Chiều 3/11, thảo luận tại hội trường về dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), nhiều đại biểu Quốc hội đề nghị bổ sung các biện pháp xử lý tình trạng trả giá cao bất thường rồi bỏ cọc, thông đồng và thao túng kết quả đấu giá.
Một trong những nội dung nhận được nhiều ý kiến là đề xuất nâng mức tiền đặt trước trong đấu giá quyền sử dụng đất ở cho cá nhân lên 20-50% giá khởi điểm, cùng các chế tài xử lý người trúng đấu giá không thực hiện nghĩa vụ tài chính.
Đề xuất buộc người bỏ cọc bồi thường khi đấu giá lại
Đại biểu Lê Thanh Hoàn (Thanh Hóa) cho rằng việc tăng tiền đặt trước và cấm tham gia đấu giá mới chỉ giải quyết một phần tình trạng thao túng giá đất. Để ngăn chặn hành vi cố tình trả giá cao rồi bỏ cọc, cần quy định rõ thời điểm phát sinh nghĩa vụ pháp lý của người trúng đấu giá.
Theo đại biểu, Điều 43 dự thảo Luật quy định người trúng đấu giá được coi là chấp nhận giao kết hợp đồng từ thời điểm đấu giá viên công bố kết quả. Tuy nhiên, các trường hợp loại trừ và thủ tục ký biên bản, hợp đồng hoặc chờ phê duyệt có thể khiến người tham gia hiểu rằng nghĩa vụ chỉ phát sinh sau khi ký hợp đồng.
Đại biểu Lê Thanh Hoàn – Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa phát biểu
Ông đề xuất xác định hợp đồng mua bán tài sản đấu giá được giao kết ngay khi đấu giá viên công bố người trúng. Khi đó, việc thanh toán và nhận tài sản là nghĩa vụ bắt buộc, thay vì quyền lựa chọn của người trúng đấu giá.
Theo đại biểu, hành vi trả giá của người tham gia là đề nghị giao kết hợp đồng; việc đấu giá viên công bố người trúng đấu giá là sự chấp nhận đề nghị đó. Vì vậy, hợp đồng cần được xác định đã hình thành và có hiệu lực ràng buộc ngay tại thời điểm công bố người trúng đấu giá. Việc thanh toán và nhận tài sản sau đó là nghĩa vụ phải thực hiện, không phải quyền lựa chọn của người trúng đấu giá.
Đại biểu đề nghị chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng xác định hợp đồng mua bán tài sản đấu giá được giao kết kể từ thời điểm đấu giá viên công bố người trúng đấu giá. Trường hợp người trúng đấu giá không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ thanh toán, người có tài sản đấu giá được áp dụng biện pháp buộc thực hiện nghĩa vụ hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng để tổ chức đấu giá lại và yêu cầu bồi thường thiệt hại.
Đại biểu cũng đề nghị bổ sung quy định người bỏ cọc nhưng tiếp tục tham gia đấu giá lại và trúng đấu giá với mức giá thấp hơn lần trước phải bồi thường toàn bộ khoản chênh lệch còn thiếu và chi phí tổ chức đấu giá lại.
Bổ sung chế tài xử lý hành vi bỏ cọc
Cũng cho ý kiến về tiền đặt trước và chế tài xử lý hành vi bỏ cọc, đại biểu Yến Nhi (Vĩnh Long) cho biết, thực tế đã xuất hiện tình trạng người tham gia trả giá rất cao để tạo mặt bằng giá bất thường nhưng sau đó không thanh toán, chấp nhận mất tiền đặt cọc. Hành vi này làm thất bại cuộc đấu giá, gây xáo trộn thị trường và ảnh hưởng đến quyền lợi của Nhà nước, người dân.
Do đó, đại biểu đề nghị xác định mức tiền đặt trước căn cứ vào tính chất, quy mô, giá trị tài sản và mức độ rủi ro của từng cuộc đấu giá; đồng thời kết hợp kiểm soát hành vi thông đồng, thao túng giá và theo dõi lịch sử vi phạm của người tham gia.
Đối với chế tài cấm tham gia đấu giá từ 6 tháng đến 5 năm, đại biểu đề nghị quy định rõ căn cứ xác định thời hạn cấm dựa trên mức độ vi phạm, thiệt hại, yếu tố cố ý và tình tiết tái phạm.
Bà cũng cho rằng cần phân biệt người cố tình trả giá cao để thao túng kết quả rồi bỏ cọc với trường hợp không thể thanh toán do bất khả kháng hoặc nguyên nhân khách quan chính đáng. Những trường hợp có bản chất và mức độ lỗi khác nhau không nên chịu cùng một chế tài.
Bộ trưởng: Tiền đặt trước không mặc định ở mức 50%
Phát biểu giải trình, làm rõ ý kiến đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đã tập trung làm rõ vấn đề đại biểu nêu liên quan đến các giải pháp khắc phục tình trạng thông đồng, dìm giá, bỏ cọc trong đấu giá tài sản.
Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng giải trình, làm rõ vấn đề đại biểu nêu
Trong đó, dự thảo không cho phép các chủ thể có quan hệ gia đình hoặc quan hệ chi phối doanh nghiệp cùng đăng ký đấu giá một tài sản. Đồng thời, bổ sung chế tài không hoàn trả tiền đặt trước và cấm tham gia đấu giá trên phạm vi toàn quốc đối với một số trường hợp vi phạm nghĩa vụ sau khi trúng đấu giá. Dự thảo cũng thúc đẩy hình thức đấu giá trực tuyến toàn trình nhằm hạn chế sự can thiệp trực tiếp vào hoạt động đấu giá.
Về mức tiền đặt trước trong đấu giá quyền sử dụng đất ở cho cá nhân, Bộ trưởng cho biết tỷ lệ 20-50% được đề xuất trên cơ sở thực tiễn áp dụng.
Theo kết quả tổng kết được Bộ trưởng nêu, sau khi Chính phủ áp dụng quy định này, tỷ lệ cuộc đấu giá đất bị hủy kết quả do người trúng không nộp đủ tiền đã giảm.
Vì vậy, cơ quan soạn thảo đề nghị luật hóa mức tiền đặt trước nhằm tăng tính răn đe, hạn chế bỏ cọc và thao túng thị trường.
Bộ trưởng nhấn mạnh, mức tiền đặt trước không mặc định là 50% giá khởi điểm, mà được xác định trong khoảng 20-50% tùy tình hình thực tế tại địa phương và quyết định của cơ quan có thẩm quyền. Trường hợp không trúng đấu giá, người tham gia được hoàn trả tiền đặt trước trong thời hạn ba ngày làm việc kể từ khi kết thúc phiên đấu giá.
Đối với đề xuất mở rộng chế tài cấm tham gia đấu giá sang tất cả tài sản công, Bộ trưởng cho biết qua tổng kết, tình trạng thông đồng, dìm giá và bỏ cọc tập trung chủ yếu ở đấu giá quyền sử dụng đất, đặc biệt là đất ở, và quyền khai thác khoáng sản.
Do việc cấm tham gia đấu giá có tác động đến quyền tự do kinh doanh, cơ quan soạn thảo đề nghị giữ phạm vi áp dụng như dự thảo, chưa mở rộng sang các loại tài sản công khác.
Diệu Trang