Bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho đội ngũ chuyên trách "hạt nhân pháp luật" ngay tại cơ sở.
Chuyển hóa những điều luật khô khan thành những câu chuyện gần gũi
Theo Trung tá - Chính trị viên Nguyễn Duy Cường, Đồn Biên phòng Tả Gia Khâu được giao nhiệm vụ quản lý, bảo vệ đoạn biên giới quốc gia dài 8,661 km, bao gồm 03 mốc giới thiêng liêng của Tổ quốc. Địa bàn hành chính đơn vị phụ trách trực tiếp là xã biên giới Pha Long, tỉnh Lào Cai (địa bàn xã Dìn Chin và xã Tả Gia Khâu, huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai cũ trước đây). Trên địa bàn đơn vị quản lý hiện có 1.218 hộ với 6.396 nhân khẩu. Đây là nơi hội tụ, cùng chung sống gắn bó từ bao đời nay của 9 dân tộc anh em, trong đó đồng bào dân tộc Mông chiếm tỷ lệ đa số với trên 50%.
Trình độ dân trí của đồng bào các dân tộc nhìn chung không đồng đều; kinh tế - xã hội ở nhiều thôn bản xa trung tâm, giáp biên còn chậm phát triển, tỷ lệ hộ nghèo còn cao. Thêm vào đó, địa hình chia cắt mạnh, khí hậu thời tiết cực đoan khắc nghiệt, tình trạng thiếu nước sinh hoạt và nước sản xuất vào mùa khô diễn ra gay gắt, kết hợp với thiên tai, bão lũ thường xuyên xảy ra đã ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống, tâm lý và hoạt động lao động sản xuất của nhân dân.
Những đặc điểm tự nhiên, kinh tế và xã hội khó khăn đó đã đặt ra không ít rào cản, tác động trực tiếp, toàn diện đến quá trình thực hiện Đề án 1371 của Thủ tướng Chính phủ về "Phát huy vai trò của lực lượng Quân đội nhân dân tham gia công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, vận động Nhân dân chấp hành pháp luật tại cơ sở giai đoạn 2021 - 2027" (gọi tắt: Đề án 1371).
Tổ chức các buổi trợ giúp pháp lý lưu động, tư vấn pháp luật đến từng cụm dân cư, từng ngôi nhà của đồng bào.
Tuy nhiên, bằng quyết tâm hoàn thành tốt nhiệm vụ bảo vệ, quản lý địa bàn biên giới, Ban Chỉ huy đơn vị đã xác định: Phải coi việc triển khai thực hiện công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, vận động Nhân dân chấp hành pháp luật tại cơ sở là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, xuyên suốt trong công tác chính trị, tư tưởng và công tác tư pháp của đơn vị. Các nội dung thực hiện Đề án 1371 không chỉ được triển khai bề nổi mà được lồng ghép chặt chẽ, cụ thể vào nghị quyết lãnh đạo hằng năm của Đảng ủy, chương trình công tác trọng tâm của Ban Chỉ huy Đồn, đồng thời phân công trách nhiệm rõ ràng cho từng đội, trạm và từng cá nhân cán bộ phụ trách.
"Với giải pháp đột phá là nâng cao năng lực cho đội ngũ chuyên trách gắn liền với xây dựng "hạt nhân pháp luật" ngay tại cơ sở. Đơn vị đã cử cán bộ chủ chốt, đội ngũ báo cáo viên tham gia đầy đủ các lớp tập huấn chuyên sâu do Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh tổ chức. Sau đó, tiến hành tập huấn lại trong nội bộ đơn vị, bảo đảm 100% cán bộ, chiến sĩ nắm vững Luật Biên phòng Việt Nam, các nghị định hướng dẫn thi hành và các quy định pháp luật liên quan trực tiếp đến quy chế biên giới" – Trung tá Cường nhấn mạnh.
Cùng đó, đơn vị chủ động phối hợp với xã Pha Long mở các lớp bồi dưỡng cho lực lượng cốt cán tại địa phương gồm đoàn viên, hội viên các đoàn thể, già làng, trưởng bản và người có uy tín. Riêng trong năm 2025, Đồn đã phối hợp triển khai 14 buổi tập huấn chuyên sâu với sự tham gia của 28 lượt cán bộ, chiến sĩ, thu hút 910 lượt người nghe. Qua đó, đội ngũ tuyên truyền viên cơ sở đã được nâng cao rõ rệt về kỹ năng tuyên truyền miệng, biết cách chuyển hóa những điều luật khô khan thành những câu chuyện gần gũi để lồng ghép vào các buổi sinh hoạt cộng đồng.
Tìm ra "lỗ hổng" nhận thức pháp luật và giải đáp trúng những vấn đề mà người dân đang thắc mắc, cần giúp đỡ
Đáng chú ý, đơn vị cũng đổi mới toàn diện công tác tuyên truyền theo phương châm "Tuyên truyền dựa trên nhu cầu thực tế của từng đối tượng". Theo đó, đơn vị đã tổ chức các đợt khảo sát, đánh giá thực trạng nhận thức pháp luật của người dân thông qua các buổi họp dân, sinh hoạt chi bộ thôn bản. Kết quả khảo sát cho thấy, mặc dù phần lớn người dân đã có ý thức cơ bản về chủ quyền biên giới, nhưng một bộ phận đồng bào sống ở các thôn xa trung tâm xã, vùng sâu, vùng xa do hạn chế về ngôn ngữ và phương tiện thông tin nên chưa nắm rõ các quy định pháp luật mới, đặc biệt là các chế tài xử phạt hành chính, Luật Xuất nhập cảnh, Luật Nghĩa vụ quân sự.
"Từ việc tìm ra "lỗ hổng" nhận thức này, đơn vị đã kịp thời điều chỉnh nội dung, biên soạn tài liệu tuyên truyền ngắn gọn, dễ hiểu, giải đáp trúng những vấn đề mà người dân đang thắc mắc và cần giúp đỡ" – Chính trị viên Cường khẳng định.
Đồng thời, đổi mới nội dung tuyên truyền, linh hoạt, đa dạng hóa các hình thức truyền thông theo hướng trực quan sinh động và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số. Trong 8 tháng đầu năm 2026, đơn vị đã phối hợp tổ chức tuyên truyền được 62 buổi/2.504 lượt người nghe; nội dung tuyên truyền tập trung vào các nội dung cơ bản của 03 văn kiện pháp lý về biên giới đất liền Việt Nam - Trung Quốc: Luật Biên giới quốc gia; Luật Biên phòng Việt Nam, Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam.
Kết hợp với tuyên truyền phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống; tuyên truyền cho quần chúng nhân dân tích cực tham gia phát triển kinh tế - xã hội, xoá đói giảm nghèo, không nghe theo kẻ xấu tuyên truyền, theo học đạo trái pháp luật; không di cư tự do, không xuất cảnh trái phép sang Trung Quốc lao động làm thuê bất hợp pháp; phụ nữ không bỏ đi khỏi địa phương lấy chồng nước ngoài trái pháp luật. Qua đó, nhân dân trên địa bàn yên tâm tư tưởng lao động, sản xuất, nêu cao tinh thần trách nhiệm, phối hợp chặt chẽ với BĐBP bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ an ninh BGQG, giữ gìn ANCT - TTATXH trong địa bàn đơn vị quản lý.
Trong đó, mô hình lưu động Chuyên mục "Tiếng loa Biên phòng" luôn được duy trì thường xuyên, mang âm thanh pháp luật đến tận những sườn núi, ngõ bản xa xôi nhất.
Tuyên truyền, phổ biến pháp luật đến từng đối tượng cụ thể.
Phát tờ rơi hướng dẫn các hành vi được làm và không được làm ở biên giới cho bà con đi chợ.
Đặc biệt, đón đầu xu hướng phát triển công nghệ, đơn vị đã thúc đẩy cán bộ, chiến sĩ tích cực ứng dụng mạng xã hội. Chúng tôi thiết lập và sử dụng các trang Zalo, Facebook,.. để đăng tải, chia sẻ các bài viết, hình ảnh, video clip ngắn cổ động về các hành vi được làm và không được làm ở biên giới. Biện pháp này không chỉ giúp lan tỏa nhanh chóng thông tin tích cực, định hướng dư luận xã hội mà còn là vũ khí sắc bén để phản bác hiệu quả các luận điệu sai trái, xuyên tạc của các thế lực thù địch nhằm chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Ngoài ra, đơn vị cũng quan tâm phát huy sức mạnh của các tổ chức chính trị - xã hội để củng cố vững chắc hệ thống chính trị cơ sở và coi đây là giải pháp mang tính chiều sâu và bền vững. Theo đó, đơn vị đã cử 09 cán bộ, đảng viên trực tiếp tham gia củng cố, sinh hoạt tại 09 chi bộ thôn bản; phân công 24 đảng viên của Đồn phụ trách, đồng hành cùng các hộ gia đình ở khu vực biên giới. Sự hiện diện thường xuyên của người lính biên phòng đã giúp các tổ chức đoàn thể địa phương nâng cao chất lượng hoạt động.
Nhờ vậy, đến nay đơn vị đang duy trì và vận hành rất hiệu quả 17 tổ "Tự quản an ninh trật tự" và 03 "Tổ tự quản đường biên, cột mốc". Từ sự tin yêu, quý mến của đồng bào dành cho "Bộ đội cụ Hồ", trong năm qua, nhân dân đã chủ động cung cấp cho đơn vị 127 nguồn tin liên quan đến an ninh trật tự, trong đó có 30 nguồn tin có giá trị cao, giúp đơn vị kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý dứt điểm các vụ việc vi phạm ngay từ cơ sở.
Đưa trợ giúp pháp lý lưu động, tư vấn pháp luật đến từng cụm dân cư, từng ngôi nhà của đồng bào
Được biết, với quyết tâm không để "vùng lõm" về nhận thức pháp luật trên biên giới, hiện đơn vị đang tiếp tục tập trung triển khai tiến hành rà soát, phân loại cụ thể từng nhóm đối tượng (thanh niên, phụ nữ, người cao tuổi, học sinh) để xây dựng nội dung phổ biến giáo dục pháp luật phù hợp. Kết hợp chặt chẽ việc thực hiện Đề án 1371 với Cuộc vận động "Toàn dân tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia trong tình hình mới" và các mô hình phát triển sinh kế tại địa phương nhằm tạo sức mạnh tổng hợp.
Bên cạnh đó, thường xuyên tổ chức các lớp bồi dưỡng, tập huấn nâng cao kiến thức pháp luật, kỹ năng mềm và đặc biệt là tiếng dân tộc thiểu số cho đội ngũ báo cáo viên của Đồn và tuyên truyền viên cấp xã. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, tận dụng lợi thế của các trang mạng xã hội để sản xuất các ấn phẩm truyền thông số sinh động. Tăng cường tổ chức các buổi trợ giúp pháp lý lưu động, tư vấn pháp luật đến từng cụm dân cư, từng ngôi nhà của đồng bào.
Lấy văn hóa làm cầu nối để xóa bỏ rào cản dân trí. Triển khai mạnh mẽ hình thức "sân khấu hóa", lồng ghép nội dung luật pháp vào các hội diễn văn nghệ quần chúng, các tiểu phẩm kịch ngắn phản ánh đời sống thực tế (như phòng chống tảo hôn, xuất nhập cảnh trái phép). Biên soạn, biên dịch và phát hành rộng rãi các loại tờ rơi, tờ gấp, pano áp phích bằng hình thức tranh vẽ trực quan, sử dụng song ngữ (tiếng phổ thông và tiếng Mông) phát tận tay người dân ở các thôn bản xa trung tâm.
Cán bộ chiến sỹ Đồn Biên phòng Tả Gia Khâu tham gia giúp dân làm đường giao thông.
Trung tá Nguyễn Duy Cường tin tưởng chia sẻ: Hành trình đưa ánh sáng pháp luật của Đảng và Nhà nước đến với đồng bào các dân tộc vùng cao các xã biên giới nói chung và xã biên giới xã Pha Long nói riêng là một chặng đường nhiều gian truân, vất vả, đòi hỏi sự kiên trì, bền bỉ nhưng cũng vô cùng vinh quang. Tập thể đơn vị quyết tâm xây dựng "thế trận lòng dân" vững chắc như thành đồng nơi phên dậu, giữ vững kỷ cương pháp luật, bảo vệ vẹn toàn chủ quyền an ninh biên giới quốc gia, xây dựng vùng biên thùy ngày càng giàu đẹp, văn minh, ổn định, hòa bình, hữu nghị và phát triển bền vững./.
Phạm Quỳnh
Ảnh do Đồn Biên phòng Tả Gia Khâu cung cấp để minh họa