Di sản – nguồn cảm hứng tạo nên lợi thế khác biệt
Trong bối cảnh ngành thiết kế ngày càng chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ các xu hướng toàn cầu, những giá trị văn hóa bản địa đang trở thành yếu tố tạo nên bản sắc riêng và sức cạnh tranh bền vững. Những họa tiết truyền thống, kiến trúc cổ, chất liệu thủ công hay bảng màu của tranh dân gian khi được nhìn nhận dưới góc nhìn sáng tạo của thế hệ trẻ có thể tạo nên những sản phẩm độc đáo, giàu giá trị văn hóa và có tiềm năng thương mại.
Nhiều nhà thiết kế trẻ đã lựa chọn di sản làm chất liệu sáng tạo. Tuy nhiên, hành trình biến ý tưởng thành sản phẩm vẫn gặp nhiều khó khăn. Không ít dự án chỉ dừng lại ở bản thiết kế do thiếu nguồn lực để hiện thực hóa.
Khó khăn lớn nhất là chi phí sản xuất sản phẩm mẫu trong các lĩnh vực mỹ thuật công nghiệp, thời trang hay thiết kế bao bì. Bên cạnh đó, các nhà thiết kế trẻ còn thiếu cơ hội kết nối với nghệ nhân, làng nghề, đơn vị sản xuất và đội ngũ chuyên gia để hoàn thiện sản phẩm cũng như đưa ý tưởng ra thị trường. Việc nghiên cứu di sản mà thiếu sự đồng hành của các chuyên gia cũng tiềm ẩn nguy cơ hiểu sai hoặc sử dụng chưa phù hợp các giá trị văn hóa truyền thống.
Giải pháp từ "Theo Bước Di Sản Cộng Đồng 2026"
Nhằm tháo gỡ những rào cản trên, "Theo Bước Di Sản Cộng Đồng 2026" được xây dựng như một chương trình ươm tạo các dự án sáng tạo dựa trên di sản.
Cuộc thi dành cho sinh viên các trường mỹ thuật, các nhà thiết kế trẻ và các nhóm sáng tạo độc lập trong độ tuổi từ 21 đến 30. Thí sinh sẽ phát triển ý tưởng hoặc sản phẩm dựa trên các yếu tố di sản vật thể như kiến trúc, hoa văn, chất liệu, kỹ thuật… thuộc một trong ba cộng đồng di sản gồm: Làng nghề gốm Bát Tràng; Làng tranh sơn mài Hạ Thái; Sản phẩm thủ công của đồng bào Mông tại Chế Cu Nha (Mù Cang Chải).
Điểm nổi bật của cuộc thi là hệ thống hỗ trợ toàn diện dành cho các dự án tiềm năng.
- Hỗ trợ nguồn lực tài chính: Cuộc thi trao các gói giải thưởng tiền mặt với tổng giá trị hơn 50 triệu đồng, đồng thời mở ra cơ hội hợp tác với doanh nghiệp để đưa các ý tưởng khả thi vào sản xuất và thương mại hóa.
- Đồng hành cùng chuyên gia và làng nghề: Các dự án tiềm năng sẽ được tham gia chương trình huấn luyện 1:1 cùng đội ngũ cố vấn là chuyên gia văn hóa và các nhà thiết kế giàu kinh nghiệm. Ngoài ra, thí sinh còn được tham gia chuyến điền dã kéo dài 5 ngày tại các làng nghề để trực tiếp tìm hiểu quy trình sản xuất, kết nối với nghệ nhân, tiếp cận nguồn lực thực tế và hoàn thiện sản phẩm trên nền tảng các giá trị văn hóa bản địa.
Đại diện Ban Tổ chức, bà Phạm Minh Hiền chia sẻ: "Chúng tôi tin rằng, cách bảo tồn văn hóa bền vững nhất là để người trẻ được tự do kể lại câu chuyện di sản bằng chính ngôn ngữ thiết kế của thế hệ mình. Ban Tổ chức mong muốn đồng hành cùng các bạn bằng cả nguồn lực tài chính và chuyên môn để những ý tưởng sáng tạo có cơ hội trở thành sản phẩm thực tế, góp phần lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam trong đời sống đương đại."
Cuộc thi "Theo Bước Di Sản Cộng Đồng 2026" nhận bài dự thi từ ngày 22/6/2026 đến hết ngày 31/7/2026.
"Theo Bước Di Sản Cộng Đồng 2026" không chỉ là một cuộc thi thiết kế, mà còn là cầu nối giữa di sản và sáng tạo, giữa nghệ nhân và thế hệ trẻ, giữa những giá trị truyền thống với đời sống đương đại. Thông qua việc đồng hành bằng nguồn lực tài chính, chuyên môn và mạng lưới kết nối, chương trình kỳ vọng sẽ góp phần nuôi dưỡng một thế hệ nhà thiết kế trẻ biết trân trọng di sản, mạnh dạn đổi mới và tạo nên những sản phẩm mang đậm bản sắc văn hóa Việt Nam. Mỗi ý tưởng được hiện thực hóa sẽ không chỉ là thành quả sáng tạo của cá nhân, mà còn là một cách để di sản tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa và phát triển bền vững trong tương lai.
PV