Đổi mới công tác tham mưu trước những thay đổi của gia đình Việt Nam

Hội thảo nằm trong khuôn khổ Hội nghị sơ kết 5 năm thực hiện Chỉ thị số 06-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác xây dựng gia đình trong tình hình mới. Chương trình do Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn tổ chức. Tham dự có Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Vũ Thanh Mai, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cùng đại diện nhiều bộ, ngành, địa phương và các nhà nghiên cứu.

Gia đình đứng trước nhiều thay đổi

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy cho biết Đảng và Nhà nước luôn xác định gia đình giữ vai trò nền tảng của xã hội, là môi trường quan trọng hình thành và phát triển con người Việt Nam. Vì vậy, việc hoàn thiện chính sách và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về công tác gia đình luôn được quan tâm.

Theo Thứ trưởng, quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa, chuyển đổi số, già hóa dân số và hội nhập quốc tế đang tác động sâu rộng đến đời sống gia đình Việt Nam. Quy mô gia đình ngày càng thu hẹp, cơ cấu gia đình đa dạng hơn, mức sinh giảm tại nhiều địa phương, trong khi khoảng cách thế hệ và khác biệt về giá trị sống giữa các thành viên có xu hướng gia tăng. Bên cạnh đó, những vấn đề liên quan đến hôn nhân, ly hôn và sự bền vững của các mối quan hệ gia đình cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với công tác quản lý và hoạch định chính sách.

Theo bà Trịnh Thị Thủy, những thay đổi này đòi hỏi công tác tham mưu phải được đổi mới theo hướng khoa học, chủ động và sát thực tiễn; đồng thời tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, tăng cường phối hợp giữa các ngành để nâng cao hiệu quả triển khai công tác gia đình. Thứ trưởng nhấn mạnh, xây dựng gia đình trong giai đoạn phát triển mới không chỉ là gìn giữ các giá trị truyền thống mà còn hướng tới phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của thời kỳ chuyển đổi số và hội nhập. Do đó, nâng cao chất lượng tham mưu về công tác gia đình là nhiệm vụ có ý nghĩa lâu dài.

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận nhiều nội dung như đánh giá kết quả 5 năm thực hiện Chỉ thị số 06-CT/TW; làm rõ những khó khăn, hạn chế trong quá trình tổ chức thực hiện; nhận diện các xu hướng mới tác động đến gia đình Việt Nam; đồng thời đề xuất giải pháp hoàn thiện chính sách và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan liên quan.

Tăng cường cơ sở khoa học cho công tác tham mưu

Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, GS.TS Hoàng Anh Tuấn cho rằng gia đình không chỉ thực hiện các chức năng sinh học, giáo dục hay kinh tế mà còn góp phần xây dựng nguồn nhân lực, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và phát triển bền vững đất nước. Trong bối cảnh mới, công tác tham mưu về gia đình cần đi trước một bước, dựa trên các kết quả nghiên cứu khoa học, dữ liệu tin cậy và khả năng dự báo những xu hướng phát triển của xã hội.

Nhiều tham luận tại hội thảo cũng tập trung phân tích tác động của chuyển đổi số, già hóa dân số, trí tuệ nhân tạo và các vấn đề xã hội mới đối với gia đình Việt Nam. Các ý kiến cho rằng việc nghiên cứu gia đình cần được tiếp cận theo hướng liên ngành, kết hợp giữa xã hội học, tâm lý học, luật học, công tác xã hội, dân số học và khoa học dữ liệu để có cái nhìn toàn diện hơn.

Theo GS.TS Hoàng Anh Tuấn, cần xây dựng hệ thống dữ liệu quốc gia về gia đình theo hướng đồng bộ, liên thông và thường xuyên cập nhật nhằm tạo nền tảng cho việc dự báo, hoạch định chính sách. Đồng thời, cần tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý với các trường đại học, viện nghiên cứu và đội ngũ chuyên gia để các quyết sách được xây dựng trên cơ sở khoa học. Ông cũng cho rằng gia đình cần được nhìn nhận là chủ thể của quá trình phát triển, thay vì chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách. Mọi giải pháp cần hướng tới nâng cao năng lực của từng thành viên, tăng cường sự gắn kết giữa các thế hệ và xây dựng môi trường sống an toàn, hạnh phúc.

Phát biểu tổng kết hội thảo, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Vũ Thanh Mai nhấn mạnh xây dựng gia đình cần được đặt trong chiến lược phát triển đất nước. Theo ông, công tác tham mưu thời gian tới phải có tầm nhìn dài hạn, bám sát thực tiễn, dựa trên cơ sở khoa học và tăng cường tính liên ngành để đáp ứng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới. Ông cho biết kết quả hội thảo sẽ là cơ sở quan trọng để Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương tiếp tục hoàn thiện Báo cáo sơ kết 5 năm thực hiện Chỉ thị số 06-CT/TW, đồng thời phục vụ việc nghiên cứu, đề xuất các chủ trương và giải pháp nâng cao hiệu quả công tác xây dựng gia đình trong thời gian tới.

Đoàn Văn