TNV - Con ba ba gai vẫn luôn được các hộ chăn nuôi xác định là con đặc sản, là loại con thế mạnh của địa phương. Con ba ba gai cho nguồn thu nhập lớn thứ hai chỉ sau cây cam, quýt, tuy giá bán có rẻ hơn những năm trước nhưng số lượng ba ba giống vẫn được tiêu thụ hết; thời điểm hiện nay giá bán ba ba gai thương phẩm từ 500.000 - 530.000 đồng/ kg nhưng không đủ số lượng để cung cấp ra thị trường, loại con giống có trọng lượng 1 lạng đã bán được 190.000 - 200.000 đồng/ con.
Ô
ng Hùng (hộ nông dân đã có kinh nghiệm 16 năm chăn nuôi ba ba) hiện đang có hàng chục
ô ao nuôi ba ba gai với tổng diện tích hơn 6.000 m2; phía sau là ngôi nhà ông mới xây
cất nhờ chăn nuôi ba ba gai. Ảnh: Phạm Quỳnh.
Nhiều ưu điểm nhưng tiêu thụ bếp bênh
Cùng với cây chè, cây cam thì con ba ba gai đang là thế mạnh giúp bà con nông dân một số xã vùng ngoài huyện Văn Chấn (tỉnh Yên Bái) như thị trấn nông trường Trần Phú, xã Cát Thịnh, Nghĩa Tâm, Thượng Bằng La phát triển kinh tế, cải thiện đời sống.
Con ba ba gai được một số hộ dân gom dần về nuôi thử vào khoảng năm 1993, thấy con ba ba gai lớn nhanh, nguồn thức ăn chủ yếu là giun đất, cá mè thì dồi dào do vậy bà con đã để chúng sinh sản xem sao. Trải qua một giai đoạn theo dõi và thử nghiệm kéo dài, bà con đã rút ra được nhiều kinh nghiệm trong việc nhân giống; với khả năng sinh sản từ 3 đến 4 lứa mỗi lứa/năm, mỗi lứa có từ 25 đến 27 trứng, tỷ lệ nở đật từ 80- 90%, đến nay đã có rất nhiều hộ tham gia nuôi và đã có nguồn thu nhập cao.
Bố con ông Hùng chuyển ba ba gai sinh sản sang ao khác. Trong tay ông đang có trên
200 con ba ba gai sinh sản trọng lượng từ 6 – 39 kg. Ảnh: Phạm Quỳnh
Từ năm 2000 đến 2008 giá bán con giống chỉ đạt từ 30.000 – 50.000đ/con, sau được tăng dần lên. Đến năm 2011 giá bán ba ba gai giống đã là 400.000 đồng/ con về sau tăng lên 700.000 đồng/ con, giá cặp ba ba gai giống lên đến 2.500.000 đồng/ kg. Nhân dân phấn khởi tiếp tục đầu tư xây dựng ao và con giống; năm 2013 – 2014, ở Thị trấn Nông trường Trần Phú có 413 hộ tham gia nuôi.
Tuy nhiên do đầu ra của sản phẩm bấp bênh, có thời điểm giá bán ba ba gai giống rớt xuống còn 50.000 đồng/ con, giá ba ba gai thương phẩm xuống đến 380.000 đồng/ kg. Nên nhiều hộ gia đình do nguồn vốn còn hạn hẹp, bị thương nhân lợi dụng vào thị trường ép giá, kết quả chăn nuôi không khả quan đã chuyển đổi sang mô hình phát triển kinh tế khác.
Hiện nay, ở Thị trấn Nông trường Trần Phú chỉ còn 262 hộ thường xuyên duy trì chăn nuôi ba ba gai, nhưng tập trung chủ yếu ở tổ dân phố 9, 10A, 10B với tổng diện tích chăn nuôi khoảng 4,8ha, tổng số lượng con giống của các hộ hiện có 912 cặp ba ba giống và số ba ba thương phẩm là 1.260 con. Trong khi tổng số diện tích chăn nuôi thủy sản là trên 18 ha cộng với con giống lại được sản xuất tại địa phương, đây là những tiềm năng rất thuận lợi cho việc phát triển loại hình chăn nuôi này.
Bà Nguyễn Xuân Hương (Phó trưởng phòng nông nghiệp huyện Văn Chấn) cho biết: Tính đến hết năm 2016, toàn huyện có 490 hộ nuôi ba ba rải rác ở 13 xã thị trấn trong đó tập trung chủ yếu ở Thị trấn Nông trường Trần Phú và xã Cát Thịnh; với tổng diện tích nuôi trồng là 13 ha, sản lượng ba ba thịt 12,55 tấn và ba ba giống là 80.000 con/năm.
Con ba ba gai vẫn luôn được các hộ chăn nuôi xác định là con đặc sản, là loại con thế mạnh của địa phương. Con baba gai cho nguồn thu nhập lớn thứ hai chỉ sau cây cam, quýt, tuy giá bán có rẻ hơn những năm trước nhưng số lượng ba ba giống vẫn được tiêu thụ hết; thời điểm hiện nay giá bán ba ba gai thương phẩm từ 500.000 - 530.000 đồng/ kg nhưng không đủ số lượng để cung cấp ra thị trường, loại con giống có trọng lượng 1 lạng đã bán được 190.000 - 200.000 đồng/ con.
Theo ông Nguyễn Mạnh Hùng (tổ dân phố 10A), so với ba ba trơn, chăn nuôi ba ba gai có ưu điểm là ít bệnh tật, lớn nhanh, thời gian phát triển dài và được giá bán cao. Vào mùa đông thì không lấy nước suối vào ao, mặt ao cần thả bèo tây cho dày lấy chỗ cho ba ba trú ẩn và đỡ cắn nhau, ông Hùng chia sẻ bí quyết. Được biết ông Hùng là hộ nông dân đã có kinh nghiệm 16 năm chăn nuôi ba ba và hiện đang có hàng chục ô ao nuôi ba ba gai với tổng diện tích hơn 6.000 m2.
Tạo sinh kế bền vững cho hộ gia đình trẻ
Cũng theo bà Nguyễn Xuân Hương, từ năm 2010 – 2013, Phòng nông nghiệp huyện Văn Chấn đã tổ chức 2 lớp chuyển giao kỹ thuật chăn nuôi ba ba cho 123 hộ; hỗ trợ 20 hộ chăn nuôi ba ba sinh sản, qui mô 10 cặp/hộ (2 con cái và 1 con đực/cặp), với tổng kinh phí 400 triệu đồng. Ngoài ra, ba ba gai được Phòng nông nghiệp huyện Văn Chấn đánh giá là một loại vật dễ nuôi, chu kỳ khai thác dài, có ưu thế phát triển và là thế mạnh của Thị trấn Nông trường Trần Phú, xã Cát Thịnh; bà con nông dân có kinh nghiệm trong chăn nuôi ba ba gai, nhiều hộ nông dân đã giàu lên từ nuôi ba ba.
Nhà để cho ba ba sinh nở. Ảnh: Phạm Quỳnh
Nhờ con ba ba gai mà nhiều hộ gia đình hội viên đã đạt thu nhập trên 500 triệu đồng/năm; điển hình gia đình ông Nguyễn Mạnh Hùng, anh Hoàng Văn Cương, anh Phạm Văn Bình; các hộ gia đình có thu nhập từ 150 triệu đồng trở lên như hộ gia đình ông Phạm Ngọc Vê, anh Nguyễn Văn Cường, anh Nguyễn Hoàng Quyết, chị Nguyễn Thị Nguyệt, anh Nguyễn Văn Thống, anh Nguyễn Trung Kiên; nhiều gia đình hội viên đã xây được nhà cao tầng, mua được ô tô và các trang thiết bị đắt tiền kinh tế hộ gia đình phát triển góp phần vào hoàn thành các mục tiêu kinh tế xã hội của Thị trấn trong những năm qua.
Bên cạnh những thuận lợi, nhiều hộ nuôi ba ba gai cũng gặp một số khó khăn nhất định như phụ thuộc vào nguồn nước thay thế, nguồn nước bị ô nhiễm do thức ăn thừa, chất thải của con giống, làm cho con giống chậm lớn, hoặc bị bệnh; các hộ khắc phục bằng cách hàng năm vệ sinh ao nuôi một lần bằng cách vét bùn, rắc vôi khử khuẩn vào mùa rét khi con baba đó ngừng sinh sản và ngủ đông. Người tiêu dùng trên thị trường còn chưa hiểu hết giá trị của con baba, tư thương còn ép giá, giá cả thị trường bấp bênh, còn thiếu chính sách hỗ trợ của Nhà nước...
Đối với chàng trai trẻ Nguyễn Tiến Mạnh, 29 tuổi (con trai ông Hùng) thì con ba ba gai
không chỉ là người bạn tri kỷ từ khi mới học lớp 6, lớp 7, mà còn là công việc cho
thu nhập ổn định, tạo sinh kế bền vững cho các hộ gia đình trẻ. Ảnh: Phạm Quỳnh
Mặc dù thị trường tiêu thụ bếp bênh, nhưng đối với chàng trai trẻ Nguyễn Tiến Mạnh, 29 tuổi (con trai ông Hùng) thì con ba ba gai không chỉ là người bạn tri kỷ từ khi mới học lớp 6, lớp 7, mà còn là công việc cho thu nhập ổn định, tạo sinh kế bền vững cho các hộ gia đình trẻ. Cho nên vừa phụ giúp bố, anh còn mạnh dạn đầu tư vào gần 2.000 m2 ao nuôi ba ba gai sinh sản và thương phẩm.
Nhận thấy được tiềm năng thế mạnh của con ba ba gai, từ năm 2014 đến 2016, Quỹ tín dụng nhân dân của Thị trấn Trần Phú đã tạo điều kiện cho 251 lượt hộ vay 13 tỷ 850 triệu đồng để chăn nuôi ba ba thương phẩm và ba ba sinh sản; đồng thời thành lập Hội nuôi ba ba Thị trấn Nông trường Trần Phú để các hộ trợ giúp nhau về kỹ thuật chăn nuôi, liên kết trong tiêu thụ sản phẩm; cùng bà con tháo gỡ khó khăn về nguồn nước, tiêu thụ và giảm sự lệ thuộc vào tư thương; từ đó giúp các hộ nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống, làm cho diện mạo nông thôn khởi sắc.
Phạm Quỳnh