Người lao động làm thủ tục hưởng bảo hiểm thất nghiệp tại trung tâm dịch vụ việc làm (Ảnh minh họa)
Khi tham gia bảo hiểm thất nghiệp, người lao động được hưởng nhiều chính sách hỗ trợ nếu đáp ứng đủ điều kiện theo quy định của pháp luật. Ngoài khoản trợ cấp thất nghiệp hằng tháng, người đang hưởng trợ cấp còn được cấp thẻ bảo hiểm y tế để bảo đảm quyền lợi khám, chữa bệnh trong thời gian chưa có việc làm.
Bên cạnh đó, chính sách còn bao gồm các hoạt động tư vấn, giới thiệu việc làm miễn phí, hỗ trợ học nghề, đào tạo và đào tạo lại để người lao động sớm quay trở lại thị trường lao động hoặc thích ứng với yêu cầu của công việc mới.
Hỗ trợ người lao động tìm việc và nâng cao kỹ năng
Hiện các trung tâm dịch vụ việc làm trên cả nước đang duy trì nhiều hình thức kết nối việc làm như phiên giao dịch định kỳ, phiên lưu động và các phiên chuyên đề theo từng nhóm ngành nghề. Thông qua các hoạt động này, người lao động có cơ hội tiếp cận trực tiếp với doanh nghiệp, cập nhật nhu cầu tuyển dụng, mức thu nhập cũng như yêu cầu đối với từng vị trí việc làm.
Không chỉ dừng ở việc giới thiệu việc làm, hệ thống các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cũng tham gia đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng cho người lao động thất nghiệp. Việc đa dạng hóa ngành nghề đào tạo giúp người học có thêm lựa chọn phù hợp với nhu cầu của thị trường.
Nhiều người sau khi hoàn thành khóa học đã tìm được công việc mới hoặc tự tạo việc làm, góp phần ổn định thu nhập và cải thiện sinh kế.
Theo đánh giá của đại diện Cục Việc làm, chính sách bảo hiểm thất nghiệp hiện nay đã được mở rộng đáng kể so với trước đây khi bổ sung thêm nhiều quyền lợi, đồng thời điều chỉnh một số điều kiện để người lao động dễ tiếp cận các chế độ hỗ trợ hơn.
Nhờ đó, bảo hiểm thất nghiệp không chỉ đóng vai trò hỗ trợ tài chính trong giai đoạn mất việc mà còn trở thành công cụ giúp người lao động nâng cao kỹ năng, rút ngắn thời gian thất nghiệp và thúc đẩy sự kết nối giữa cung và cầu lao động.
Mở rộng quyền lợi đi đôi với tăng trách nhiệm
Cùng với việc mở rộng chính sách, pháp luật cũng quy định rõ trách nhiệm của người lao động, người sử dụng lao động và các cơ quan liên quan trong quá trình thực hiện bảo hiểm thất nghiệp.
Đối với các hành vi vi phạm, tùy theo tính chất và mức độ sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật. Hiện Bộ Nội vụ đang xây dựng dự thảo sửa đổi Nghị định số 12/2022/NĐ-CP nhằm bổ sung các quy định xử phạt phù hợp với những nội dung mới của Luật Việc làm năm 2025 và Nghị định số 374/2025/NĐ-CP.
Một điểm đáng chú ý là nếu doanh nghiệp không đóng, chậm đóng hoặc không hoàn tất thủ tục xác nhận thời gian tham gia bảo hiểm thất nghiệp khiến người lao động không được giải quyết chế độ, doanh nghiệp phải bồi hoàn những quyền lợi mà người lao động bị ảnh hưởng.
Trong trường hợp quyền lợi bị xâm phạm, người lao động có quyền khởi kiện để yêu cầu doanh nghiệp thực hiện đầy đủ nghĩa vụ. Bởi trên thực tế, phần đóng góp của người lao động đã được trích từ tiền lương hằng tháng, việc doanh nghiệp chậm hoặc trốn đóng sẽ trực tiếp làm ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của họ.
Ngoài chế tài xử phạt hành chính, pháp luật hiện hành cũng quy định các biện pháp xử lý hình sự đối với những hành vi gian lận hoặc trốn đóng bảo hiểm. Bộ luật Hình sự năm 2015 cùng các văn bản hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền đã quy định cụ thể về việc xử lý các hành vi vi phạm liên quan đến bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp và bảo hiểm y tế, bao gồm cả việc giả mạo hồ sơ để trục lợi chính sách.
Việc mở rộng quyền lợi bảo hiểm thất nghiệp đang góp phần bảo đảm tốt hơn an sinh cho người lao động trong giai đoạn chuyển đổi việc làm. Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, cả người lao động và doanh nghiệp cần thực hiện đúng các quy định của pháp luật, đồng thời nâng cao ý thức tuân thủ nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng và hạn chế các hành vi lợi dụng, trục lợi chính sách.
Đoàn Tuấn