Tai nạn bất ngờ và cuộc đua với "thời gian vàng"
Ngày 13/8, Bệnh viện đa khoa Bà Rịa cho biết vừa thực hiện thành công ca phẫu thuật vi phẫu phức tạp, nối liền cẳng tay phải bị đứt lìa hoàn toàn cho bệnh nhân Đ.Q.T., sinh năm 1995, quê Đồng Nai.
Trước đó, trong lúc đang làm việc tại một xưởng gỗ, anh T. không may trượt ngã. Theo phản xạ, anh đưa tay ra đỡ nhưng không may cánh tay va trúng bàn máy cưa đang hoạt động với tốc độ cao. Cú va chạm mạnh khiến cẳng tay phải bị đứt lìa hoàn toàn.
Tình trạng bệnh nhân lúc đó đặc biệt nguy cấp. Anh T. bị mất nhiều máu, đau đớn và có biểu hiện sốc. Ngay tại hiện trường, những người đồng nghiệp đã nhanh chóng sơ cứu, đồng thời bảo quản phần chi thể bị đứt rời và cấp tốc đưa bệnh nhân cùng phần cẳng tay đến Bệnh viện đa khoa Bà Rịa.
Trong những trường hợp đứt lìa chi thể, thời gian là yếu tố có ý nghĩa quyết định. Càng kéo dài tình trạng thiếu máu, các tế bào và mô tại phần chi thể bị đứt càng có nguy cơ tổn thương không hồi phục. Vì vậy, việc bệnh nhân được đưa đến cơ sở y tế có khả năng phẫu thuật vi phẫu trong thời gian sớm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Ngay khi tiếp nhận bệnh nhân, Bệnh viện đa khoa Bà Rịa lập tức kích hoạt quy trình cấp cứu khẩn cấp. Các bác sĩ thuộc các chuyên khoa Cấp cứu, Chấn thương chỉnh hình và Gây mê hồi sức nhanh chóng hội chẩn, đồng thời tiến hành các biện pháp hồi sức, kiểm soát mất máu và đánh giá khả năng bảo tồn chi thể.
Đây là một chấn thương đặc biệt nặng, bởi không chỉ có xương bị tổn thương mà toàn bộ hệ thống mạch máu, thần kinh, gân, cơ và phần mềm của cẳng tay đều đứng trước nguy cơ hoại tử.
Mục tiêu của ê-kíp là rất rõ ràng: vừa cứu tính mạng người bệnh, vừa tranh thủ từng phút để cứu phần chi thể bị đứt lìa.
Hơn 6 giờ căng thẳng trên bàn mổ
Sau hội chẩn khẩn cấp, ca phẫu thuật được triển khai với sự tập trung cao độ của toàn bộ ê-kíp.
Nối lại một cẳng tay bị đứt lìa hoàn toàn là một phẫu thuật đặc biệt phức tạp. Các bác sĩ phải phục hồi lần lượt nhiều cấu trúc giải phẫu, bảo đảm vừa tái lập được hình thể, vừa khôi phục tối đa khả năng sống và chức năng của chi thể.
Trước tiên, phần xương cẳng tay bị gãy, đứt được xử lý và cố định nhằm tạo một khung vững chắc. Đây là nền tảng để các cấu trúc gân, cơ, mạch máu và thần kinh có thể được phục hồi.
Sau đó, các bác sĩ tiến hành khâu nối hệ thống gân và cơ, bao gồm những cấu trúc quan trọng phục vụ chức năng gấp, duỗi của cổ tay và các ngón tay.
Khó khăn lớn nhất nằm ở hệ thống mạch máu. Do tổn thương dập nát, đoạn tĩnh mạch tại vùng cẳng tay không thể khâu nối trực tiếp. Để giải quyết tình huống này, các phẫu thuật viên quyết định lấy một đoạn tĩnh mạch hiển ở chân của chính bệnh nhân để làm đoạn ghép, tái lập hệ thống dẫn lưu tĩnh mạch cho chi thể.
Đây là kỹ thuật đòi hỏi trình độ vi phẫu cao, bởi các mạch máu có kích thước nhỏ, thành mạch tổn thương và yêu cầu từng mũi khâu phải đạt độ chính xác cao dưới kính hiển vi.
Song song với việc tái lập tuần hoàn, các dây thần kinh quan trọng như thần kinh trụ và thần kinh giữa cũng được tỉ mỉ khâu nối. Đây là những "đường truyền thông tin" có vai trò quyết định đối với cảm giác và vận động của bàn tay.
Trong suốt hơn 6 giờ phẫu thuật, ê-kíp phải liên tục theo dõi tình trạng tuần hoàn, huyết động và đáp ứng của người bệnh. Anh T. được truyền tổng cộng 8 đơn vị máu nhằm bù lượng máu đã mất và duy trì tình trạng ổn định trong cuộc mổ.
Hơn 6 giờ đồng hồ là một cuộc chạy đua thực sự giữa kỹ thuật và thời gian.
Khoảnh khắc được chờ đợi nhất cuối cùng cũng đến.
Sau khi hệ thống mạch máu được nối thông, phần cẳng tay đứt lìa bắt đầu thay đổi màu sắc. Bàn tay từ trạng thái lạnh, nhợt dần trở nên hồng hào, ấm lên. Các dấu hiệu tưới máu mao mạch được cải thiện, cho thấy dòng máu đã trở lại.
Sự sống đã trở lại với phần chi thể tưởng chừng đã mất vĩnh viễn.
"Tôi như được sinh ra cánh tay một lần nữa"
Ghi nhận ngày 13/8, bệnh nhân Đ.Q.T. đã tỉnh táo, sinh hiệu ổn định và tiếp tục được theo dõi tích cực tại Khoa Chấn thương chỉnh hình.
Với người công nhân 31 tuổi, việc giữ lại được cánh tay có ý nghĩa đặc biệt lớn. Nếu phải cắt cụt, không chỉ khả năng lao động mà sinh hoạt hằng ngày và cuộc sống gia đình của anh cũng sẽ chịu những ảnh hưởng lâu dài.
Nằm trên giường bệnh, anh T. xúc động chia sẻ về cảm giác khi bàn tay của mình đang dần hồi sinh. Anh cho biết bắt đầu cảm nhận được những cơn co giật nhẹ, cảm giác nhói như có những tia điện tại vùng cẳng tay vừa được nối.
Đây là những tín hiệu bước đầu được các bác sĩ theo dõi trong quá trình phục hồi thần kinh, dù để đánh giá đầy đủ chức năng vận động và cảm giác vẫn cần thêm thời gian.
"Khi bàn tay bị đứt lìa, tôi rơi vào bế tắc, vừa đau đớn vừa rất buồn và lo. Tôi lo sau này mình thành người tàn phế, không còn đi làm được để lo cho cuộc sống của vợ con và gia đình. Nhưng nay thấy bàn tay của mình đã hồng ấm, ngón tay cử động nhẹ được, tôi và gia đình mừng đến rơi nước mắt", anh T. nghẹn ngào.
Người bệnh cho biết không biết nói gì hơn ngoài lời cảm ơn đối với các bác sĩ và nhân viên y tế đã nỗ lực giành lại cánh tay cho mình.
"Các bác sĩ đã sinh ra cánh tay tôi một lần nữa", anh T. xúc động nói.
Tuy nhiên, các bác sĩ nhận định cuộc phẫu thuật thành công mới chỉ là bước đầu trong một hành trình phục hồi dài phía trước.
Bệnh nhân sẽ tiếp tục được theo dõi sát tình trạng tưới máu của chi thể, phòng ngừa các biến chứng, đồng thời từng bước thực hiện chương trình phục hồi chức năng. Khả năng vận động của bàn tay sẽ phụ thuộc vào quá trình liền xương, phục hồi cơ – gân, thần kinh và đáp ứng của cơ thể.
Do đó, quá trình điều trị sau phẫu thuật và sự kiên trì tập luyện của người bệnh có vai trò rất quan trọng.
Năng lực chuyên môn được khẳng định trong hệ thống y tế Thành phố Hồ Chí Minh
Thành công của ca phẫu thuật không chỉ mang lại niềm hạnh phúc cho bệnh nhân và gia đình mà còn là dấu ấn chuyên môn của Bệnh viện đa khoa Bà Rịa trong việc làm chủ những kỹ thuật phẫu thuật chuyên sâu, đặc biệt là vi phẫu trong điều trị chấn thương phức tạp.
Trong cấp cứu chấn thương, đặc biệt đối với các trường hợp đứt lìa chi thể, thời gian có ý nghĩa quyết định. Việc bệnh nhân được tiếp cận nhanh với một cơ sở y tế có khả năng xử trí chuyên sâu ngay trong "thời gian vàng" giúp tăng cơ hội bảo tồn chi, hạn chế biến chứng và giảm những rủi ro không cần thiết trong quá trình vận chuyển.
Ca phẫu thuật cũng cho thấy vai trò quan trọng của sự phối hợp liên chuyên khoa. Từ tiếp nhận cấp cứu, hồi sức, gây mê đến chấn thương chỉnh hình và phẫu thuật vi phẫu, tất cả các khâu phải được triển khai đồng bộ, chính xác và liên tục.
Đặc biệt, trong bối cảnh Bệnh viện đa khoa Bà Rịa thuộc hệ thống y tế Thành phố Hồ Chí Minh, việc phát triển năng lực chuyên môn, đầu tư trang thiết bị và nâng cao chất lượng nhân lực tại các cơ sở y tế trong hệ thống có ý nghĩa quan trọng trong việc đưa kỹ thuật cao đến gần người dân.
Thay vì phải phụ thuộc hoàn toàn vào việc chuyển bệnh nhân đi xa, những trường hợp chấn thương phức tạp có thể được xử trí kịp thời tại cơ sở có đủ năng lực, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả cấp cứu và điều trị.
Sơ cứu đúng cách để giữ cơ hội cứu chi
Từ trường hợp của anh T., các bác sĩ Bệnh viện đa khoa Bà Rịa đặc biệt khuyến cáo người dân cần nắm được những nguyên tắc cơ bản khi gặp tai nạn đứt lìa chi thể.
Trước hết, cần ưu tiên bảo đảm an toàn cho người bị nạn, kiểm soát tình trạng chảy máu và nhanh chóng đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế có khả năng phẫu thuật vi phẫu.
Đối với phần chi thể bị đứt rời, không được ngâm trực tiếp vào nước đá, không đặt trực tiếp lên đá lạnh và không ngâm trong cồn hoặc các dung dịch khác. Việc tiếp xúc trực tiếp với nhiệt độ quá lạnh có thể gây tổn thương mô, mạch máu và các cấu trúc cần được bảo tồn.
Phần chi thể nên được bọc kín bằng gạc y tế hoặc vải sạch, sau đó đặt vào túi nilon sạch và buộc kín. Tiếp theo, đặt túi chứa chi thể vào một thùng hoặc túi có đá lạnh để làm lạnh gián tiếp.
Quan trọng nhất là phải nhanh chóng đưa người bệnh cùng phần chi thể được bảo quản đúng cách đến cơ sở y tế có năng lực phẫu thuật vi phẫu gần nhất.
Trường hợp của anh Đ.Q.T. một lần nữa cho thấy giá trị của từng phút trong cấp cứu chấn thương. Từ một khoảnh khắc tai nạn nghiệt ngã, sự phối hợp kịp thời của đồng nghiệp tại hiện trường cùng năng lực chuyên môn của đội ngũ y tế đã tạo nên cơ hội giữ lại cánh tay cho một người công nhân trẻ.
Hơn 6 giờ trên bàn mổ là hơn 6 giờ của sự tập trung, chính xác và quyết tâm. Khi bàn tay trở lại màu hồng ấm, dòng máu được tái lập và những cử động đầu tiên xuất hiện, đó không chỉ là thành công của một ca phẫu thuật.
Đó còn là hy vọng được trao lại cho một con người, một gia đình và một tương lai tưởng chừng đã bị cắt đứt trong khoảnh khắc.
Tấn Tài