và bảo đảm an toàn cho công trường.
Đến khoảng 6 giờ, sà lan được đưa vào vị trí hạ tải. Hệ thống bơm nước dằn vào các khoang đáy được vận hành để điều chỉnh cao độ, đưa dầm cầu tiếp cận các vị trí gối đỡ. Đến khoảng 7 giờ 30, dầm chính được đặt lên các mố trụ, tạo điều kiện cho đội ngũ kỹ thuật tiếp tục căn chỉnh tim cầu và thực hiện những công đoạn liên kết tiếp theo.
Việc đưa nhịp chính vào vị trí là bước chuyển quan trọng trong tiến trình thi công. Tuy nhiên, để hoàn tất hợp long về mặt kỹ thuật, các đơn vị còn phải kiểm tra cao độ, độ đồng trục, chất lượng liên kết và những thông số liên quan trước khi triển khai các công đoạn hoàn thiện.
Giải pháp thi công móng ngầm trước địa chất phức tạp
Đằng sau nhịp vòm thép đang dần hình thành trên sông Sài Gòn là quá trình thi công móng ngầm với nhiều thách thức về địa chất, điều kiện thủy văn và chướng ngại vật dưới đáy sông.
Theo ông Đặng Xuân Hải, Chỉ huy trưởng công trình thuộc Tập đoàn Đạt Phương, bệ trụ TC2 có kích thước khoảng 48,5m chiều dài, 39m chiều rộng và 3m chiều cao. Kết cấu này sử dụng hơn 650 tấn thép cùng khoảng 7.450m³ bê tông, bao gồm phần bê tông bịt đáy. Quy mô bệ trụ cho thấy yêu cầu lớn về năng lực tổ chức thi công, kiểm soát chất lượng và bảo đảm ổn định kết cấu trong môi trường sông nước.
Trong quá trình khoan cọc nhồi, các đơn vị thi công gặp nhiều chướng ngại vật nằm sâu dưới lòng sông, từ cọc bê tông cũ, hệ thống cọc gỗ đến những cấu kiện gỗ được cho là xác thuyền chìm. Những vật cản này gây khó khăn cho hoạt động khoan, xử lý nền móng và có nguy cơ ảnh hưởng đến tiến độ chung.
Trước tình hình đó, nhà thầu đã đề xuất điều chỉnh giải pháp thi công, chuyển từ phương án vòng vây cọc ván thép truyền thống sang sử dụng thùng chụp bê tông cốt thép lắp ghép trực tiếp dưới nước.
Theo ông Đặng Xuân Hải, giải pháp này cho phép hạ các cấu kiện bê tông đúc sẵn xuống đáy sông để tạo thành hệ thống chắn dòng, hỗ trợ thi công bệ trụ trong điều kiện phức tạp. Phương án được chủ đầu tư và tư vấn giám sát xem xét, chấp thuận trước khi triển khai.
Công việc còn đòi hỏi sự tham gia của lực lượng thợ lặn chuyên nghiệp. Trong môi trường dưới nước có tầm nhìn hạn chế, việc định vị các cấu kiện nặng hơn 20 tấn cần sự phối hợp giữa thợ lặn, thiết bị đo đạc và hệ thống cẩu trên mặt nước. Các thao tác lắp đặt, xử lý mối nối và đổ bê tông phải được tổ chức theo điều kiện dòng chảy phù hợp, trong đó thời điểm nước đứng có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng kiểm soát thi công.
Những giải pháp được áp dụng cho thấy đặc thù của công trình không chỉ nằm ở quy mô kết cấu nổi mà còn ở yêu cầu xử lý nền móng trong điều kiện địa chất và thủy văn khó lường.
Dáng hình lá dừa nước, điểm nhấn kiến trúc bên sông Sài Gòn
Cầu đi bộ Bến Bạch Đằng – Thủ Thiêm có tổng chiều dài khoảng 720m, bề rộng mặt cầu thay đổi từ 6m đến 11m. Nhịp chính có khẩu độ vượt sông hơn 180m, với kết cấu vòm thép mang hình dáng lấy cảm hứng từ lá dừa nước, hình ảnh quen thuộc của vùng sông nước Nam Bộ.
Việc đưa hình tượng lá dừa nước vào thiết kế tạo nên sự kết nối giữa ngôn ngữ kiến trúc hiện đại với đặc trưng văn hóa, cảnh quan địa phương. Không chỉ đóng vai trò kết cấu chịu lực, vòm thép còn được kỳ vọng trở thành dấu ấn nhận diện của công trình khi nhìn từ hai bờ sông Sài Gòn.
Dự án có tổng mức đầu tư gần 1.000 tỷ đồng, được Công ty Cổ phần Thực phẩm Dinh dưỡng Nutifood tài trợ toàn bộ kinh phí. Công trình khởi công vào tháng 3-2025 và dự kiến hoàn thành trước Tết Nguyên đán 2027.
Sau khi hoàn thành các hạng mục kết cấu chính, công trường sẽ tiếp tục triển khai những phần việc như thi công mặt cầu, lắp đặt hệ thống chiếu sáng nghệ thuật, bố trí cây xanh, ghế nghỉ và các tiện ích phục vụ người đi bộ. Những hạng mục hỗ trợ tiếp cận, trong đó có thang máy và đường dốc dành cho người khuyết tật theo phương án thiết kế, cũng góp phần hướng đến khả năng sử dụng thuận tiện cho nhiều nhóm người dân.
Hệ thống chiếu sáng được kỳ vọng làm nổi bật đường nét vòm cầu khi đêm xuống, đồng thời tạo thêm điểm ngắm cảnh thành phố. Khi đưa vào khai thác, cây cầu không chỉ phục vụ nhu cầu đi bộ giữa hai bờ mà còn có thể trở thành không gian công cộng để người dân và du khách dừng chân, thưởng ngoạn cảnh quan đô thị.
Sự xuất hiện của công trình cũng mở ra cơ hội tăng cường kết nối giữa khu vực trung tâm hiện hữu với Khu đô thị mới Thủ Thiêm. Trong bối cảnh Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục phát triển không gian ven sông, một cây cầu dành riêng cho người đi bộ có thể góp phần mở rộng trải nghiệm không gian công cộng, bổ sung điểm đến văn hóa và tạo điều kiện để người dân tiếp cận cảnh quan sông Sài Gòn theo cách gần gũi hơn.
Để phục vụ công tác lắp dựng vòm cầu và bảo đảm an toàn giao thông đường thủy, Cảng vụ Đường thủy nội địa và Công an Thành phố Hồ Chí Minh thông báo tạm cấm luồng giao thông đường thủy qua khu vực thi công từ 2 giờ đến 18 giờ trong hai ngày 21 và 22-10. Việc điều tiết được triển khai nhằm tạo điều kiện cho các phương tiện chuyên dụng hoạt động trong khu vực có cấu kiện lớn đang được lắp đặt.
Cột mốc đưa nhịp chính vào vị trí đánh dấu bước tiến đáng chú ý của dự án sau hơn một năm triển khai. Từ những công đoạn xử lý móng ngầm dưới đáy sông đến việc điều động vòm thép nặng khoảng 1.400 tấn, mỗi giai đoạn đều đặt ra yêu cầu cao về kỹ thuật, tổ chức thi công và phối hợp giữa các lực lượng.
Khi hoàn thành theo kế hoạch, cầu đi bộ Bến Bạch Đằng – Thủ Thiêm được kỳ vọng trở thành điểm nhấn mới trên dòng sông Sài Gòn, kết nối không gian đô thị bằng một công trình mang hình dáng lá dừa nước. Giá trị của cây cầu không chỉ nằm ở khả năng kết nối hai bờ, mà còn ở việc bổ sung một không gian sinh hoạt cộng đồng, góp phần làm phong phú cảnh quan và đời sống văn hóa của Thành phố Hồ Chí Minh.
Tấn Tài