Sáng 22/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về định hướng chính sách sửa đổi Luật Kinh doanh bất động sản và cơ chế, chính sách đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển để tích hợp vào dự án Luật Phát triển đô thị.
Theo đại biểu Phạm Văn Hoà (đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp), thời gian qua Việt Nam đã có chủ trương phát triển các khu vực lấn biển và một số tỉnh, thành phố đã triển khai trên thực tế.
Đại biểu Phạm Văn Hòa, Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội
Tuy nhiên, hiện vẫn thiếu cơ chế, chính sách đặc thù và hành lang pháp lý đầy đủ để hoạt động này phát triển bài bản, hiệu quả. Trong khi đó, nhiều quốc gia trên thế giới, đặc biệt tại khu vực Đông Nam Á đã thực hiện lấn biển từ nhiều năm trước và đạt hiệu quả cao.
Trong bối cảnh quỹ đất tại các đô thị ngày càng hạn hẹp, nhu cầu mở rộng không gian đô thị, phát triển du lịch, sinh thái và các hoạt động kinh tế ngày càng tăng, ông Hoà cho rằng khai thác không gian biển để tạo thêm quỹ đất là bước đi phù hợp với yêu cầu thực tiễn.
Tuy nhiên, việc hoàn thiện các quy định về khu đô thị biển cần được đặt trong tổng thể phát triển đô thị biển của cả nước, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và có thể áp dụng đối với các địa phương có điều kiện tương tự.
Cần khung pháp lý ổn định cho đô thị lấn biển
Đại biểu Dương Khắc Mai (đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng) cho biết, Việt Nam là quốc gia biển với hơn 3.000 km bờ biển. Chủ trương hướng biển, khai thác tiềm năng, lợi thế biển để tạo nguồn lực phát triển đất nước.
Ông Mai cho rằng, việc phát triển các khu đô thị lấn biển không đơn thuần nhằm tạo thêm quỹ đất cho phát triển đô thị mà còn góp phần mở rộng không gian phát triển quốc gia ra biển, khai thác hiệu quả hơn nguồn lực biển, hình thành các cực tăng trưởng mới, đồng thời huy động nguồn lực lớn từ khu vực ngoài nhà nước.
Đại biểu Dương Khắc Mai, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội
Do đó, khi đã luật hóa nội dung này, dự thảo luật cần được thiết kế theo hướng hình thành một khuôn khổ pháp lý chung, ổn định, có khả năng áp dụng lâu dài, thay vì chỉ nhằm giải quyết một dự án hoặc một địa phương cụ thể.
“Địa phương nào có điều kiện, có dự án phù hợp và đáp ứng đầy đủ yêu cầu của luật thì phải có cơ sở để tiếp cận và tổ chức thực hiện”, đại biểu nhấn mạnh.
Nhà đầu tư phải có khả năng theo dự án đến cùng
Liên quan đến điều kiện đối với nhà đầu tư chiến lược, đại biểu Dương Khắc Mai tán thành việc dự thảo đặt ra các yêu cầu bổ sung đối với nhà đầu tư thực hiện dự án đô thị lấn biển, bởi đây là loại dự án có quy mô lớn, tính chất đặc thù và thời gian triển khai dài.
Tuy nhiên, đại biểu đề nghị cân nhắc kỹ quy định về tỷ lệ vốn chủ sở hữu, trong đó dự thảo quy định mức tối thiểu 15% đối với một số dự án và giảm xuống 10% đối với dự án có quy mô trên 200.000 tỷ đồng.
Theo ông Mai, với các dự án đặc biệt lớn, việc cho phép huy động nguồn vốn ngoài vốn chủ sở hữu là cần thiết. Song quy mô dự án càng lớn thì yêu cầu về năng lực tài chính, khả năng huy động vốn và trách nhiệm của nhà đầu tư càng phải tương xứng.
Do đó, nếu tiếp tục duy trì tỷ lệ vốn chủ sở hữu 10% đối với dự án trên 200.000 tỷ đồng, đại biểu đề nghị không chỉ đánh giá nhà đầu tư dựa trên tỷ lệ vốn chủ sở hữu mà phải bổ sung các tiêu chí về năng lực tài chính thực tế, kinh nghiệm thực hiện dự án tương tự, năng lực quản trị và khả năng bảo đảm nguồn vốn theo tiến độ trong suốt vòng đời dự án.
“Mục tiêu là lựa chọn được nhà đầu tư không chỉ đủ điều kiện tại thời điểm chấp thuận mà còn có khả năng thực hiện dự án đến cùng”, đại biểu Dương Khắc Mai nhấn mạnh.
Không nên chỉ lấy quy mô vốn để phân loại dự án
Cũng quan tâm tới điều kiện đối với nhà đầu tư chiến lược, đại biểu Vũ Văn Tiến (đoàn Thành phố Hải Phòng) cho rằng, nếu chỉ sử dụng các ngưỡng vốn đầu tư tuyệt đối, cố định trong luật thì theo thời gian, các mức này có thể không còn phù hợp do tác động của lạm phát và sự thay đổi của mặt bằng giá.
Do đó, ông Tiến đề nghị nghiên cứu bổ sung các tiêu chí phản ánh trực tiếp hơn quy mô và mức độ tác động của dự án, trong đó có thể xem xét diện tích lấn biển kết hợp với yêu cầu về năng lực tài chính.
Đại biểu Vũ Văn Tiến, Đoàn ĐBQH Thành phố Hải Phòng.Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội
Theo đại biểu, có thể nghiên cứu các ngưỡng diện tích như 100 ha, 200 ha để phân loại dự án thay vì chỉ dựa trên tổng mức đầu tư. Đối với các dự án có ý nghĩa đặc biệt về chiến lược phát triển, quốc phòng, an ninh hoặc có phạm vi tác động liên vùng, đại biểu đề nghị có cơ chế xem xét riêng và quy định cụ thể trong luật.
“Tinh thần ở đây không phải là nới điều kiện cho nhà đầu tư mà là làm cho tiêu chí lựa chọn bền vững hơn theo thời gian và sát hơn với bản chất dự án. Một dự án lấn biển lớn không chỉ lớn vì số vốn bỏ ra mà còn vì diện tích can thiệp, mức độ thay đổi đường bờ và hệ quả lâu dài”, đại biểu Vũ Văn Tiến nêu quan điểm.
Theo ông Tiến, lấn biển có thể tạo ra nguồn lực phát triển rất lớn nhưng chỉ thực sự có giá trị khi quản trị tốt các rủi ro. Công nghệ có thể giúp dự báo và thi công an toàn hơn, nhưng không thể thay thế quy hoạch tốt và cơ chế giám sát nghiêm túc.
Đồng quan điểm, đại biểu Phạm Văn Hòa cũng đồng tình với việc đặt ra yêu cầu cao về năng lực tài chính đối với các dự án có quy mô từ 100.000 tỷ đồng trở lên, thậm chí trên 200.000 tỷ đồng.
Tuy nhiên, theo đại biểu, ngoài tiêu chí về vốn, cần có quy định hoặc giao Chính phủ hướng dẫn về quy mô diện tích khu vực lấn biển. Các thông số như chiều dài, chiều rộng, khoảng cách từ bờ biển ra khu vực lấn biển cần được tính toán, quy định cụ thể.
Phương Vy