Cắt trợ cấp thất nghiệp nếu người lao động từ chối nhận việc làm 2 lần. (Ảnh minh họa)
Khi mất việc, trợ cấp thất nghiệp giúp người lao động có thêm nguồn tài chính trong khoảng thời gian tìm kiếm công việc mới. Tuy nhiên, đi cùng với khoản hỗ trợ này là những nghĩa vụ mà người hưởng cần thực hiện đầy đủ. Chính sách bảo hiểm thất nghiệp không chỉ hướng tới việc chi trả trợ cấp trong thời gian người lao động chưa có việc làm, mà còn đặt trọng tâm vào tư vấn, giới thiệu việc làm và hỗ trợ người lao động sớm quay trở lại thị trường lao động.
Một trong những quy định đáng lưu ý đối với người đang hưởng trợ cấp là việc tiếp nhận các cơ hội việc làm phù hợp do tổ chức dịch vụ việc làm công giới thiệu. Trường hợp người lao động liên tục từ chối công việc đáp ứng các điều kiện theo quy định mà không đưa ra được lý do chính đáng, việc hưởng trợ cấp thất nghiệp có thể bị chấm dứt trước thời hạn.
Theo Luật Việc làm năm 2025, một trong những trường hợp chấm dứt hưởng trợ cấp thất nghiệp là người lao động từ chối nhận việc làm do tổ chức dịch vụ việc làm công nơi đang hưởng trợ cấp giới thiệu 2 lần mà không có lý do chính đáng. Quy định này nhằm gắn quyền hưởng trợ cấp với trách nhiệm chủ động tìm kiếm việc làm, qua đó hạn chế tình trạng người lao động chỉ tập trung nhận trợ cấp mà không tích cực tìm kiếm cơ hội trở lại làm việc.
Điều này cũng đồng nghĩa với việc người đang nhận trợ cấp không nên cho rằng trong thời gian còn được hưởng thì có thể bỏ qua các công việc được giới thiệu. Khi được tư vấn hoặc giới thiệu một vị trí việc làm, người lao động cần xem xét cụ thể yêu cầu của công việc, điều kiện làm việc và mức độ phù hợp. Nếu có trở ngại khiến không thể tiếp nhận, người lao động nên chủ động trao đổi với tổ chức dịch vụ việc làm công để được hướng dẫn và xác định việc từ chối có thuộc trường hợp có lý do chính đáng hay không.
Không chỉ từ chối việc làm, nhiều trường hợp khác cũng có thể dừng hưởng
Bên cạnh trường hợp từ chối việc làm phù hợp 2 lần, Luật Việc làm năm 2025 còn quy định nhiều tình huống khác có thể dẫn đến chấm dứt hưởng trợ cấp thất nghiệp. Người lao động vì vậy cần theo dõi tình trạng của mình trong suốt thời gian nhận trợ cấp, thay vì chỉ quan tâm đến thời điểm và số tiền được chi trả hằng tháng.
Đáng chú ý, khi người lao động đã có việc làm và thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc theo quy định, việc hưởng trợ cấp thất nghiệp cũng sẽ chấm dứt. Đây là trường hợp thường gặp khi người thất nghiệp tìm được công việc mới, bởi khi đã quay trở lại làm việc và thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, người lao động không còn ở trong tình trạng cần tiếp tục nhận khoản trợ cấp dành cho thời gian thất nghiệp.
Người đang hưởng trợ cấp cũng phải thực hiện nghĩa vụ thông báo về tình hình tìm kiếm việc làm theo quy định. Nếu không thực hiện thông báo trong 3 tháng liên tục, người lao động có thể thuộc trường hợp bị chấm dứt hưởng trợ cấp thất nghiệp. Vì vậy, ngay cả khi chưa tìm được việc, việc duy trì đầy đủ các thủ tục trong thời gian hưởng vẫn rất quan trọng để tránh ảnh hưởng đến quyền lợi.
Ngoài những trường hợp trên, việc thực hiện nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ công an; đi học tập có thời hạn trên 12 tháng; bị tòa án tuyên bố mất tích; chấp hành hình phạt tù hoặc một số trường hợp khác theo quy định cũng có thể làm thay đổi tình trạng hưởng trợ cấp thất nghiệp của người lao động.
Như vậy, trợ cấp thất nghiệp không phải là khoản tiền được duy trì một cách tự động cho đến hết thời gian hưởng đã xác định. Trong quá trình nhận trợ cấp, người lao động vẫn phải đáp ứng các điều kiện theo quy định và thực hiện những nghĩa vụ tương ứng. Chỉ cần rơi vào một trong những trường hợp chấm dứt hưởng, quyền nhận trợ cấp có thể kết thúc dù thời gian hưởng ban đầu vẫn còn.
Về mức hưởng, trợ cấp thất nghiệp hằng tháng được tính bằng 60% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHTN của 6 tháng gần nhất trước khi chấm dứt hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc, nhưng không vượt quá mức tối đa theo quy định. Thời gian và mức trợ cấp mà mỗi người được hưởng vì thế phụ thuộc vào quá trình tham gia BHTN cũng như việc đáp ứng các điều kiện pháp luật trong suốt thời gian hưởng.
Riêng quy định từ chối việc làm 2 lần cần được đặt trong mối liên hệ với yêu cầu về việc làm phù hợp. Người lao động không có nghĩa vụ phải chấp nhận bất kỳ công việc nào được giới thiệu, bất kể điều kiện thực tế ra sao. Trường hợp công việc không phù hợp hoặc người lao động có lý do chính đáng không thể tiếp nhận, cần chủ động cung cấp thông tin và trao đổi với tổ chức dịch vụ việc làm công để được xem xét, hướng dẫn theo quy định.
Do đó, trong thời gian hưởng BHTN, người lao động không chỉ cần quan tâm đến lịch nhận trợ cấp mà còn phải chú ý các nghĩa vụ đi kèm. Việc cập nhật tình trạng việc làm, thực hiện thông báo tìm kiếm việc làm đúng quy định và nghiêm túc xem xét những vị trí được giới thiệu sẽ giúp người lao động hạn chế nguy cơ bị gián đoạn quyền lợi.
Trợ cấp thất nghiệp về bản chất là chính sách hỗ trợ người lao động trong giai đoạn chuyển tiếp giữa hai công việc. Vì vậy, việc tìm kiếm việc làm và chủ động quay trở lại thị trường lao động cũng là một phần quan trọng của quá trình hưởng chính sách. Nắm rõ những trường hợp có thể bị chấm dứt hưởng, đặc biệt là quy định từ chối việc làm phù hợp 2 lần mà không có lý do chính đáng, sẽ giúp người lao động chủ động hơn trong quá trình tìm việc và bảo vệ quyền lợi của mình.
Đoàn Văn