Đề xuất xây dựng cơ sở dữ liệu giá đất từ giao dịch thực tế, cập nhật sát biến động thị trường

Sáng 21/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về định hướng sửa đổi Luật Đất đai.

Xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai thống nhất trên toàn quốc

Tại phiên họp, nhiều đại biểu thống nhất với định hướng xây dựng hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai thống nhất, dùng chung.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị làm rõ mối quan hệ của Luật Đất đai với Luật Dữ liệu và các luật liên quan. Đồng thời quy định rõ quyền của người sử dụng đất đối với dữ liệu liên quan đến quyền sử dụng đất của mình.

Bên cạnh đó, bổ sung nguyên tắc việc tạo lập, cập nhật, chỉnh sửa, phê duyệt và khai thác dữ liệu đất đai phải xác định được chủ thể thực hiện. Mọi thao tác làm thay đổi dữ liệu phải được ghi nhận, lưu giữ lịch sử để phục vụ kiểm tra, giám sát, truy vết và xác định trách nhiệm.

Ông Đào Chí Nghĩa, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội TP Cần Thơ, đề nghị tại Điều 76 của dự thảo luật và các quy định liên quan cần bổ sung cơ chế kiểm soát chặt chẽ hơn.

Đại biểu  Đào Chí Nghĩa phát biểu. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội

Trong đó, phải xây dựng được cơ sở dữ liệu giá đất từ giao dịch thực tế, liên thông với cơ sở dữ liệu đất đai, thuế, công chứng và các nguồn dữ liệu có liên quan.

Đồng thời quy định rõ tiêu chí và ngưỡng biến động giá để bắt buộc rà soát, điều chỉnh bảng giá đất và đối với những trường hợp Nhà nước thu hồi đất có quy mô lớn liên xã, liên vùng, giá trị đất biến động mạnh, cần có cơ chế hiệu chỉnh để bảo đảm giá bồi thường sát với giá trị thực tế.

Đại biểu Nguyễn Duy Minh, Phó Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng đề nghị tại Điều 75 bổ sung yêu cầu về chất lượng dữ liệu đầu vào, khả năng kiểm chứng và trách nhiệm công khai dữ liệu, phương pháp, kết quả xác định giá đất.

Tại Điều 76, cần quy định rõ hơn tiêu chí xác định bảng giá đất và hệ số điều chỉnh, không chỉ dừng ở việc xác định cơ quan xây dựng, cơ quan quyết định.

Đồng thời, cần có cơ chế rà soát, điều chỉnh khi giá thị trường biến động lớn hoặc dữ liệu đầu vào không còn phù hợp, tránh tình trạng bảng giá đất chậm thay đổi nhưng phải sử dụng hệ số điều chỉnh ngày càng lớn để bù đắp.

Dự án đưa vào quy hoạch phải xác định rõ khả năng triển khai

Về công tác quy hoạch thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Ông Đào Chí Nghĩa, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội TP Cần Thơ, cho rằng bất cập trong công tác quy hoạch mà người dân quan tâm là quy hoạch đã được phê duyệt có thực hiện được hay không và dự án thực hiện trong thời gian bao lâu?

Trong thực tế, có những khu vực được quy hoạch nhiều năm nhưng không thực hiện được. Người dân trong khu vực đó bị hạn chế việc xây dựng, chuyển mục đích, khai thác hoặc thực hiện các quyền của người sử dụng đất.

Như vậy, quy hoạch chậm thực hiện không còn đơn thuần là vấn đề quản lý nhà nước mà đã tác động trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

Đại biểu tham gia Phiên họp. Ảnh: Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội

Do đó, ông đề nghị dự thảo luật cần tiếp tục nghiên cứu làm rõ, quy hoạch phải gắn với nguồn lực và khả năng thực hiện. Không nên đưa quá nhiều dự án, công trình vào quy hoạch nhưng không xác định được khả năng thực hiện.

Đồng thời, phải có cơ chế rà soát định kỳ đối với các khu vực quy hoạch nhưng chậm triển khai. Nếu sau một thời gian nhất định, đề nghị không quá 24 tháng mà không có khả năng triển khai thực hiện thì phải kịp thời điều chỉnh.

Đại biểu cũng đề xuất phải phân biệt giữa quy hoạch mang tính định hướng với quy hoạch trực tiếp hạn chế quyền của người sử dụng đất. Đối với quy hoạch đã trực tiếp hạn chế quyền xây dựng, chuyển mục đích sử dụng hoặc khai thác đất của người dân thì phải có cơ chế bảo vệ quyền lợi của người dân bị ảnh hưởng.

Không chỉ bồi thường, phải tái thiết cuộc sống cho người bị thu hồi đất

Tại phiên họp, nhiều đại biểu đã đề xuất nhiều giải pháp góp phần hoàn thiện cơ chế thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo hướng quy định rõ hơn tiêu chí dự án, phạm vi thu hồi đất; chuyển mạnh từ tư duy “bồi thường tài sản bị thu hồi” sang tư duy “tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất”.

Nghị quyết 21-NQ/TW của Trung ương đã thể hiện cách tiếp cận mới, chuyển từ tư duy chỉ bồi thường tài sản sang tái thiết cuộc sống cho người có đất bị thu hồi. Đánh giá cao dự thảo đã có các quy định xác định rõ các trường hợp thu hồi đất sẽ góp phần bảo đảm minh bạch, thống nhất, hạn chế cách hiểu và vận dụng khác nhau trong thực tế.

Đại biểu đề nghị tiếp tục hoàn thiện quy định này theo hướng cụ thể hóa hơn yêu cầu tái thiết cuộc sống, bảo đảm người có đất bị thu hồi có nơi ở, điều kiện sống và sinh kế bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.

Theo đó, cần nghiên cứu quy định rõ hơn thứ tự ưu tiên và điều kiện áp dụng các hình thức bồi thường, trong đó ưu tiên bố trí đất có cùng mục đích sử dụng hoặc nhà ở, đất ở tái định cư; bồi thường bằng tiền chỉ thực hiện trong trường hợp không có quỹ đất, quỹ nhà phù hợp hoặc theo nguyện vọng của người bị thu hồi đất.

Đồng thời, cần có tiêu chí cụ thể để đánh giá mức độ bảo đảm về vị trí, diện tích, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu và điều kiện duy trì sinh kế của người có đất bị thu hồi.

Diệu Trang