Phóng viên: Thưa đồng chí, xin đồng chí cho biết khái quát về đặc điểm địa bàn và những áp lực mà lực lượng Hải quan cửa khẩu Chi Ma đang phải đối mặt trong giai đoạn hiện nay?
Đại diện Hải quan cửa khẩu Chi Ma: Địa bàn quản lý của chúng tôi trải dài từ mốc 1220 đến 1239 với chiều dài khoảng 5,8km tại cửa khẩu Chi Ma và từ mốc 1268 đến 1271+300m dài khoảng 1,35km tại cửa khẩu Bản Chắt. Khoảng cách từ cửa khẩu Chi Ma đến địa điểm xa nhất (Bản Chắt) lên tới hơn 30 km, nằm trên địa phận các xã Mẫu Sơn, Khuất Xá, Kiên Mộc.
Chủ trì họp giao ban lãnh đạo và công chức có liên quan định kỳ
Khó khăn lớn nhất chính là đường biên giới dài với địa hình đồi núi có nhiều đường mòn lối tắt, rất dễ bị các đối tượng lợi dụng để vận chuyển hàng trái phép. Hiện nay, đơn vị chỉ có biên chế 59 người, bao gồm cả công chức và hợp đồng lao động, nhưng phải quản lý tới 07 địa điểm tập kết, kiểm tra, giám sát hàng hóa và đảm bảo trực giám sát 24/7. Đặc biệt, tình hình buôn lậu luôn tiềm ẩn nguy cơ bùng phát vào dịp cuối năm đối với các mặt hàng "nóng" như thực phẩm đông lạnh, gia cầm giống, pháo nổ và nầm lợn.
Triển khia Hội nghị đánh giá kết quả công tác quý III, triển khia nhiệm vụ công tác quý IV
Phóng viên: Vậy phương thức và thủ đoạn của các đối tượng buôn lậu tại khu vực này có những biến tướng tinh vi như thế nào, thưa đồng chí?
Đại diện Hải quan cửa khẩu Chi Ma: Qua công tác đấu tranh, chúng tôi nhận thấy các đối tượng chủ yếu lợi dụng các đường mòn gần mốc giới số 1226/1, 1227, 1228, 1229, 1233, 1237 và 1239 thuộc xã Mẫu Sơn. Thủ đoạn của chúng rất tinh vi: các đối tượng cầm đầu thường không lộ diện, mọi giao dịch mua bán đều qua điện thoại và trung gian.
Hàng hóa được tập kết bên kia biên giới, sau đó chúng thuê cư dân biên giới vận chuyển nhỏ lẻ theo hình thức "khoán gọn", gắn trách nhiệm vật chất trực tiếp cho người mang vác. Chúng thường lợi dụng trời tối, dùng xe mô tô hoặc vác bộ qua đường mòn để đưa hàng vào các bản như Quân Phát, Bản Giếng, bản Thín, bản Phải rồi chia nhỏ cất giấu trong nhà dân để chờ cơ hội đưa vào nội địa. Các mặt hàng vi phạm phổ biến là chân lợn, chân gà, xúc xích đông lạnh. Tuy nhiên, từ đầu năm 2025 đến nay, qua tuần tra kiểm soát, chúng tôi chưa phát hiện hiện tượng nhập lậu gia cầm giống qua địa bàn.
Triển khai chương trình trao tặng khăn ấm mùa đông tại trường Phổ thông dân tộc bán trú THCS Mẫu Sơn
Phóng viên: Trước những thủ đoạn đó, đơn vị đã đạt được những kết quả cụ thể nào trong công tác kiểm soát và xử lý vi phạm trong năm 2025?
Đại diện Hải quan cửa khẩu Chi Ma: Chúng tôi đã triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ kiểm soát Hải quan, từ tuần tra, thu thập thông tin đến xử lý rủi ro. Kết quả từ ngày 01/01/2025 đến 31/12/2025, đơn vị đã xử lý 191 vụ vi phạm với tổng trị giá 815 triệu đồng. Trong đó, số tiền xử phạt vi phạm hành chính đạt hơn 1,35 tỷ đồng.
Cụ thể, có 14 vụ vi phạm về kiểm soát hải quan và 01 vụ vi phạm sở hữu trí tuệ trị giá hơn 551 triệu đồng đã bị xử phạt 500 triệu đồng. Ngoài ra, chúng tôi cũng thực hiện truy thu số thuế lên tới hơn 2,16 tỷ đồng. Dù áp lực lớn nhưng trong năm không phát sinh các vụ việc nổi cộm điển hình liên quan đến hàng cấm trị giá lớn hay các vụ phải khởi tố hình sự.
Phối hợp tổ chức chương trình ''Dâng hương đời đời nhớ ơn anh hùng liệt sỹ'' nhân kỷ niệm ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam
Phóng viên: Một trong những điểm sáng của đơn vị là công tác thu ngân sách và tạo thuận lợi thương mại. Đồng chí có thể chia sẻ thêm về số liệu này?
Đại diện Hải quan cửa khẩu Chi Ma: Năm 2025 là một năm bùng nổ về hoạt động XNK tại Chi Ma. Tổng số tờ khai đạt 36.387, tăng 122% so với năm 2024, với tổng kim ngạch hơn 1 tỷ USD. Nhờ các giải pháp thu hút doanh nghiệp và tháo gỡ khó khăn kịp thời, số lượng doanh nghiệp làm thủ tục đã tăng tới 80,5%, đạt 977 doanh nghiệp.
Về thu ngân sách, chúng tôi đã đạt con số ấn tượng là 1.421 tỷ đồng, đạt 234% chỉ tiêu giao đầu năm và 121% chỉ tiêu bổ sung. Đây là nỗ lực rất lớn của tập thể trong việc tăng cường tham vấn trị giá, phân loại hàng hóa và kiểm tra sau thông quan. Chúng tôi cũng đã thực hiện tham vấn cho 1.711 tờ khai, qua đó bác bỏ trị giá khai báo sai của 17 tờ khai, tăng thu cho ngân sách hơn 285 triệu đồng.
Phóng viên: Vai trò của công nghệ số và sức trẻ của đoàn viên thanh niên đóng đóng góp như thế nào trong "cuộc chiến" chống gian lận thương mại và hiện đại hóa hải quan, thưa đồng chí?
Đại diện Hải quan cửa khẩu Chi Ma: Đây là yếu tố then chốt. Đoàn Thanh niên Hải quan đã phát huy vai trò xung kích với phong trào "Tuổi trẻ Hải quan tiên phong trong chuyển đổi số". Các đoàn viên đã đề xuất nhiều sáng kiến như xây dựng các file quản lý nghiệp vụ trên nền tảng số, ứng dụng CNTT trong quản lý rủi ro và giám sát hải quan.
Đặc biệt, công tác quản lý rủi ro đã được thắt chặt. Đơn vị đã hoàn thành 100% chỉ tiêu thu thập thông tin rủi ro đối với 203/203 doanh nghiệp. Chúng tôi cũng duy trì hệ thống VNACCS/VCIS hoạt động ổn định 24/7 và triển khai thí điểm phần mềm quản lý phương tiện vận tải đường bộ XNC. Những nỗ lực này giúp phát hiện sớm các dấu hiệu gian lận thương mại từ xa, nhất là việc lợi dụng hủy tờ khai để trục lợi.
Dù gặp khó khăn về khối lượng công việc lớn và yêu cầu công nghệ ngày càng cao, nhưng với tinh thần "làm đến đâu, rút kinh nghiệm đến đó", đoàn viên thanh niên đã chủ động tự học để làm chủ các phần mềm nghiệp vụ mới. Họ thực sự là chủ thể đề xuất các giải pháp số hóa, giúp quy trình nội bộ trở nên "đơn giản – minh bạch – số hóa".
Tổ chức gặp mặt và trao quyết định nghỉ hưu cho công chức
Phóng viên: Bên cạnh những thành công, công tác quản lý thuế và nợ đọng vẫn còn những tồn tại. Đơn vị xử lý vấn đề này như thế nào?
Đại diện Hải quan cửa khẩu Chi Ma: Tính đến 31/12/2025, tổng số nợ thuế quá hạn tại đơn vị là 71 tỷ đồng. Trong đó, 97% khoản nợ (khoảng 68,9 tỷ đồng) phát sinh từ việc ấn định thuế GTGT mặt hàng nguyên liệu thuốc bắc từ nhiều năm trước. Nhiều doanh nghiệp hiện đã không còn hoạt động hoặc bỏ trốn khỏi địa chỉ kinh doanh, gây khó khăn rất lớn cho công tác thu hồi. Tuy nhiên, trong năm chúng tôi đã nỗ lực thu hồi được 7,6 tỷ đồng tiền nợ thuế và thực hiện khoanh nợ đối với các trường hợp đủ điều kiện theo quy định.
Phóng viên: Dự báo năm 2026 sẽ có nhiều biến động về kinh tế toàn cầu, Hải quan Chi Ma đã chuẩn bị phương hướng gì để tiếp tục giữ vững an ninh cửa ngõ biên giới?
Đại diện Hải quan cửa khẩu Chi Ma: Chúng tôi dự báo thương mại toàn cầu năm 2026 có thể tăng chậm, gây áp lực lên hàng hóa qua biên giới. Do đó, phương hướng trọng tâm là tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, hiện đại hóa hải quan và triển khai mô hình Hải quan số, cửa khẩu số.
Chúng tôi sẽ tăng cường nắm bắt thông tin ngoại biên, phối hợp chặt chẽ với Biên phòng, Công an và phía Trung Quốc để chủ động trong mọi tình huống. Bên cạnh đó, đơn vị sẽ siết chặt kỷ cương, kỷ luật công vụ, nghiêm cấm các hành vi tiêu cực, sách nhiễu và đẩy mạnh công tác phòng chống tham nhũng. Mục tiêu cao nhất là vừa đảm bảo thông quan nhanh chóng cho doanh nghiệp, vừa không để lọt các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại, bảo vệ tuyệt đối an ninh kinh tế quốc gia.
Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn đồng chí về cuộc trò chuyện này!