Đại diện cho hàng triệu thanh niên đang học tập, lao động và sáng tạo tại Thành phố Hồ Chí Minh, câu chuyện của Tiến sĩ Mai Ngọc Xuân Đạt đã trở thành minh chứng sinh động cho sức hút của thành phố đối với những người trẻ giàu khát vọng, đồng thời phản ánh tinh thần dấn thân của một thế hệ trí thức luôn mong muốn đưa khoa học đến gần hơn với cuộc sống.
Hành trình trưởng thành từ môi trường khoa học năng động
Mở đầu bài phát biểu, Tiến sĩ Mai Ngọc Xuân Đạt đưa người nghe trở về gần hai thập niên trước – thời điểm anh đặt chân đến Thành phố Hồ Chí Minh với hành trang là những ước mơ của một chàng trai trẻ.
"Gần 20 năm trước, tôi đến Thành phố Hồ Chí Minh với hành trang của một người trẻ mang theo nhiều ước mơ, khát vọng và cả những bỡ ngỡ."
Lời chia sẻ giản dị ấy đã khơi gợi hình ảnh quen thuộc của biết bao thế hệ thanh niên từ khắp mọi miền đất nước tìm đến Thành phố Hồ Chí Minh để học tập, lập nghiệp và theo đuổi những khát vọng lớn lao.
Theo Tiến sĩ Đạt, chính môi trường học thuật cởi mở, năng động của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đã mở ra cho anh những cơ hội đầu tiên để tiếp cận khoa học hiện đại. Hệ thống phòng thí nghiệm tiên tiến, các nhóm nghiên cứu chuyên sâu cùng sự hướng dẫn tận tâm của các nhà khoa học đi trước đã tạo điều kiện để người nghiên cứu trẻ từng bước khẳng định năng lực chuyên môn.
Bên cạnh đó, các chính sách thu hút, bồi dưỡng nhân lực chất lượng cao của thành phố cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo dựng môi trường thuận lợi để những người trẻ đam mê nghiên cứu phát triển sự nghiệp.
Từ một sinh viên còn nhiều bỡ ngỡ, Tiến sĩ Mai Ngọc Xuân Đạt từng bước trưởng thành, trở thành Trưởng nhóm nghiên cứu Viện Công nghệ vật liệu tiên tiến. Anh hiện theo đuổi lĩnh vực vật liệu tiên tiến và y học chính xác – những hướng nghiên cứu đang giữ vai trò quan trọng trong sự phát triển của khoa học công nghệ hiện đại.
Đến nay, anh đã công bố gần 50 bài báo khoa học trên các tạp chí quốc tế uy tín thuộc nhóm Q1 và Q2, góp phần khẳng định năng lực nghiên cứu của đội ngũ khoa học trẻ Việt Nam trên trường quốc tế.
Khoa học chỉ thật sự có ý nghĩa khi phục vụ con người
Trong bài phát biểu, điều gây ấn tượng sâu sắc không chỉ là những thành tích nghiên cứu mà còn là quan điểm nhất quán về giá trị của khoa học.
Theo Tiến sĩ Mai Ngọc Xuân Đạt, thành công của một nhà khoa học không nên chỉ được đo bằng số lượng công trình công bố quốc tế mà quan trọng hơn là khả năng chuyển hóa các kết quả nghiên cứu thành những sản phẩm, giải pháp mang lại lợi ích thiết thực cho xã hội.
"Giá trị lớn nhất của nghiên cứu khoa học không chỉ nằm ở các công bố quốc tế mà còn ở khả năng đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho người dân."
Đó cũng là triết lý mà anh và các cộng sự theo đuổi trong quá trình nghiên cứu vật liệu tiên tiến và y học chính xác.
Các nghiên cứu không dừng lại ở phòng thí nghiệm mà hướng tới việc phát triển những vật liệu sinh học mới, tối ưu hóa phương pháp điều trị, góp phần nâng cao hiệu quả khám chữa bệnh, giảm chi phí y tế và mở rộng cơ hội tiếp cận các công nghệ tiên tiến cho người dân Việt Nam.
Theo Tiến sĩ Đạt, Thành phố Hồ Chí Minh đang sở hữu hệ sinh thái đổi mới sáng tạo ngày càng hoàn thiện, tạo điều kiện để các kết quả nghiên cứu nhanh chóng được thương mại hóa và ứng dụng vào thực tiễn.
Chính sự đồng hành của chính quyền thành phố cùng những cơ chế hỗ trợ nghiên cứu, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo đã tạo động lực để các nhà khoa học trẻ mạnh dạn theo đuổi các ý tưởng mới, giải quyết những bài toán thực tiễn thay vì chỉ hướng đến các chỉ số học thuật.
Đó cũng là cách để khoa học thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.
Những trải nghiệm tình nguyện nuôi dưỡng tinh thần phụng sự
Bên cạnh môi trường nghiên cứu, Tiến sĩ Mai Ngọc Xuân Đạt dành nhiều tình cảm khi nhắc đến các hoạt động Đoàn, Hội và phong trào thanh niên của Thành phố Hồ Chí Minh.
Theo anh, khoa học mang lại tri thức nhưng chính những hoạt động tình nguyện mới góp phần hình thành nhân cách, trách nhiệm xã hội và lòng nhân ái của người trẻ.
Những chuyến đi đến vùng sâu, vùng xa, những lần tham gia các chương trình vì cộng đồng đã giúp anh cảm nhận rõ hơn những khó khăn trong cuộc sống của người dân, từ đó nhận ra rằng giá trị của tri thức chỉ thực sự trọn vẹn khi được sử dụng để phục vụ đất nước và nhân dân.
Chính những trải nghiệm ấy đã góp phần định hình con đường sự nghiệp của anh sau này.
Sau khi hoàn thành chương trình thạc sĩ ở nước ngoài, đứng trước nhiều cơ hội làm việc trong môi trường quốc tế với điều kiện thuận lợi, Tiến sĩ Mai Ngọc Xuân Đạt đã lựa chọn trở về Thành phố Hồ Chí Minh.
Đó không đơn thuần là một quyết định nghề nghiệp mà là sự lựa chọn xuất phát từ lòng biết ơn đối với mảnh đất đã nuôi dưỡng ước mơ và tạo điều kiện để anh trưởng thành.
"Tôi luôn tin rằng hạnh phúc của một người trẻ không chỉ nằm ở việc chinh phục những đỉnh cao tri thức, mà còn ở cơ hội mang những tri thức ấy trở về phụng sự nơi đã nuôi dưỡng ước mơ của mình."
Thông điệp ấy không chỉ là tâm sự cá nhân mà còn truyền cảm hứng đến nhiều du học sinh, nhà khoa học trẻ Việt Nam đang học tập và làm việc ở nước ngoài về ý nghĩa của sự trở về để đóng góp cho quê hương.
Tiếp nối khát vọng phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới
Nhìn lại chặng đường 50 năm Thành phố Sài Gòn – Gia Định vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, Tiến sĩ Mai Ngọc Xuân Đạt bày tỏ niềm tự hào khi được học tập, nghiên cứu và trưởng thành tại đô thị luôn giữ vai trò đầu tàu đổi mới, sáng tạo của cả nước.
Theo anh, những thành tựu nổi bật của thành phố trong phát triển khoa học công nghệ, giáo dục, y tế, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo đã tạo nên môi trường lý tưởng để thế hệ trẻ phát huy năng lực, khẳng định bản thân và đóng góp cho xã hội.
Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, người đứng đầu nhóm nghiên cứu trẻ khẳng định quyết tâm của thế hệ trí thức trẻ Thành phố Hồ Chí Minh.
Đó là không ngừng học tập để làm chủ khoa học công nghệ hiện đại; nâng cao năng lực hội nhập quốc tế nhằm đưa khoa học Việt Nam vươn lên cạnh tranh bình đẳng trên bản đồ tri thức toàn cầu; đồng thời phát huy tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm để giải quyết các vấn đề cấp thiết của đô thị như ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu, phát triển bền vững và chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
Anh khẳng định thế hệ trẻ hôm nay sẽ tiếp tục kế thừa những giá trị mà các thế hệ đi trước đã gây dựng, chung sức xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh trở thành trung tâm khoa học, giáo dục, đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực.
Lời phát biểu khép lại bằng lời hứa đầy trách nhiệm của một nhà khoa học trẻ nhưng cũng là tiếng nói chung của lớp thanh niên Thành phố Hồ Chí Minh trong thời đại mới.
Đó là khát vọng cống hiến bằng trí tuệ, bằng khoa học và bằng tinh thần phụng sự Tổ quốc.
Hành trình của Tiến sĩ Mai Ngọc Xuân Đạt cho thấy thành công của một nhà khoa học không chỉ được ghi dấu bằng những công trình nghiên cứu hay các giải thưởng quốc tế, mà còn được đo bằng giá trị mà những công trình ấy mang lại cho cộng đồng.
Trong hành trình phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh suốt nửa thế kỷ qua, những trí thức trẻ như anh đang tiếp tục viết nên câu chuyện mới về tinh thần sáng tạo, hội nhập và phụng sự. Đó cũng chính là nguồn lực quý giá để thành phố giữ vững vai trò đầu tàu của cả nước, đồng thời hiện thực hóa khát vọng trở thành trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của khu vực trong những thập niên tới.
Tấn Tài