Nhận thức rõ ý nghĩa chiến lược đó, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 6/1/2026 về phát triển kinh tế nhà nước. Tiếp đó, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 29/NQ-CP ngày 24/2/2026 nhằm cụ thể hóa các chủ trương của Trung ương. Trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, Chương trình hành động số 17-CTrHĐ/TU ngày 17/4/2026 của Thành ủy và Quyết định số 2377/QĐ-UBND ngày 22/4/2026 của UBND Thành phố đã tạo nên khuôn khổ triển khai đồng bộ, thống nhất từ nhận thức đến hành động, hướng tới xây dựng khu vực kinh tế nhà nước hiện đại, hiệu quả và đủ sức dẫn dắt các thành phần kinh tế khác cùng phát triển.
Khẳng định vai trò chủ đạo và tiên phong của kinh tế nhà nước
Theo định hướng chiến lược mới, kinh tế nhà nước không chỉ đơn thuần là một thành phần trong cơ cấu nền kinh tế mà còn là công cụ quan trọng để Nhà nước thực hiện điều tiết vĩ mô, ổn định thị trường và bảo đảm định hướng phát triển theo mục tiêu xã hội chủ nghĩa.
Mục tiêu tổng quát đặt ra là nâng cao hiệu quả hoạt động, phát huy vai trò chủ đạo, tiên phong và định hướng chiến lược của kinh tế nhà nước trong các ngành, lĩnh vực thiết yếu, then chốt của nền kinh tế quốc gia. Đây sẽ là lực lượng đủ mạnh để tạo điểm tựa cho quá trình phát triển, đồng thời mở đường và dẫn dắt các thành phần kinh tế khác phát huy tiềm năng, tạo nên hệ sinh thái phát triển hài hòa và bền vững.
Không chỉ hướng đến các chỉ tiêu tăng trưởng, sự phát triển của kinh tế nhà nước còn được gắn chặt với mục tiêu bảo đảm quốc phòng, an ninh, an ninh kinh tế, nâng cao năng lực tự chủ quốc gia và thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội. Thông qua việc quản lý hiệu quả các nguồn lực chiến lược và đầu tư vào các lĩnh vực thiết yếu, khu vực kinh tế nhà nước sẽ tiếp tục đóng góp quan trọng vào việc cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân, bảo đảm an sinh xã hội và nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế trước những biến động bên ngoài.
Đây cũng là động lực quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2030 đưa Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và tiến tới năm 2045 trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao.
TP. Hồ Chí Minh cụ thể hóa mục tiêu bằng những chỉ tiêu rõ ràng
Là đầu tàu kinh tế của cả nước, Thành phố Hồ Chí Minh xác định việc phát triển kinh tế nhà nước là một trong những giải pháp trọng tâm nhằm duy trì vai trò động lực tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Trong lĩnh vực quản lý đất đai và tài nguyên, Thành phố đặt mục tiêu quản lý, khai thác và sử dụng các nguồn lực theo đúng nguyên tắc thị trường, bảo đảm công khai, minh bạch, hiệu quả và tiết kiệm. Việc huy động nguồn lực từ đất đai phải gắn với yêu cầu phát triển nhanh nhưng bền vững, đồng thời bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường và tăng cường khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.
Song song đó, hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại tiếp tục được ưu tiên đầu tư. Các công trình giao thông, logistics, hạ tầng đô thị và hạ tầng phục vụ đổi mới sáng tạo được xác định là những dự án chiến lược nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của Thành phố trong khu vực và quốc tế, tạo nền tảng cho quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng.
Một trong những nội dung quan trọng khác là bảo đảm an toàn tài chính công. Theo kế hoạch, dư nợ của chính quyền địa phương sẽ được kiểm soát chặt chẽ, không vượt quá 120% số thu ngân sách địa phương được hưởng theo phân cấp. Cơ cấu chi ngân sách cũng được điều chỉnh theo hướng bền vững, trong đó chi đầu tư phát triển chiếm khoảng 35–40% tổng chi ngân sách, còn chi thường xuyên được tiết giảm xuống khoảng 50%.
Bên cạnh đó, Thành phố sẽ tiếp tục rà soát, sắp xếp và nâng cao hiệu quả quản lý các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, qua đó tối ưu hóa việc sử dụng nguồn lực công và tăng hiệu quả đầu tư.
Đột phá trong đổi mới doanh nghiệp nhà nước
Doanh nghiệp nhà nước được xác định là lực lượng nòng cốt của kinh tế nhà nước, giữ vai trò dẫn dắt trong nhiều ngành, lĩnh vực quan trọng. Vì vậy, việc tái cơ cấu, nâng cao năng lực cạnh tranh và đổi mới quản trị được xem là nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn tới.
Theo mục tiêu đến năm 2030, Thành phố Hồ Chí Minh phấn đấu có ít nhất ba doanh nghiệp nhà nước thuộc UBND Thành phố nằm trong nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất cả nước. Đồng thời, hình thành một số tập đoàn, tổng công ty chủ lực có quy mô lớn, sở hữu công nghệ hiện đại, quản trị tiên tiến và đủ khả năng cạnh tranh trong khu vực cũng như trên thị trường quốc tế.
Một điểm nhấn quan trọng là chuyển đổi số toàn diện trong khu vực doanh nghiệp nhà nước. Thành phố đặt mục tiêu 100% doanh nghiệp nhà nước thực hiện quản trị hiện đại trên nền tảng số, đồng thời 100% tập đoàn, tổng công ty áp dụng các nguyên tắc quản trị theo chuẩn mực quốc tế của OECD.
Việc tham gia sâu vào chuỗi sản xuất và cung ứng toàn cầu cũng được coi là yêu cầu bắt buộc đối với các doanh nghiệp nhà nước trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng. Các lĩnh vực ưu tiên gồm phát triển hạ tầng, khu công nghiệp, logistics, thương mại – dịch vụ, du lịch, phát triển đô thị, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Thông qua quá trình đổi mới toàn diện này, doanh nghiệp nhà nước không chỉ nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh mà còn tạo động lực lan tỏa, hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài cùng phát triển.
Sắp xếp đơn vị sự nghiệp công lập theo hướng tinh gọn, tự chủ
Cùng với đổi mới doanh nghiệp nhà nước, việc sắp xếp hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập cũng là một nội dung quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế nhà nước của Thành phố.
Theo định hướng mới, Thành phố sẽ tiếp tục đẩy mạnh xã hội hóa trong cung ứng dịch vụ công nhằm huy động thêm nguồn lực xã hội, giảm áp lực cho ngân sách nhà nước và nâng cao chất lượng phục vụ người dân.
Quá trình tinh gọn bộ máy sẽ được thực hiện đồng thời với việc nâng cao mức độ tự chủ của các đơn vị sự nghiệp công lập, giúp các đơn vị phát huy tính chủ động trong quản trị, sử dụng hiệu quả nguồn lực và nâng cao chất lượng dịch vụ.
Mục tiêu cuối cùng là xây dựng hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập tập trung vào các nhiệm vụ cốt lõi của Nhà nước, bảo đảm cung ứng các dịch vụ thiết yếu trong lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa, khoa học và an sinh xã hội, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của người dân.
Hướng tới tầm nhìn 2045 với nền kinh tế nhà nước hiện đại
Xa hơn mục tiêu năm 2030, định hướng đến năm 2045 đặt ra yêu cầu xây dựng khu vực kinh tế nhà nước trở thành nền tảng vững chắc của nền kinh tế quốc dân, đủ sức bảo đảm tính tự chủ chiến lược và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.
Mô hình kinh tế nhà nước trong tương lai được kỳ vọng sẽ vận hành theo chuẩn mực quản trị hiện đại, minh bạch, hiệu quả và thích ứng nhanh với sự phát triển của kinh tế số và kinh tế xanh. Chất lượng các dịch vụ công do khu vực này cung cấp cũng sẽ được nâng lên một tầm cao mới, góp phần khẳng định tính ưu việt của mô hình phát triển và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.
Đối với hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập, mục tiêu đến năm 2045 là có tối thiểu 50% đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư hoặc tự bảo đảm chi thường xuyên, hoạt động hiệu quả theo cơ chế thị trường nhưng vẫn thực hiện tốt chức năng phục vụ cộng đồng.
Tạo nền tảng cho một giai đoạn phát triển mới
Việc triển khai đồng bộ các nghị quyết của Trung ương, Chính phủ và Chương trình hành động của Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh về phát triển kinh tế nhà nước không chỉ là yêu cầu về mặt quản lý mà còn là bước đi chiến lược nhằm kiến tạo động lực tăng trưởng mới cho Thành phố và cả nước.
Với hệ thống mục tiêu cụ thể, lộ trình rõ ràng cùng quyết tâm đổi mới mạnh mẽ trong quản trị, đầu tư và chuyển đổi số, khu vực kinh tế nhà nước được kỳ vọng sẽ phát huy đầy đủ vai trò mở đường, dẫn dắt và tạo sức lan tỏa đối với toàn bộ nền kinh tế. Trên nền tảng đó, TP. Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục khẳng định vị thế đầu tàu kinh tế của cả nước, đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển nhanh, bền vững, hướng tới xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, hiện đại và có thu nhập cao vào năm 2045.
Tấn Tài