Theo KBSV, trong 10 tháng đầu năm 2025, dòng tiền trong hệ thống ngân hàng nhìn chung vẫn ổn định. Nguyên nhân là Ngân hàng Nhà nước đã điều hành linh hoạt, bơm – hút tiền kịp thời thông qua các công cụ như nghiệp vụ thị trường mở và phát hành tín phiếu, giúp thị trường không rơi vào tình trạng thiếu tiền.
Tuy nhiên, từ cuối tháng 11 đến đầu tháng 12/2025, tình hình bắt đầu căng thẳng hơn. Nhu cầu tiền trong hệ thống tăng mạnh khiến lãi suất vay mượn giữa các ngân hàng qua đêm tăng vọt lên khoảng 7–7,5%/năm, cao hơn nhiều so với trước đó.
KBSV cho rằng diễn biến này xuất phát từ ba nguyên nhân chính.
Thứ nhất, tín dụng tăng nhanh trong khi tiền gửi của người dân và doanh nghiệp tăng chậm, khiến các ngân hàng phải xoay xở nguồn vốn nhiều hơn.
Thứ hai, nhu cầu tiền tăng theo mùa vào thời điểm cuối năm, khi doanh nghiệp cần vốn để thanh toán, trả lương và phục vụ sản xuất – kinh doanh.
Thứ ba, ngân sách nhà nước thặng dư lớn, khoảng 249.000 tỷ đồng trong năm 2025, khiến một phần tiền tạm thời bị rút ra khỏi lưu thông, làm giảm lượng tiền trong hệ thống ngân hàng.
Theo KBSV, căng thẳng thanh khoản cuối năm 2025 là yếu tố chính đẩy mặt bằng lãi suất ngắn hạn tăng mạnh.
Bên cạnh đó, khả năng hỗ trợ thanh khoản của Ngân hàng Nhà nước cũng không còn nhiều dư địa. Đến cuối tháng 12/2025, lượng tiền Ngân hàng Nhà nước đã bơm ra qua kênh thị trường mở lên tới 377.000 tỷ đồng, mức cao nhất từ trước đến nay.
Trước áp lực này, Ngân hàng Nhà nước đã can thiệp mạnh hơn từ đầu tháng 12/2025, trong đó có việc hoán đổi USD sang VND để bổ sung tiền đồng cho hệ thống, đồng thời tăng lãi suất cho vay trên thị trường mở từ 4,0% lên 4,5%/năm. Đây là lần điều chỉnh tăng đầu tiên kể từ tháng 5/2024, cho thấy chính sách tiền tệ đang dần thận trọng hơn trước áp lực thanh khoản.
Đầu năm 2026: Áp lực thanh khoản hạ nhiệt
Bước sang đầu năm 2026, KBSV ghi nhận thanh khoản hệ thống đã dần ổn định trở lại. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc giải ngân đầu tư công được đẩy mạnh, với hơn 100.000 tỷ đồng được giải ngân trong tuần cuối năm 2025, cùng với việc các ngân hàng chủ động tăng lãi suất huy động trong quý 4/2025 để củng cố nguồn vốn.
Nhờ đó, đến giữa tháng 1/2026, lãi suất liên ngân hàng qua đêm đã giảm về quanh 4%, thấp hơn đáng kể so với giai đoạn cao điểm cuối năm trước.
Lãi suất huy động tăng và tái định ở mặt bằng mới
Dưới áp lực thanh khoản cuối năm 2025, lãi suất huy động trên thị trường 1 đã tăng trở lại. Theo KBSV, tính đến cuối năm 2025, nhóm ngân hàng quốc doanh ghi nhận mức tăng khoảng 50 điểm cơ bản (bps), trong khi nhiều ngân hàng thương mại tư nhân điều chỉnh tăng mạnh hơn, phổ biến 30–50 bps mỗi đợt. Các ngân hàng quy mô nhỏ cũng duy trì xu hướng tăng lãi suất từ giữa năm nhằm đảm bảo cân đối vốn.
Diễn biến này cho thấy mặt bằng lãi suất huy động đã tái định ở một mức cao hơn, tạo nền cho xu hướng lãi suất năm 2026.
Dự báo 2026: Lãi suất huy động tiếp tục tăng
Theo KBSV, lãi suất huy động trong năm 2026 nhiều khả năng tiếp tục tăng thêm khoảng 50–100 bps, đặc biệt trong nửa đầu năm, nhằm cải thiện tăng trưởng tiền gửi và thu hẹp chênh lệch với tăng trưởng tín dụng.
Áp lực thanh khoản được đánh giá vẫn hiện hữu do chênh lệch tín dụng – huy động năm 2025 ở mức cao, tỷ lệ LDR của nhiều ngân hàng tiệm cận trần 85%, cùng với cơ cấu vốn còn tiềm ẩn rủi ro khi vốn ngắn hạn chiếm tỷ trọng lớn trong khi dư nợ trung, dài hạn cao.
KBSV cũng dự báo mức tăng lãi suất sẽ có sự phân hóa mạnh: nhóm ngân hàng quốc doanh có thể tăng 50–100 bps, trong khi nhóm ngân hàng thương mại còn lại, đặc biệt là các ngân hàng quy mô nhỏ, có thể tăng 70–150 bps do áp lực huy động lớn hơn.
Lãi suất cho vay theo xu hướng tăng cùng lãi suất huy động
Cùng với lãi suất huy động, lãi suất cho vay được kỳ vọng tiếp tục xu hướng tăng trong nửa đầu năm 2026. Theo KBSV, các ngân hàng sẽ phải điều chỉnh lãi suất đầu ra để duy trì biên lãi ròng (NIM) trong bối cảnh NIM đã giảm nhiều quý liên tiếp.
Bên cạnh đó, định hướng kiểm soát chặt tín dụng vào các lĩnh vực rủi ro, đặc biệt là bất động sản, cùng nhu cầu tín dụng cải thiện khi kinh tế phục hồi, sẽ khiến lãi suất cho vay tăng rõ rệt hơn ở một số lĩnh vực.
Theo dự báo của KBSV, lãi suất cho vay bình quân năm 2026 có thể tăng khoảng 50–100 bps, lên vùng 7,5–9,5%, cao hơn đáng kể so với đầu năm 2025.
Áp lực tăng lãi suất được kỳ vọng sẽ dịu dần trong nửa cuối năm 2026, khi thanh khoản hệ thống được cải thiện và tăng trưởng tín dụng được điều tiết ở mức hợp lý.
Anh Mai