Người lao động đăng ký tìm kiếm việc làm tại Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, nơi triển khai tư vấn việc làm và hỗ trợ học nghề cho người hưởng bảo hiểm thất nghiệp. (Ảnh: Nhật Dương)
Nâng cao kỹ năng để thích ứng với thị trường lao động
Những biến động của nền kinh tế cùng tác động của chuyển đổi số và tự động hóa đang làm thay đổi mạnh mẽ nhu cầu tuyển dụng. Không ít công việc truyền thống dần bị thay thế, trong khi nhiều vị trí mới lại đòi hỏi người lao động phải có kỹ năng chuyên môn và khả năng thích ứng cao hơn. Điều này đặt ra yêu cầu phải thường xuyên cập nhật kiến thức, nâng cao tay nghề nếu muốn duy trì cơ hội việc làm.
Trong bối cảnh đó, bảo hiểm thất nghiệp không còn chỉ là chính sách hỗ trợ thu nhập trong thời gian người lao động chưa có việc làm mà từng bước phát huy vai trò là công cụ hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp. Thông qua hoạt động tư vấn, giới thiệu việc làm và đào tạo nghề, người lao động có thêm điều kiện để trang bị kỹ năng mới, sớm quay trở lại thị trường lao động.
Luật Việc làm năm 2025, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, tiếp tục hoàn thiện chính sách bảo hiểm thất nghiệp theo hướng mở rộng quyền lợi của người tham gia. Ngoài trợ cấp thất nghiệp, người lao động đủ điều kiện còn được hỗ trợ học nghề, tư vấn việc làm và tham gia các chương trình đào tạo, bồi dưỡng nhằm nâng cao trình độ kỹ năng nghề.
Thực tế cho thấy, nhiều người lao động đã lựa chọn tham gia các khóa đào tạo ngắn hạn ở những ngành nghề có nhu cầu tuyển dụng cao hoặc phù hợp với khả năng tự tạo việc làm như kỹ thuật chế biến món ăn, pha chế đồ uống, lái xe, công nghệ thông tin, chăm sóc sức khỏe hay dịch vụ làm đẹp. Sau khi hoàn thành khóa học, nhiều người nhanh chóng tìm được công việc mới, trong khi một số khác mạnh dạn phát triển hoạt động kinh doanh riêng, từng bước ổn định thu nhập và cuộc sống.
Việc chủ động học nghề vì thế không chỉ giúp rút ngắn thời gian thất nghiệp mà còn mở ra thêm nhiều cơ hội nghề nghiệp trong bối cảnh thị trường lao động liên tục thay đổi.
Gắn đào tạo nghề với nhu cầu của doanh nghiệp
Theo bà Vũ Thị Thanh Liễu, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, để đáp ứng nhu cầu học nghề ngày càng đa dạng của người lao động, hiện trên địa bàn Hà Nội có 16 cơ sở đăng ký đào tạo nhiều ngành nghề như kỹ thuật chế biến món ăn, pha chế đồ uống, kỹ thuật làm bánh, kỹ thuật xoa bóp bấm huyệt, lái xe, tin học văn phòng, công nghệ thông tin, kế toán, bán hàng, chăm sóc da, gội đầu dưỡng sinh và phun thêu thẩm mỹ.
Bà Liễu cho biết, thời gian đào tạo của các khóa học phổ biến từ 2,5 đến 3 tháng. Sau khi hoàn thành chương trình, học viên được cấp chứng chỉ đào tạo thường xuyên hoặc chứng chỉ sơ cấp, tạo thuận lợi cho quá trình tìm kiếm việc làm cũng như phát triển mô hình kinh doanh phù hợp với năng lực của bản thân.
Đánh giá về hiệu quả của chính sách, ông Lê Quang Trung, chuyên gia lao động - việc làm, cho rằng giá trị của bảo hiểm thất nghiệp không chỉ nằm ở việc chi trả trợ cấp mà còn ở khả năng hỗ trợ người lao động nhanh chóng quay trở lại thị trường lao động. Do đó, cùng với việc giải quyết chế độ trợ cấp, cần tiếp tục đẩy mạnh tư vấn nghề nghiệp, giới thiệu việc làm, kết nối cung - cầu lao động và mở rộng các chương trình đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghề.
Theo ông Trung, để chính sách phát huy hiệu quả lâu dài, hoạt động đào tạo cần gắn chặt với nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp và xu hướng phát triển của nền kinh tế. Sự phối hợp giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp, trung tâm dịch vụ việc làm và doanh nghiệp sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, giúp người lao động được trang bị đúng kỹ năng mà thị trường đang cần, qua đó hạn chế nguy cơ tái thất nghiệp.
Theo quy định của Luật Việc làm năm 2025, người lao động đang hưởng trợ cấp thất nghiệp và đáp ứng đủ điều kiện sẽ được hỗ trợ chi phí học nghề tối đa 1,5 triệu đồng/người/tháng, thời gian hỗ trợ không quá 6 tháng, căn cứ theo thời gian học thực tế. Bên cạnh đó, người tham gia các khóa đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề còn được hỗ trợ 50.000 đồng/người/ngày thực học, góp phần giảm bớt gánh nặng chi phí trong thời gian học tập và tạo điều kiện để người lao động yên tâm nâng cao tay nghề.
Việc mở rộng chính sách hỗ trợ học nghề từ Quỹ bảo hiểm thất nghiệp cho thấy định hướng chuyển từ hỗ trợ mang tính ngắn hạn sang đầu tư cho năng lực của người lao động. Khi được trang bị kỹ năng phù hợp với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và thị trường lao động, người lao động sẽ có thêm cơ hội tìm được việc làm ổn định, nâng cao thu nhập và hạn chế nguy cơ tái thất nghiệp. Đây cũng là nền tảng để chính sách bảo hiểm thất nghiệp phát huy hiệu quả bền vững hơn, không chỉ bảo đảm an sinh trước mắt mà còn góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong dài hạn.
Đoàn Văn