Các đại biểu Quốc hội nhấn nút biểu quyết tại hội trường
Theo Luật sửa đổi, người lao động khi thất nghiệp sẽ tiếp tục được hưởng trợ cấp với mức 60% mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm thất nghiệp trong 3 tháng. Đây là con số được Ủy ban Thường vụ Quốc hội đánh giá là tương đối phù hợp với thực tế trong nước và thông lệ quốc tế.
Trước khi Luật được thông qua, có nhiều ý kiến đề xuất sửa đổi mức hưởng. Một số đại biểu muốn nâng trợ cấp lên 65%, thậm chí tối đa 75% trong trường hợp có khủng hoảng lớn như dịch bệnh hoặc suy thoái kinh tế. Có ý kiến khác đề nghị nâng lên 70% nhưng không quá 5 lần mức lương tối thiểu vùng, cộng thêm mỗi sáu tháng đóng bảo hiểm được hưởng thêm một tháng trợ cấp, nhưng tổng thời gian được hưởng tối đa không vượt quá 12 tháng.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho rằng mức 60% là hợp lý vì nhiều lý do: Trước hết, mức này tương thích với thông lệ quốc tế và phù hợp với điều kiện của Việt Nam trong thời điểm hiện tại. Đồng thời, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã chỉ đạo rà soát, và thấy rằng việc Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp kết dư thời gian qua chủ yếu được tích lũy từ giai đoạn trước, do được Ngân sách nhà nước hỗ trợ hằng năm và khi đó, số đối tượng thụ hưởng các chế độ còn ít. Nhưng trong các năm gần đây, nguồn thu và chi từ Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp cơ bản tiệm cận cân bằng. Việc tăng mức trợ cấp sẽ tạo áp lực không nhỏ lên nguồn tài chính của quỹ.
Ngoài ra, Bộ luật Lao động (Điều 47 và Điều 48) cũng quy định trách nhiệm của người sử dụng lao động trong việc chi trả trợ cấp thôi việc cho người lao động đã làm việc thường xuyên từ đủ 12 tháng trở lên. Theo đó, mỗi năm làm việc, người lao động được trợ cấp 1/2 tháng tiền lương (50% mức tiền lương). Đồng thời, người sử dụng lao động có trách nhiệm trợ cấp mất việc làm cho người lao động đã làm việc thường xuyên cho mình từ 12 tháng trở lên, với mỗi năm làm việc trả 1 tháng tiền lương (100% mức tiền lương), nhưng ít nhất phải bằng 2 tháng tiền lương (tối thiểu 200% mức tiền lương).
Ông Nguyễn Đắc Vinh – Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội cho biết với mức hỗ trợ này sẽ giúp người lao động vượt qua khó khăn tạm thời sau khi mất việc, đồng thời vẫn giữ được nguyên tắc "đóng-hưởng" cùng khả năng cân đối thu chi của Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp.
Đối với chính sách của Nhà nước về việc làm, ông Nguyễn Đắc Vinh cũng cho biết rằng có ý kiến đề nghị bổ sung quy định hỗ trợ người lao động là cán bộ, công chức, viên chức bị ảnh hưởng bởi sắp xếp tổ chức bộ máy trong hệ thống chính trị hay hỗ trợ người lao động là người Việt Nam ở nước ngoài và người nước ngoài làm việc tại Việt Nam; người sử dụng nhiều lao động tại địa phương, vùng nông thôn, miền núi; có nhiều lao động là người khuyết tật. Bên cạnh đó, cũng có ý kiến đề nghị bổ sung quy định cụ thể và chi tiết hơn, có quy định các tiêu chí nhận diện người lao động linh hoạt, phù hợp với những công việc không có quan hệ lao động…
Với các nội dung trên, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thấy rằng dự thảo Luật quy định các chính sách hỗ trợ việc làm cho tất cả người lao động, người khuyết tật; người đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; cán bộ, công chức, viên chức bị ảnh hưởng bởi sắp xếp tổ chức bộ máy trong hệ thống chính trị… không có sự phân biệt và đã được quy định tại các Luật.
Đó là, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017, Luật Người khuyết tật năm 2010, Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng năm 2020, pháp luật về cán bộ, công chức, viên chức, về lao động, về giáo dục nghề nghiệp, về thuế thu nhập doanh nghiệp và pháp luật khác có liên quan.
Một điểm được điều chỉnh trong quá trình hoàn thiện dự thảo là về thời điểm Luật Việc làm (sửa đổi) có hiệu lực thi hành. Tại văn bản số 503/CP-KGVX ngày 10/6/2025, Chính phủ đề xuất Luật bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/4/2026. Tuy nhiên, sau khi thảo luận, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho rằng nên điều chỉnh ngày bắt đầu có hiệu lực thi hành là 1/1/2026, để các chính sách mới sớm phát huy hiệu quả thực tiễn.