Ảnh minh họa
Theo dự thảo, Bộ Tài chính đề xuất lộ trình giảm dần tỷ lệ chi phí quản lý so với tổng thu. Cụ thể, đối với BHXH và BHTN, tỷ lệ này sẽ giảm từ 1,46% năm 2025 xuống còn 1,36% vào năm 2027. Riêng với BHYT, mức chi phí quản lý được đề xuất cao hơn, từ 3,19% năm 2025 giảm xuống 3,08% năm 2027.
Đáng chú ý, bình quân giai đoạn 2025-2027, tỷ lệ chi phí quản lý cho BHXH và BHTN là 1,4%, giảm 0,14% so với giai đoạn trước; trong khi đó con số này với BHYT là 3,13%, giảm 0,37%.
Điều này thể hiện nỗ lực của Chính phủ trong việc tinh giản bộ máy, tiết kiệm ngân sách hành chính, dành phần lớn nguồn lực cho việc chi trả chế độ, chính sách cho người thụ hưởng – trong đó có người lao động. Nói cách khác, siết chi không nhằm giảm quyền lợi mà để tăng hiệu quả sử dụng quỹ bảo hiểm.
Người lao động hưởng lợi: Tiết kiệm chi phí, gia tăng tính minh bạch
Về lý thuyết, khi chi phí quản lý được kiểm soát chặt chẽ, phần tiền sinh lời từ quỹ sẽ được ưu tiên sử dụng vào các chế độ chính sách cho người lao động, thay vì cho các khoản chi hành chính, vận hành bộ máy. Việc giảm chi phí quản lý đồng nghĩa với tăng tỷ lệ tiền dành cho người thụ hưởng.
Bên cạnh đó, việc tinh giản tổ chức và ứng dụng công nghệ trong quản lý, giao dịch BHXH – BHTN sẽ giúp người lao động tiếp cận dịch vụ một cách dễ dàng, minh bạch và hiệu quả hơn.
Việc sử dụng hệ thống bảo hiểm số, cổng dịch vụ công trực tuyến và ứng dụng VssID giúp giảm thời gian chờ đợi, tiết kiệm chi phí di chuyển, tránh tình trạng "cò mồi", tiêu cực tại các điểm giao dịch. Trong bối cảnh chuyển đổi số được đẩy mạnh, người lao động được tiếp cận dịch vụ bảo hiểm ở bất cứ đâu, bất cứ lúc nào – đó là một lợi thế không nhỏ.
Liệu người lao động có chịu “thiệt”?
Dù mục tiêu là tiết kiệm và hiệu quả, nhưng không ít người bày tỏ lo ngại việc cắt giảm chi phí quản lý quá nhanh, quá sâu có thể ảnh hưởng đến chất lượng phục vụ người lao động.
Khi nguồn kinh phí vận hành hạn hẹp, các đơn vị thực hiện chính sách BHXH – BHTN có thể gặp khó khăn trong việc duy trì nhân lực, đầu tư hệ thống công nghệ thông tin, hay cải thiện điều kiện làm việc cho cán bộ ngành. Điều này về lâu dài có thể ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng giải quyết các hồ sơ, chế độ cho người tham gia.
Thêm vào đó, chính sách tiền lương cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức ngành BHXH giai đoạn 2025–2027 vẫn tiếp tục thực hiện theo Nghị quyết 09/2021/UBTVQH15 cho đến khi có chính sách tiền lương cải cách mới theo Nghị quyết số 27-NQ/TW.
Việc không điều chỉnh mức chi này trong bối cảnh lạm phát và chi phí sinh hoạt gia tăng có thể khiến ngành BHXH đối mặt với tình trạng chảy máu chất xám, ảnh hưởng tới chất lượng phục vụ người dân – trong đó có người lao động.
Một nguy cơ khác là việc giảm chi phí quản lý có thể khiến nhiều đơn vị địa phương – vốn chưa đủ năng lực công nghệ – bị tụt lại phía sau, dẫn đến tình trạng không đồng đều về chất lượng dịch vụ bảo hiểm giữa các vùng miền.
Người lao động ở vùng sâu, vùng xa có thể là những người chịu ảnh hưởng đầu tiên nếu hệ thống BHXH địa phương không đủ điều kiện tiếp cận công nghệ hiện đại.
Cần hài hòa giữa tiết kiệm và hiệu quả
Rõ ràng, chính sách giảm chi phí quản lý BHXH – BHTN là bước đi đúng trong bối cảnh ngân sách cần được tối ưu hóa, quỹ bảo hiểm cần được bảo vệ bền vững. Nhưng nếu không có các biện pháp song hành như đầu tư công nghệ đồng bộ, cải thiện năng lực đội ngũ cán bộ, hay tạo động lực tài chính phù hợp thì việc “siết chi” có thể dẫn đến phản tác dụng.
Người lao động có thể “được lợi” về lâu dài, nhưng cần sự giám sát chặt chẽ từ các cấp chính quyền và đại diện người lao động để đảm bảo các quyền lợi được thực thi trọn vẹn, không bị ảnh hưởng bởi việc cắt giảm tài chính trong vận hành bộ máy.
Hồng Anh