Theo định hướng mới, Hà Nội sẽ phát triển các khu đô thị đa mục tiêu phân bổ tại 8 hướng của Thủ đô, gắn với 9 trục động lực phát triển được xác định trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm. Đây được xem là một trong những định hướng lớn nhằm giải quyết đồng thời bài toán nhà ở, giãn dân nội đô, tái định cư và tạo lập các cực tăng trưởng đô thị mới trong giai đoạn tới.
Theo đề án, các khu đô thị đa mục tiêu sẽ được ưu tiên bố trí gần các hành lang giao thông chính, các đầu mối giao thông công cộng và được quy hoạch theo mô hình tích hợp nhiều chức năng trong cùng một không gian phát triển. Không chỉ đáp ứng nhu cầu về nhà ở, các khu đô thị này còn được định hướng hình thành môi trường sống, làm việc và cung cấp dịch vụ đồng bộ ngay trong nội khu.
Đáng chú ý, Hà Nội đặt mục tiêu bảo đảm đầy đủ các loại hình nhà ở gồm nhà ở xã hội, nhà ở phục vụ tái định cư, nhà ở công vụ, nhà ở cho thuê và nhà ở thương mại. Song song với đó là hệ thống trường học, cơ sở đào tạo nghề, bệnh viện, phòng khám, trung tâm thương mại, không gian dịch vụ, logistics đô thị, khu sản xuất sạch, khu văn hóa và thể thao nhằm đáp ứng nhu cầu sinh hoạt, học tập và làm việc của người dân ngay tại nơi cư trú.
Khu đô thị đa mục tiêu Bắc Thăng Long Urban City
Theo tính toán của thành phố, tổng nhu cầu phát triển nhà ở giai đoạn 2021-2030 vào khoảng 195-255 triệu m2 sàn. Trong đó, khoảng 18 triệu m2 sàn dành cho nhà ở xã hội và khoảng 45 triệu m2 sàn do người dân tự xây dựng. Phần còn lại, tương đương khoảng 132-192 triệu m2 sàn, sẽ được phát triển dưới hình thức nhà ở thương mại và nhà ở tái định cư trong các khu đô thị đa mục tiêu.
Một yêu cầu đáng chú ý của đề án là 100% khu đô thị đa mục tiêu phải đáp ứng tiêu chí đô thị thông minh theo lộ trình triển khai Đề án đô thị thông minh của Hà Nội. Việc quản lý dân cư, vận hành hạ tầng kỹ thuật, giám sát an ninh, an toàn và phòng cháy chữa cháy sẽ được ứng dụng công nghệ số nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng sống.
Về cơ cấu nhà ở, thành phố yêu cầu các dự án phải ưu tiên phục vụ mục tiêu tái thiết đô thị khu vực trung tâm, giãn dân nội đô và bố trí tái định cư cho các dự án trọng điểm đang triển khai. Việc xác định tỷ lệ từng loại hình nhà ở sẽ được xem xét cụ thể khi phê duyệt quy hoạch chi tiết hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư từng dự án, bảo đảm phù hợp với quy mô dân số và nhu cầu thực tế.
Đối với quỹ nhà tái định cư, Hà Nội đưa ra cơ chế xử lý đáng chú ý. Trường hợp sau 12 tháng kể từ khi công trình được nghiệm thu đưa vào sử dụng mà căn hộ tái định cư chưa được bố trí hoặc không có người nhận theo phương án đã được phê duyệt, chủ đầu tư có thể đề xuất chuyển số căn hộ này sang nhà ở xã hội để bán, cho thuê hoặc cho thuê mua.
Đề án cũng xác định mô hình doanh nghiệp nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong một số khu đô thị đa mục tiêu. Tuy nhiên, vai trò chủ đạo không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp nhà nước phải trực tiếp bỏ toàn bộ vốn đầu tư. Thành phố định hướng doanh nghiệp nhà nước đóng vai trò dẫn dắt thông qua tổ chức dự án, kiểm soát mục tiêu phát triển và huy động nguồn lực xã hội.
Trong bối cảnh mỗi khu đô thị có thể cần tổng mức đầu tư lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng, việc thu hút khu vực tư nhân được xem là yêu cầu quan trọng để bảo đảm tính khả thi.
Hà Nội đồng thời khuyến khích các nhà đầu tư chiến lược, doanh nghiệp có năng lực tài chính và kinh nghiệm phát triển đô thị tham gia đầu tư các khu đô thị đa mục tiêu. Thành phố yêu cầu ưu tiên đầu tư đồng bộ hạ tầng xã hội thiết yếu ngay từ đầu, đặc biệt là trường học, cơ sở y tế và các công trình phục vụ dân sinh.
Một điểm mới khác được đưa vào đề án là quy định hạn chế chuyển nhượng đối với nhà ở thương mại trong khu đô thị đa mục tiêu. Theo đó, người mua hoặc thuê mua nhà ở thương mại không được bán lại trong thời hạn 3 năm kể từ thời điểm thanh toán đủ tiền. Nếu có nhu cầu chuyển nhượng trước thời hạn này, người mua chỉ được bán lại cho chủ đầu tư với mức giá không vượt quá giá ghi trong hợp đồng đã ký.
Theo lộ trình được phê duyệt, trong quý 2/2026, Hà Nội sẽ hoàn thiện và triển khai thực hiện đề án, đồng thời lựa chọn một số khu đô thị đa mục tiêu để triển khai thí điểm. Đến năm 2030, thành phố đặt mục tiêu hoàn thành và đưa vào vận hành từ 2 đến 3 khu đô thị đa mục tiêu, làm cơ sở đánh giá hiệu quả và tiếp tục nhân rộng mô hình trên địa bàn trong các giai đoạn tiếp theo.
Tâm An