Một trong những điểm đáng chú ý nhất là đề xuất bắt buộc thanh toán không dùng tiền mặt đối với các giao dịch vàng có giá trị lớn.
Ngân hàng Nhà nước đề xuất bổ sung nhiều quy định mới nhằm tăng tính minh bạch và ổn định cho thị trường vàng.
Theo dự thảo, khoản 10 Điều 4 được sửa đổi theo hướng quy định: "Việc thanh toán mua, bán vàng có giá trị từ 20 triệu đồng trong ngày trở lên của một khách hàng phải được thực hiện bằng phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định của pháp luật về thanh toán".
Dự thảo cũng nhấn mạnh việc sử dụng thẻ tín dụng hoặc các hình thức thanh toán có nguồn tiền từ hoạt động cấp tín dụng để mua vàng miếng phải tuân thủ các quy định của pháp luật về hoạt động cấp tín dụng.
Bỏ điều kiện kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ
Một thay đổi đáng chú ý khác là việc bãi bỏ quy định coi sản xuất, gia công và kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ là ngành nghề kinh doanh có điều kiện.
Theo dự thảo, "hoạt động sản xuất, gia công, kinh doanh mua, bán vàng trang sức, mỹ nghệ không phải là ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện".
Tuy nhiên, các tổ chức, cá nhân vẫn phải tuân thủ đầy đủ các quy định về chất lượng sản phẩm, tiêu chuẩn đo lường, niêm yết giá, hóa đơn chứng từ, nghĩa vụ thuế, phòng chống rửa tiền, bảo vệ người tiêu dùng và các quy định pháp luật liên quan.
Trong khi đó, hoạt động sản xuất vàng miếng và kinh doanh mua bán vàng miếng vẫn là lĩnh vực kinh doanh có điều kiện và phải được Ngân hàng Nhà nước cấp phép.
Dự thảo quy định rõ: "Hoạt động sản xuất vàng miếng; kinh doanh mua, bán vàng miếng là hoạt động kinh doanh có điều kiện và phải được Ngân hàng Nhà nước cấp Giấy phép sản xuất vàng miếng, Giấy phép kinh doanh mua, bán vàng miếng".
Mở rộng cơ chế nhập khẩu vàng nguyên liệu
Dự thảo cũng bổ sung các quy định mới về nhập khẩu vàng nguyên liệu phục vụ sản xuất.
Theo đó, doanh nghiệp có hợp đồng gia công vàng trang sức, mỹ nghệ với đối tác nước ngoài có thể được Ngân hàng Nhà nước xem xét cấp phép tạm nhập vàng nguyên liệu để sản xuất và tái xuất sản phẩm.
Đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), Ngân hàng Nhà nước sẽ xem xét cấp giấy phép nhập khẩu vàng nguyên liệu hằng năm dựa trên năng lực sản xuất, hợp đồng xuất khẩu hoặc gia công cũng như kết quả xuất khẩu của năm trước.
Tuy nhiên, lượng vàng nguyên liệu nhập khẩu chỉ được sử dụng cho hoạt động sản xuất hàng xuất khẩu, không được bán hoặc chuyển nhượng trên thị trường trong nước nếu chưa được cơ quan quản lý chấp thuận.
Doanh nghiệp kinh doanh vàng phải kết nối dữ liệu với Ngân hàng Nhà nước
Để tăng cường quản lý, dự thảo bổ sung quy định yêu cầu các doanh nghiệp được phép nhập khẩu vàng nguyên liệu phải xây dựng hệ thống dữ liệu điện tử kết nối với Ngân hàng Nhà nước.
Cụ thể, doanh nghiệp phải "xây dựng hệ thống thông tin để xử lý, lưu trữ đầy đủ, chính xác dữ liệu về xuất khẩu, nhập khẩu, mua, bán, sử dụng, tồn kho vàng nguyên liệu nhập khẩu; dữ liệu giao dịch mua, bán vàng nguyên liệu; thực hiện kết nối, cung cấp thông tin cho Ngân hàng Nhà nước".
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp và ngân hàng thương mại hoạt động trong lĩnh vực vàng sẽ phải báo cáo định kỳ về tình hình sản xuất, mua bán vàng miếng, xuất nhập khẩu vàng, tồn kho vàng nguyên liệu nhập khẩu và việc thực hiện các hợp đồng gia công, xuất khẩu vàng trang sức mỹ nghệ.
Hướng tới thị trường vàng ổn định và minh bạch hơn
Theo dự thảo, nguyên tắc quản lý hoạt động kinh doanh vàng cũng được điều chỉnh theo hướng mới. Nếu như quy định hiện hành tập trung vào quản lý chặt hoạt động kinh doanh vàng, dự thảo bổ sung mục tiêu "quản lý hoạt động kinh doanh vàng nhằm phát triển ổn định và bền vững thị trường vàng".
Dự thảo nghị định dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Khi nghị định có hiệu lực, Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ do Ngân hàng Nhà nước cấp trước đó sẽ không còn là điều kiện bắt buộc để doanh nghiệp thực hiện hoạt động sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ.
Hoàng Mai