Đại hội lần thứ XI diễn ra trong bối cảnh đất nước đang đứng trước những thời cơ lớn chưa từng có nhưng cũng phải đối mặt với nhiều thách thức đan xen. Sau thành công của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, cùng cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, khí thế đổi mới, quyết tâm cải cách và khát vọng vươn lên đang lan tỏa mạnh mẽ trong toàn xã hội.
Trong bối cảnh ấy, vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam càng trở nên đặc biệt quan trọng. Không chỉ là nơi quy tụ sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, Mặt trận còn là cầu nối bền chặt giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân; là nơi phản ánh ý chí, nguyện vọng của các tầng lớp nhân dân; là trung tâm khơi dậy tinh thần yêu nước, trách nhiệm công dân và khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.
Hội tụ ý Đảng – lòng dân trong giai đoạn phát triển mới
Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI được tổ chức trong một thời điểm mang nhiều ý nghĩa chiến lược. Sau hơn một năm triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và gần một năm thực hiện mô hình tổ chức mới với việc thành lập Đảng bộ MTTQ và các đoàn thể Trung ương trực tiếp lãnh đạo, hệ thống Mặt trận đang bước vào giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ cả về tổ chức, phương thức hoạt động lẫn tư duy vận hành.
Đây cũng là nhiệm kỳ đầu tiên Mặt trận vận hành trong bối cảnh bộ máy chính trị - xã hội được sắp xếp theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả hơn. Điều đó đặt lên vai Mặt trận trọng trách lớn lao trong việc củng cố khối đại đoàn kết, tạo đồng thuận xã hội và phát huy sức mạnh toàn dân trong công cuộc phát triển đất nước.
Phiên trù bị chiều 11/5 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia đã cho thấy sức mạnh hội tụ của khối đại đoàn kết dân tộc. 1.136 đại biểu chính thức tham dự Đại hội là những gương mặt tiêu biểu đại diện cho các tầng lớp nhân dân, các dân tộc, tôn giáo, trí thức, doanh nhân, văn nghệ sĩ, kiều bào và lực lượng vũ trang trên khắp mọi miền Tổ quốc.
Những con số đầy ý nghĩa đã phản ánh tính đại diện rộng lớn của Đại hội: 528 đại biểu ngoài Đảng, chiếm 46,4%; 274 đại biểu dân tộc thiểu số, chiếm 24,1%; 207 đại biểu tôn giáo, chiếm 18,2%. Đặc biệt, sự hiện diện của các đại biểu ở nhiều thế hệ khác nhau – từ Thiếu tướng Võ Sở, 97 tuổi, đến đại biểu trẻ tuổi nhất là chị Lò Thị Nga, 23 tuổi, dân tộc Lào – đã tạo nên bức tranh sinh động về sự kế thừa và phát triển của khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Đại hội không chỉ là diễn đàn chính trị quan trọng mà còn là biểu tượng của tinh thần hòa hợp, đoàn kết và thống nhất ý chí trong toàn dân. Từ đồng bào vùng sâu, vùng xa đến kiều bào ở nước ngoài, từ đội ngũ trí thức, doanh nhân đến người lao động bình dị, tất cả cùng chung khát vọng xây dựng một nước Việt Nam hùng cường, giàu mạnh.
Mặt trận – cầu nối máu thịt giữa Đảng với nhân dân
Nhìn lại chặng đường 40 năm đổi mới, có thể khẳng định MTTQ Việt Nam luôn giữ vai trò đặc biệt trong việc củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Trong mọi giai đoạn cách mạng, từ đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước đến công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế, Mặt trận luôn là trung tâm quy tụ, đoàn kết các tầng lớp nhân dân.
Dưới sự lãnh đạo của Đảng, tổ chức Mặt trận từng bước đổi mới nội dung và phương thức hoạt động, chuyển mạnh từ mô hình vận động quần chúng truyền thống sang vai trò nòng cốt chính trị trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Đặc biệt trong những năm gần đây, Mặt trận đã thể hiện rõ vai trò kiến tạo đồng thuận xã hội. Trong quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức chính quyền địa phương hai cấp và tinh gọn bộ máy, hệ thống Mặt trận các cấp đã tích cực tuyên truyền, vận động nhân dân đồng thuận với chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước. Nhờ sự vào cuộc sâu sát, nhiều địa phương đã triển khai việc sáp nhập một cách ổn định, tạo được sự thống nhất trong nhân dân.
Cùng với đó, công tác giám sát và phản biện xã hội ngày càng được nâng cao về chất lượng. Mặt trận không chỉ tham gia giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật mà còn chú trọng giám sát trách nhiệm người đứng đầu, đạo đức công vụ và việc giải quyết những vấn đề bức xúc trong nhân dân. Đây là bước tiến quan trọng nhằm phát huy dân chủ, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của người dân.
Trong công cuộc cải cách tổ chức bộ máy, chính Mặt trận là một trong những đơn vị tiên phong thực hiện sắp xếp, tinh gọn hệ thống. Tinh thần gương mẫu ấy góp phần tạo tiền đề để bộ máy chính trị vận hành hiệu quả hơn trong giai đoạn mới.
Thực tiễn đã chứng minh: ở đâu Mặt trận gần dân, lắng nghe dân, ở đó niềm tin xã hội được củng cố; ở đâu cán bộ Mặt trận sâu sát cơ sở, ở đó sức mạnh đoàn kết được phát huy mạnh mẽ. Sức mạnh ấy được hun đúc không chỉ bằng khẩu hiệu mà bằng sự chân thành, trách nhiệm và tinh thần “trọng dân, gần dân, hiểu dân, học dân”.
Những thách thức mới đặt ra cho công tác Mặt trận
Bên cạnh những thành tựu đạt được, Đại hội XI cũng là dịp để nhìn thẳng vào những hạn chế, khó khăn và thách thức đang đặt ra đối với công tác Mặt trận trong bối cảnh mới.
Quá trình phát triển kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế đã tạo ra nhiều chuyển biến tích cực nhưng cũng kéo theo khoảng cách giàu nghèo ngày càng rõ nét. Ở nhiều vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đời sống nhân dân vẫn còn nhiều khó khăn. Một bộ phận người dân dễ bị tổn thương trước biến động kinh tế và những tác động của thiên tai, dịch bệnh.
Trong khi đó, tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận cán bộ, đảng viên tiếp tục ảnh hưởng đến niềm tin của nhân dân. Những vụ việc tiêu cực, tham nhũng, lợi ích nhóm dù đã được xử lý nghiêm minh nhưng vẫn gây tổn thương đối với niềm tin xã hội.
Không gian mạng cũng đang trở thành mặt trận mới đầy phức tạp. Các thế lực thù địch, phản động gia tăng hoạt động chống phá bằng nhiều thủ đoạn tinh vi nhằm chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc, kích động tâm lý bất mãn và làm suy giảm niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.
Trong bối cảnh ấy, yêu cầu đặt ra cho Mặt trận là phải đổi mới mạnh mẽ hơn nữa phương thức hoạt động. Không thể chỉ dừng lại ở những phong trào mang tính hình thức, Mặt trận cần đi sâu giải quyết những vấn đề thiết thân của người dân, lấy sự hài lòng của nhân dân làm thước đo hiệu quả hoạt động.
Đại đoàn kết toàn dân tộc trong thời đại mới không chỉ là tập hợp lực lượng mà còn phải tạo dựng niềm tin, lan tỏa giá trị nhân văn và bảo đảm mọi người dân đều được tham gia, được lắng nghe và được thụ hưởng thành quả phát triển.
“Mặt trận số” – bước chuyển tất yếu trong thời đại công nghệ
Một trong những điểm nhấn đáng chú ý tại Đại hội lần này là yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động Mặt trận. Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ, việc ứng dụng công nghệ không chỉ là xu thế mà còn là yêu cầu cấp thiết để Mặt trận tiếp cận gần hơn với người dân.
Nhiều đại biểu đã đề xuất xây dựng mô hình “Mặt trận số” nhằm kết nối nhân dân thông qua nền tảng công nghệ hiện đại. Theo GS.TS Ngô Thị Phương Lan, Đoàn TP. Hồ Chí Minh , cần xây dựng không gian số để người dân có thể tham gia phản biện xã hội, hoạt động thiện nguyện, bảo vệ môi trường hay góp ý chính sách chỉ bằng những thao tác đơn giản trên thiết bị thông minh.
Đây là tư duy đổi mới rất đáng chú ý. Trong thời đại số, tâm tư và nguyện vọng của người dân không còn chỉ được phản ánh qua những cuộc họp trực tiếp hay văn bản hành chính truyền thống. Không gian mạng đã trở thành nơi hình thành dư luận xã hội nhanh chóng và mạnh mẽ. Nếu biết tận dụng công nghệ, Mặt trận sẽ có điều kiện nắm bắt tâm tư nhân dân kịp thời hơn, phản ứng nhanh hơn và kết nối cộng đồng hiệu quả hơn.
“Mặt trận số” cũng là công cụ quan trọng để thúc đẩy bình đẳng tiếp cận thông tin, nâng cao năng lực số cho người dân và thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền. Khi người dân có thể tham gia các hoạt động xã hội, giám sát cộng đồng hay phản ánh kiến nghị mọi lúc, mọi nơi, thì mối quan hệ gắn bó giữa Mặt trận với nhân dân sẽ càng được củng cố.
Tuy nhiên, chuyển đổi số không chỉ là đầu tư công nghệ mà còn đòi hỏi thay đổi tư duy quản trị, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và xây dựng văn hóa số trong hệ thống Mặt trận. Điều quan trọng nhất vẫn là phải đặt con người ở vị trí trung tâm của quá trình chuyển đổi.
Khơi dậy sức mạnh văn hóa và nguồn lực con người
Một nội dung lớn khác được nhiều đại biểu quan tâm tại Đại hội là phát huy sức mạnh văn hóa và nguồn lực con người Việt Nam trong thời kỳ mới.
Văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần của xã hội mà còn là nguồn lực nội sinh quan trọng để phát triển bền vững. Trong dòng chảy hội nhập toàn cầu, việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc càng trở nên cấp thiết. Mặt trận được kỳ vọng sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc gắn kết các cộng đồng, lan tỏa giá trị nhân văn và khơi dậy tinh thần yêu nước, tự hào dân tộc.
NSND Nguyễn Thị Thanh Thúy nhấn mạnh rằng Mặt trận cần trở thành “mái nhà chung” của sáng tạo văn hóa, nơi kết nối nghệ sĩ, trí thức và cộng đồng để phát triển công nghiệp văn hóa, quảng bá giá trị Việt Nam ra thế giới.
Đại đoàn kết trong thời đại mới không chỉ là thống nhất về chính trị mà còn là sự hòa quyện của những giá trị văn hóa đa dạng. Việt Nam có 54 dân tộc anh em với kho tàng văn hóa phong phú, cùng nhiều tôn giáo đồng hành với dân tộc. Chính sự đa dạng ấy tạo nên sức sống mạnh mẽ của khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa, Mặt trận cần tiếp tục phát huy vai trò tập hợp trí thức, doanh nhân, văn nghệ sĩ, người Việt Nam ở nước ngoài để tạo thành nguồn lực phát triển đất nước. Sức mạnh của dân tộc hôm nay không chỉ đến từ tài nguyên thiên nhiên hay tiềm lực kinh tế mà còn đến từ tri thức, sáng tạo và bản lĩnh văn hóa Việt Nam.
Xây dựng đội ngũ cán bộ “trọng dân, gần dân”
Mọi chủ trương đúng đắn chỉ có thể đi vào cuộc sống thông qua đội ngũ cán bộ đủ tâm và đủ tầm. Vì vậy, xây dựng đội ngũ cán bộ Mặt trận là nhiệm vụ then chốt của nhiệm kỳ 2026-2031.
Trong bối cảnh hệ thống tổ chức được kiện toàn theo hướng tinh gọn, yêu cầu đối với cán bộ Mặt trận ngày càng cao hơn. Đó phải là những người có bản lĩnh chính trị vững vàng, có năng lực vận động quần chúng, am hiểu thực tiễn và đặc biệt là có tinh thần trách nhiệm với nhân dân.
Phương châm “trọng dân, gần dân, hiểu dân, học dân và có trách nhiệm với dân” cần trở thành chuẩn mực hành động của mỗi cán bộ Mặt trận. Chỉ khi thực sự gần dân, lắng nghe dân và đồng hành cùng dân, Mặt trận mới có thể hoàn thành sứ mệnh của mình.
Cùng với đó, công tác giám sát và phản biện xã hội cần tiếp tục được đổi mới theo hướng chủ động, thực chất và hiệu quả hơn. Giám sát phải được thực hiện “từ sớm, từ xa”, góp phần phòng ngừa sai phạm, bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhân dân và xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh.
Đại hội XI không chỉ là dịp tổng kết một nhiệm kỳ mà còn mở ra kỳ vọng về một giai đoạn phát triển mới của công tác Mặt trận – nơi tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc tiếp tục được khơi dậy mạnh mẽ, trở thành động lực quan trọng đưa đất nước tiến lên.
Khát vọng phồn vinh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc
Đất nước Việt Nam đang đứng trước vận hội lớn mang tính lịch sử. Khát vọng phát triển nhanh và bền vững, xây dựng đất nước hùng cường vào giữa thế kỷ XXI đang trở thành mục tiêu chung của toàn dân tộc.
Trong hành trình ấy, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc tiếp tục là nguồn lực vô giá. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã khẳng định đoàn kết là động lực chủ yếu và là nhân tố có ý nghĩa quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam.
Với vị thế mới, mô hình tổ chức mới và quyết tâm đổi mới mạnh mẽ, MTTQ Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031 được kỳ vọng sẽ tạo ra những đột phá quan trọng trong việc phát huy dân chủ, tăng cường đồng thuận xã hội và khơi dậy mọi nguồn lực phát triển.
Từ diễn đàn Đại hội hôm nay, niềm tin về một tương lai phồn vinh đang được củng cố mạnh mẽ. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, với sự đồng lòng của hơn 100 triệu người dân Việt Nam trong và ngoài nước, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc chắc chắn sẽ tiếp tục được nhân lên gấp bội.
Con thuyền cách mạng Việt Nam sẽ vững vàng vượt qua mọi thử thách, tiếp tục tiến về phía trước trên hành trình xây dựng một đất nước giàu mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh và hạnh phúc.
Chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI – Đại hội của Đoàn kết – Dân chủ – Đổi mới – Phát triển!
Tấn Tài