"Hết thời" xe lớn đền xe bé, người đi sai sẽ phải chịu trách nhiệm bồi thường

Thứ tư, 01/06/2022 - 07:30

Nếu không thỏa thuận được bồi thường thiệt hại tai nạn thì một trong hai bên có quyền khởi kiện ra tòa để xử lý theo đúng quy định pháp luật.

Lâu nay trong văn hóa giao thông vẫn có luật bất thành văn "xe lớn đền xe bé", không ít vụ tai nạn do xe máy đi sai khi va chạm với xe ô tô nhưng ô tô vẫn phải bồi thường, dù pháp luật đã có quy định rõ ràng xe nào sai xe đó phải chịu trách nhiệm.

"Hết thời" xe lớn phải đền xe bé

Nhiều lái xe chia sẻ rằng, họ đã phải chịu nhiều khoản phí và tiền đền bù cho vụ tai nạn, mặc dù mình không hề sai mà bị xe máy khác đâm vào. Dù đã được chứng minh là đi đúng luật, không có sai phạm nhưng phương tiện của họ vẫn bị tạm giữ vì yếu tố gây tai nạn, các bên phải thỏa thuận bồi thường thiệt hại và phải có giấy bãi nại của gia đình người bị thương/ thiệt mạng thì mới được trả xe.

Xe lớn đền xe bé từ lâu đã trở thành luật bất thành văn tại Việt Nam. Ảnh minh họa.

"Xe lớn đền xe bé" từ lâu đã trở thành "luật bất thành văn" tại Việt Nam. Ảnh minh họa.

Hiện nay, các vụ tại nạn giao thông nói chung đều được giải quyết theo Thông tư 63/2020/TT-BCA "Quy định quy trình điều tra, giải quyết tai nạn giao thông đường bộ"

Theo Điều 19 của Thông tư này, "các bên liên quan đến vụ tai nạn giao thông tự giải quyết bồi thường thiệt hại dân sự tại trụ sở cơ quan, đơn vị.

Trường hợp các bên liên quan trong vụ tai nạn giao thông không tự thỏa thuận giải quyết bồi thường thiệt hại dân sự thì phải lập biên bản, đồng thời hướng dẫn các bên liên hệ với Tòa án có thẩm quyền để giải quyết theo thủ tục tố tụng dân sự".

Theo đó, người gây thiệt hại và bên bị thiệt hại sẽ thỏa thuận với nhau về vấn đề bồi thường (gồm thiệt hại về người và phương tiện hư hỏng). Nếu cả hai bên không thống nhất được thỏa thuận thì một trong hai bên có quyền yêu cầu Tòa án có thẩm quyền giải quyết theo quy định của Bộ luật dân sự và các văn bản liên quan khác.

Việc tạm giữ phương tiện gây tai nạn chỉ nhằm mục đích đảm bảo cho công tác điều tra, xác minh nguyên nhân xảy ra tai nạn, xác định lỗi thuộc về ai để làm cơ sở xác minh trách nhiệm hành chính hoặc trách nhiệm hình sự của các bên. Việc tạm giữ phương tiện không phải là biện pháp đảm bảo tài sản để buộc các bên phải thực hiện bồi thường.

Theo quy định tại Điểm c Điều 10 Thông tư 63, thời gian tạm giữ phương tiện liên quan đến tai nạn không quá 7 ngày, kể từ ngày tạm giữ. Nếu có tình tiết phức tạp cần xác minh thì kéo dài thời gian tạm giữ nhưng không quá 30 ngày.

Căn cứ vào Điểm đ Điều 10 Thông tư 63 "Sau khi kết thúc khám nghiệm phương tiện giao thông, xác định người điều khiển phương tiện không có lỗi và không vi phạm các quy định khác của pháp luật thì phương tiện giao thông phải được trả ngay cho chủ sở hữu hoặc người điều khiển phương tiện. Nghiêm cấm việc giữ phương tiện giao thông của các bên liên quan đến vụ tai nạn giao thông để làm căn cứ giải quyết bồi thường thiệt hại".

Như vậy sẽ không có chuyện "xe lớn đền xe bé" và phải có đơn bãi nại của gia đình nạn nhân thì chủ xe mới được trả lại phương tiện. Theo quy định của pháp luật thì xe nào gây sai phạm, xe đó phải bồi thường.

Đi sai thì phải bồi thường

Trong trường hợp gây ra tai nạn giao thông, ngoài việc bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu hình sự, bên có lỗi còn phải chịu trách nhiệm bồi thường cho bên bị thiệt hại, căn cứ theo Luật dân sự 2015.

Tại Khoản 1, Điều 548 nêu rõ "Người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường".

Nếu người điều khiển xe máy đi sai thì dù bị thương cũng phải chịu trách nhiệm và bồi thường.

Nếu người điều khiển xe máy đi sai thì dù bị thương cũng phải chịu trách nhiệm và bồi thường.

Trách nhiệm bồi thường thiệt hại bao gồm:

- Thiệt hại do tài sản bị xâm phạm: Tài sản bị hủy hoại hoặc hư hỏng; Lợi ích gắn liền với việc sử dụng, khai thác tài sản bị mất, bị giảm sút; Chi phí hợp lý để ngăn chặn, hạn chế và khắc phục thiệt hại (Điều 589).

- Thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm: Chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khỏe và chức năng bị mất, bị giảm sút của người bị thiệt hại; Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút của người bị thiệt hại; nếu thu nhập thực tế của người bị thiệt hại không ổn định và không thể xác định được thì áp dụng mức thu nhập trung bình của lao động cùng loại; Chi phí hợp lý và phần thu nhập thực tế bị mất của người chăm sóc người bị thiệt hại trong thời gian điều trị; nếu người bị thiệt hại mất khả năng lao động và cần phải có người thường xuyên chăm sóc thì thiệt hại bao gồm cả chi phí hợp lý cho việc chăm sóc người bị thiệt hại, (Khoản 1 Điều 590).

Ngoài ra, người chịu trách nhiệm bồi thường trong trường hợp sức khỏe của người khác bị xâm phạm phải bồi thường một khoản tiền khác để bù đắp tổn thất về tinh thần mà người đó gánh chịu. Mức bồi thường bù đắp tổn thất về tinh thần do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì mức tối đa cho một người có sức khỏe bị xâm phạm không quá năm mươi lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định, (Khoản 2 Điều 590).

- Thiệt hại do tính mạng bị xâm phạm: Thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm theo quy định tại Điều 590 của Bộ luật này; Chi phí hợp lý cho việc mai táng; Tiền cấp dưỡng cho những người mà người bị thiệt hại có nghĩa vụ cấp dưỡng, (Khoản 1 Điều 591). Bên cạnh đó, còn phải bồi thường một khoản tiền khác để bù đắp tổn thất về tinh thần cho những người thân thích thuộc hàng thừa kế thứ nhất của người bị thiệt hại.

Trường hợp xe ô tô đi đúng bị xe máy đâm vào, từ vị trí "được bồi thường" lại trở thành "phải bồi thường" không quá lạ lẫm ở Việt Nam. Tuy nhiên, với sự hỗ trợ từ các camera hành trình, video do người dân cung cấp hoặc thiết bị giám sát của nhà nước,... thì việc xác minh nguyên nhân và quá trình gây tai nạn được rõ ràng và khách quan hơn, từ đó "vấn nạn" người đi đúng phải đền cho người đi sai, xe lớn đền xe bé sẽ được loại bỏ.