Đây là nhận định đáng chú ý trong báo cáo ngành ngân hàng mới công bố của Chứng khoán Vietcombank (VCBS). Theo đó, lãi suất huy động toàn hệ thống có thể tăng thêm từ 0,7–1,0 điểm phần trăm trong năm 2026, trong khi lãi suất cho vay chỉ nhích nhẹ...
Mặt bằng lãi suất năm 2026 được dự báo sẽ bước vào giai đoạn phân hóa rõ rệt giữa các nhóm ngân hàng.
Lãi suất huy động chịu sức ép tăng
VCBS cho biết, trong nửa đầu năm 2026, lãi suất huy động nhiều khả năng sẽ tăng khoảng 0,3–0,5 điểm phần trăm. Áp lực này đến từ nhu cầu chuẩn bị nguồn vốn của các tổ chức tín dụng khi nền kinh tế bước vào giai đoạn phục hồi, kéo theo nhu cầu vay vốn cho sản xuất – kinh doanh gia tăng.
Đáng chú ý, chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động toàn hệ thống vẫn ở mức cao sau giai đoạn bùng nổ của năm 2025. Điều này khiến thanh khoản tại nhiều ngân hàng thương mại cổ phần quy mô vừa và nhỏ trở nên căng thẳng hơn.
Sang nửa cuối năm 2026, VCBS dự báo lãi suất huy động có thể tiếp tục tăng thêm 0,4–0,5 điểm phần trăm. Trong bức tranh chung đó, nhóm ngân hàng quốc doanh – dù đã điều chỉnh tăng nhẹ từ cuối năm 2025 – được kỳ vọng sẽ giữ xu hướng đi ngang. Ngược lại, các ngân hàng tư nhân sẽ phải nâng lãi suất mạnh hơn để cạnh tranh nguồn tiền gửi, nhất là những đơn vị phụ thuộc nhiều vào thị trường liên ngân hàng hoặc có cơ cấu vốn kém linh hoạt.
Phân hóa sâu sắc giữa ngân hàng quốc doanh và tư nhân
Báo cáo của VCBS nhấn mạnh lợi thế rõ rệt của nhóm ngân hàng quốc doanh nhờ quy mô tiền gửi lớn và ổn định. Với vị thế chủ đạo trên thị trường, các nhà băng này có khả năng kiểm soát chi phí vốn tốt hơn, qua đó bám sát định hướng điều hành của Ngân hàng Nhà nước trong việc hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.
Trong khi đó, nhiều ngân hàng tư nhân – đặc biệt là những đơn vị có tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn cao – sẽ buộc phải tăng lãi suất huy động để đảm bảo các chỉ số an toàn hệ thống.
Tuy nhiên, VCBS cũng lưu ý rằng không phải tất cả ngân hàng tư nhân đều chịu áp lực như nhau. Những tổ chức có tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) cao hoặc có khả năng tiếp cận nguồn vốn ngoại tệ thông qua các khoản vay hợp vốn quốc tế sẽ có “vùng đệm” tốt hơn trong cuộc đua lãi suất.
Lãi suất cho vay tăng nhẹ
Ở chiều ngược lại, mặt bằng lãi suất cho vay được dự báo chỉ tăng nhẹ trong năm 2026, với mức bình quân khoảng 0,5–0,7 điểm phần trăm.
Đáng chú ý, lãi suất cho vay mới tại nhóm ngân hàng quốc doanh thậm chí có thể giảm thêm 0,2–0,3 điểm phần trăm nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và kích thích tăng trưởng. Trong khi đó, nhóm ngân hàng tư nhân có thể phải tăng lãi suất cho vay từ 0,3–1,0 điểm phần trăm, tùy theo phân khúc khách hàng.
Theo VCBS, nguyên nhân chủ yếu đến từ sự dịch chuyển cơ cấu tín dụng sang mảng khách hàng cá nhân, đặc biệt là các khoản vay mua nhà dài hạn – vốn có mức lãi suất cao hơn so với cho vay doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, trong bối cảnh biên lãi thuần (NIM) toàn hệ thống đã giảm về mức thấp nhất kể từ cuối năm 2018, nhiều ngân hàng quy mô vừa sẽ phải điều chỉnh tăng lãi suất đầu ra để bù đắp chi phí vốn đang leo thang, qua đó duy trì hiệu quả kinh doanh.
Anh Mai