Lãi suất huy động tăng mạnh trong bối cảnh thiếu hụt thanh khoản
Báo cáo của VPBankS cho biết, cuộc đua lãi suất huy động tiếp tục diễn ra trong quý 1/2026 khi nhu cầu tín dụng tăng nhanh ngay từ đầu năm, trong khi tốc độ tăng trưởng tiền gửi chậm hơn đáng kể.
Cụ thể, tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống đạt khoảng 3,2% từ đầu năm, trong khi tiền gửi khách hàng chỉ tăng khoảng 0,6%. Sự mất cân đối này khiến các ngân hàng phải đẩy mạnh huy động vốn để đáp ứng nhu cầu cho vay.
Áp lực thanh khoản còn đến từ bối cảnh tăng trưởng kinh tế duy trì tích cực, với GDP quý 1/2026 tăng 7,83% so với cùng kỳ, kéo theo nhu cầu vốn trong nền kinh tế ở mức cao.
Bên cạnh đó, theo VPBankS, việc loại bỏ tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước khỏi mẫu số tính tỷ lệ LDR theo quy định mới từ đầu năm 2026 đã làm giảm nguồn vốn chi phí thấp trong hệ thống, đặc biệt tại nhóm ngân hàng quốc doanh, từ đó gia tăng cạnh tranh huy động.
Lãi suất huy động tại quầy tăng mạnh trong quý 1/2026 và bắt đầu hạ nhiệt sau chỉ đạo điều hành của Ngân hàng Nhà nước.
Lãi suất đã hạ nhiệt nhưng khó giảm sâu
Sau giai đoạn tăng nhanh, lãi suất huy động đã có dấu hiệu hạ nhiệt nhờ định hướng điều hành từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN), khi các ngân hàng thương mại cam kết điều chỉnh giảm 10–30 điểm cơ bản lãi suất tại quầy.
Theo dữ liệu VPBankS, lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng tại nhóm ngân hàng tư nhân tăng từ 5,48% cuối năm 2025 lên 6,17% trong quý 1/2026, trước khi giảm nhẹ về khoảng 5,97% vào tháng 5/2026.
Tuy nhiên, báo cáo nhận định xu hướng giảm này khó duy trì mạnh trong ngắn hạn, do thanh khoản hệ thống vẫn chưa dư thừa và nhu cầu vốn của nền kinh tế tiếp tục duy trì ở mức cao.
Lãi suất liên ngân hàng và trái phiếu duy trì vùng cao
Trên thị trường liên ngân hàng, lãi suất qua đêm trong quý 1/2026 duy trì ở mức bình quân khoảng 6%, tăng so với mức 5,4% của quý 4/2025 và 4,3% cùng kỳ năm trước. Có thời điểm, lãi suất vượt 10% trong tháng 3, phản ánh sự biến động mạnh của thanh khoản ngắn hạn.
Song song, NHNN tiếp tục hút ròng khoảng 114.205 tỷ đồng trong quý 1/2026 qua kênh thị trường mở nhằm ổn định tỷ giá, trong bối cảnh tỷ giá USD/VND biến động hai chiều trong các tháng đầu năm.
Ở thị trường trái phiếu chính phủ, lợi suất tiếp tục đi lên. Tính đến ngày 08/05/2026, lợi suất kỳ hạn 5 năm đạt 4,05% (tăng khoảng 88 điểm cơ bản so với 6 tháng trước), trong khi kỳ hạn 10 năm đạt 4,24%, tăng khoảng 40 điểm cơ bản. Diễn biến này cho thấy mặt bằng lãi suất thị trường vẫn chịu áp lực duy trì ở vùng cao.
Tín dụng được kiểm soát chặt trong năm 2026
VPBankS cho biết NHNN đặt mục tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2026 khoảng 15%, thấp hơn mức 16% của năm 2025. Đồng thời, cơ quan quản lý yêu cầu các ngân hàng không vượt hạn mức tăng trưởng tín dụng 25% trong năm và kiểm soát chặt cho vay bất động sản.
Một số ngân hàng tham gia tái cơ cấu bắt buộc như VCB, HDB, VPB và MBB được ghi nhận có dư địa linh hoạt hơn trong phân bổ tín dụng trong ngắn hạn. Tuy nhiên, các hạn mức theo quý chỉ mang tính tạm thời trong quý 1/2026 và sẽ được gỡ bỏ từ quý 2/2026.
Kỳ vọng cải thiện thanh khoản từ quý 2/2026
Theo VPBankS, điểm hỗ trợ đáng chú ý từ quý 2/2026 đến từ Thông tư 08/2026/TT-NHNN, có hiệu lực từ ngày 15/05/2026. Quy định này cho phép các ngân hàng tính 20% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào mẫu số LDR, thay vì loại bỏ hoàn toàn như trước đó.
Thay đổi này được đánh giá sẽ giúp cải thiện thanh khoản hệ thống, đặc biệt đối với nhóm ngân hàng quốc doanh – nơi có tỷ trọng tiền gửi Kho bạc Nhà nước tương đối lớn. Tuy nhiên, VPBankS cũng nhấn mạnh tác động chủ yếu mang tính kỹ thuật, giúp giảm áp lực tuân thủ LDR hơn là tạo ra sự đảo chiều rõ rệt của chi phí vốn trong ngắn hạn.
Anh Mai