Suốt từ năm 2023 đến 2026, vở kịch trải nghiệm về 10 cô gái Ngã ba Đồng Lộc của đạo diễn Lê Quý Dương đã tạo nên một cơn địa chấn nghệ thuật từ trong nước ra đến quốc tế. Không chỉ là một tác phẩm tri ân tháng Bảy thiêng liêng, kiệt tác sân khấu này chính là phát súng mở đường cho hành trình dấn thân đầy lặng lẽ của một người nghệ sĩ đau đáu với khát vọng: Dùng thánh đường trải nghiệm hiện đại để hồi sinh linh khí tại các "tọa độ lửa" dọc chiều dài đất nước, lan tỏa mạnh mẽ thông điệp nhân văn cao cả về một cuộc đời đáng sống.
Ngôn ngữ cách tân tạo nên sức sống bền bỉ qua năm tháng
Đủ đầy cảm xúc và trang nghiêm, cứ mỗi độ tháng Bảy về, cả dân tộc lại lặng mình hướng về ngày 27/7 với lòng biết ơn vô hạn. Giữa dòng chảy tri ân thiêng liêng ấy, sân khấu Việt Nam đang chứng kiến một hiện tượng nghệ thuật độc đáo mang tên "Huyền thoại tuổi thanh xuân".
Đứng trước đề tài lịch sử về 10 cô gái thanh niên xung phong tại Ngã ba Đồng Lộc vốn đã quen thuộc, tác giả - đạo diễn Lê Quý Dương đã khước từ những lối mòn ước lệ. Anh chọn một cách tiếp cận nhân vật lịch sử hoàn toàn mới cùng ngôn ngữ dàn dựng cách tân, hiện đại. Chính sự táo bạo này đã thổi vào tác phẩm một nguồn sinh khí mãnh liệt, tạo nên sức sống bền bỉ đáng kinh ngạc với hàng trăm đêm diễn đỏ đèn liên tục suốt 4 năm qua, kéo dài từ năm 2023 đến năm 2026. Vở diễn là câu trả lời đanh thép rằng: Khi lịch sử được kể bằng tư duy đương đại, giá trị truyền thống sẽ luôn giữ được sự tươi mới.
Cuộc cách mạng mở đường về không gian sân khấu hiện đại
Bên cạnh sức sống về thời gian, "Huyền thoại tuổi thanh xuân" còn là điểm xuất phát trong hành trình đi tiên phong của đạo diễn Lê Quý Dương với khát vọng mở đường cho một quan niệm hoàn toàn mới về cách làm sân khấu. Tác phẩm đập tan định kiến rằng sân khấu chỉ có thể dàn dựng và biểu diễn trong bốn bức tường nhà hát theo kiểu truyền thống châu Âu.
Trong tư duy nghệ thuật hiện đại của anh, sân khấu có thể diễn ra ở bất cứ không gian nào, từ bảo tàng, quán cà phê, di tích lịch sử cho đến đường phố... miễn sao nơi đó có một câu chuyện chân thực mang hơi thở đời sống và có những người nghệ sĩ sân khấu dám dấn thân. Việc đưa kịch nghệ trải nghiệm vào ngay tại các điểm di sản văn hóa và lịch sử truyền thống đã vừa tạo nên sức sống mới cho các di tích, vừa biến chúng thành các sản phẩm văn hóa du lịch độc đáo. Đó là những bài học giáo dục sâu sắc được truyền cảm hứng mạnh mẽ tới khán giả đương thời, đặc biệt là thế hệ trẻ, bằng những hình thức đầy sáng tạo nhưng không làm mất đi các giá trị cốt lõi của tiền nhân.
Thông điệp "Sống một đời đáng sống" lay động màn nhung quốc tế
Không dừng lại ở ranh giới một tác phẩm tri ân mang tính nội địa, bản hùng ca tôn vinh lòng yêu nước và sự hy sinh của thế hệ trẻ Việt Nam vì độc lập, hòa bình đã vươn tầm thế giới. Khát vọng cống hiến và sự hy sinh quên mình của các cô gái thanh niên xung phong nơi tọa độ chết đã kết tinh thành một thông điệp thời đại sâu sắc: "Sống một đời đáng sống". Lời hiệu triệu vô thanh ấy đã chạm đến tầng sâu cảm xúc nhân loại, khơi dậy sự kính trọng và đồng điệu lớn lao từ công chúng.
Giá trị phổ quát về một cuộc đời ý nghĩa ấy đã tạo nên một sức lan tỏa quốc tế mạnh mẽ với nhiều hình thức và loại hình dàn dựng khác nhau tại Bangladesh, Philippines. Đặc biệt, tác phẩm đã được giới thiệu và đón nhận rộng rãi tại hơn 80 quốc gia thành viên của Hiệp hội Sân khấu Thế giới (ITI). Sự đón nhận của bạn bè quốc tế đối với "Huyền thoại tuổi thanh xuân" là minh chứng cho thấy một câu chuyện lịch sử hào hùng của Việt Nam khi được kể bằng ngôn ngữ nghệ thuật đỉnh cao hoàn toàn có thể đối thoại sòng phẳng và kiêu hãnh trên bản đồ thế giới.
Đột phá tư duy và mối duyên tâm linh kỳ diệu
Sự thành công mang tính hiện tượng này đã đặt ra một vấn đề mới với phương pháp mới đầy gợi mở cho nền sân khấu nước nhà, giải quyết triệt để mối quan hệ giữa biên kịch, đạo diễn và diễn viên:
Tư duy tiếp cận nhân vật lịch sử: Định hình một phương pháp sáng tác và dàn dựng nhân vật có thật theo hướng nhân văn hóa, trả họ về đúng bản ngã con người với đầy đủ ước mơ, tình yêu và lý tưởng, thay vì mô hình hóa hay thần thánh hóa họ.
Sự lựa chọn từ hương linh: Tác phẩm đặt ra phương pháp đào tạo và tuyển chọn diễn viên vô cùng đặc biệt. Không tìm kiếm những ngôi sao gạo cội với kỹ thuật biểu diễn trường lớp, đạo diễn Lê Quý Dương đã chia sẻ một câu chuyện đầy linh thiêng rằng: Khi các cô gái trẻ được lựa chọn vào vai 10 nữ anh hùng trong vở kịch này, đó không phải là do cá nhân anh chọn lựa, mà dường như chính hương linh thiêng liêng của các chị đã chọn họ cho anh. Mối duyên tâm linh kỳ diệu ấy giúp các diễn viên nhập vai bằng bản năng thuần khiết, bằng sự nhạy cảm và lòng tôn kính tột cùng để đối thoại trực tiếp với linh hồn nhân vật.
Kiến tạo không gian thực cảnh tương tác: Phương thức thiết kế và sắp đặt không gian biểu diễn thực cảnh gần gũi (như việc đưa 5 tấn đất thật từ Ngã ba Đồng Lộc về Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam) đã xóa nhòa hoàn toàn ranh giới giữa khán giả và diễn viên. Khán giả được ngồi cùng nhân vật, nghe tiếng bom rơi bên tai, biến người xem từ vị thế quan sát trở thành một phần của lịch sử.
Hành trình âm thầm hướng tới tọa độ lửa 2027
Con đường tiên phong của Lê Quý Dương vốn lặng lẽ nhưng lại được định hình bằng những tác phẩm và công trình đầy hiệu quả, ấn tượng trải dài qua nhiều không gian di sản. Đó là các nghi lễ được dàn dựng sân khấu hóa tại Hoàng Thành Thăng Long (Hà Nội), chương trình "Ngọc Sơn - Đêm huyền bí" tại Đền Ngọc Sơn, "Huyền thoại tuổi thanh xuân" tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, và vở thực cảnh "Đất thép" tại Củ Chi.
Người đạo diễn tâm huyết ấy không dừng lại. Hiện tại, anh đang dày công nghiên cứu, viết kịch bản và tiếp tục chuẩn bị dàn dựng chuỗi các chương trình sân khấu trải nghiệm ngay trên các "tọa độ lửa" khốc liệt nhất trong thời kỳ chiến tranh dọc theo chiều dài đất nước. Đây là một dự án nghệ thuật quy mô lớn, hướng thẳng tới cột mốc kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ vào năm 2027. Chuỗi chương trình này chính là khát vọng tối thượng của anh nhằm kết nối mạch nguồn lịch sử, thay mặt thế hệ hôm nay thắp nén tâm nhang tri ân sâu sắc nhất lên những thế hệ cha anh đã hy sinh xương máu vì Tổ quốc trường tồn.
Lê Thuý Hằng
THÔNG TIN ĐÊM DIỄN TRI ÂN VÀ LỊCH BIỂU DIỄN ĐỊNH KỲ
Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam phối hợp với Sân khấu Lê Quý Dương trân trọng kính mời quý khán giả tới tham dự Không gian Sân khấu Trải nghiệm HUYỀN THOẠI TUỔI THANH XUÂN - SỐNG MỘT ĐỜI ĐÁNG SỐNG:
Thời gian: Khai mạc lúc 20:00
Địa điểm: Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, số 36 Lý Thường Kiệt, phường Cửa Nam, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội. Chương trình đặc biệt Tri ân 27/7: Tổ chức hoàn toàn miễn phí trong ba tối 25, 26 và 27 tháng 7 năm 2026 (Kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ). Lịch biểu diễn định kỳ: Vở diễn tiếp tục phục vụ công chúng vào hồi 20:00 tối thứ Bảy hàng tuần tại Sân khấu Lê Quý Dương - số 36 Lý Thường Kiệt, Hà Nội.
✉ Cách thức đăng ký nhận vé: Quý khán giả vui lòng liên hệ nhắn tin đăng ký vé theo số điện thoại: 0968309169.
Trân trọng thông báo và đón mời quý khán giả!