Lào Cai được lựa chọn là địa phương tiên phong thí điểm xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa

Đây là bước đi nhằm cụ thể hóa chủ trương của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về lựa chọn tỉnh Lào Cai là địa phương tiên phong triển khai thí điểm xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa. Hội thảo do Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương phối hợp với Tỉnh ủy Lào Cai tổ chức. 

Hội thảo có sự tham gia của khoảng 500 đại biểu là các cán bộ lãnh đạo, quản lý, các nhà khoa học, chuyên gia để tiếp thu, bổ sung, hoàn thiện Đề án và Bộ tiêu chí, bảo đảm tính khoa học, tính thực tiễn, khả năng kiểm chứng và giá trị tổng kết, nhân rộng trong phạm vi cả nước.

Cùng với các nghiên cứu chuyên sâu của các cán bộ lãnh đạo, quản lý, các nhà khoa học, chuyên gia có uy tín lớn, còn có các tham luận của Thành ủy Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng có ý nghĩa rất đặc biệt trong chia sẻ kinh nghiệm, mang đến những góc nhìn tham chiếu từ các địa phương giúp Lào Cai hoàn thiện Đề án. Các ý kiến từ thực tiễn của các ban, sở, ngành trên địa bàn tỉnh Lào Cai, xã Trấn Yên và phường Lào Cai đã phản ánh khá rõ những thuận lợi, khó khăn, yêu cầu thực tiễn và những vấn đề đặt ra trong quá trình tổ chức thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa ở địa bàn miền núi, biên giới, đa dân tộc và hội nhập quốc tế sâu rộng hiện nay.

Các bài nghiên cứu và tham luận này đã làm sáng tỏ cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn, nội hàm mô hình, hệ tiêu chí nhận diện, các đặc trưng, đặc điểm đến các nhiệm vụ, giải pháp cụ thể trong phát triển kinh tế, văn hóa – xã hội, bảo đảm an ninh – quốc phòng, bảo vệ môi trường, để tỉnh Lào Cai tham khảo, bổ sung vào thực tiễn địa phương khi triển khai thực hiện mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa bảo đảm thành công.

Thực chất là xây dựng một cộng đồng dân cư phát triển toàn diện, mà trung tâm, mục tiêu và chủ thể đều là con người

Phát biểu chỉ đạo tại Hội thảo, ông Trịnh Văn Quyết khẳng định: Qua gần 40 năm đổi mới, đất nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử về kinh tế, văn hóa, xã hội; quốc phòng, an ninh; đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân được cải thiện rõ rệt chưa từng có. Những thành tựu đó chính là nền tảng, là cơ sở thực tiễn cần thiết để đất nước ta chuyển sang một giai đoạn phát triển cao hơn - trực tiếp xây dựng xã hội xã hội chủ nghĩa một cách cụ thể, vững chắc, bắt đầu từ cơ sở.

Dẫn lại lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, trước hết cần có những con người xã hội chủ nghĩa". Ủy viên Bộ Chính trị Trịnh Văn Quyết diễn giải đó là con người mới xã hội chủ nghĩa giàu lý tưởng, đạo đức, trí tuệ và lối sống văn hóa phải được bồi đắp, rèn luyện ngay từ cơ sở, trong mỗi gia đình, thôn bản, tổ dân phố, mỗi xã, mỗi phường. Đồng thời, ông nêu rõ: Xây dựng "xã xã hội chủ nghĩa" thực chất là xây dựng một cộng đồng dân cư phát triển toàn diện, mà trung tâm, mục tiêu và chủ thể đều là con người.

Bí thư Trung ương Đảng Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh: Xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội là mục tiêu, lý tưởng nhất quán của Đảng và Nhân dân ta; trong giai đoạn mới, việc xây dựng xã hội xã hội chủ nghĩa phải được tiến hành một cách thiết thực, cụ thể, bắt đầu từ cơ sở. Đặc biệt, cần quán triệt quan điểm chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, đó là: Bắt đầu từ "xã xã hội chủ nghĩa", "phường xã hội chủ nghĩa", tiến lên "tỉnh, thành phố xã hội chủ nghĩa" và hợp thành "nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa".

Hiện Bộ Chính trị đang chỉ đạo xây dựng nghị quyết về đổi mới mô hình phát triển trong thời kỳ mới và nghị quyết về xây dựng xã hội trật tự, kỷ cương, an ninh, an toàn, lành mạnh, văn minh, hài hòa và phát triển; trong đó, trật tự, kỷ cương, an ninh, an toàn là nền tảng, còn lành mạnh, văn minh, hài hòa và phát triển là mục tiêu, là chất lượng sống mà Đảng hướng tới cho Nhân dân. Do đó, "Xã xã hội chủ nghĩa" chính là nơi hội tụ, kết tinh tất cả những định hướng lớn đó ở tầm cơ sở - Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nêu rõ. 

Bên cạnh đó, vị chủ trì Hội thảo cũng khẳng định: "Xã xã hội chủ nghĩa" không phải là một xã nông thôn mới ở mức cao hơn, mà là mô hình của một xã hội phát triển ở trình độ cao, hài hòa và toàn diện - hài hòa giữa kinh tế với văn hóa, giữa con người với thể chế, giữa phát triển với môi trường, giữa tăng trưởng với công bằng và an ninh.

Vì vậy, theo ông Trịnh Văn Quyết hệ tiêu chí của mô hình cần được xác lập đồng bộ trên 7 lĩnh vực: Một là, về kinh tế: Kinh tế phát triển ở trình độ cao, hiện đại, dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; người dân có cuộc sống khá giả; không còn hộ nghèo. Hai là, về chính trị - thể chế: Tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh, thực sự là hạt nhân lãnh đạo; chính quyền cơ sở liêm chính, kiến tạo, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; dân chủ thực chất, quyền làm chủ của Nhân dân được bảo đảm.

Ba là, về văn hóa: Đời sống văn hóa lành mạnh, tiên tiến, đậm đà bản sắc các dân tộc; văn hóa thực sự là nền tảng tinh thần và nguồn lực nội sinh của sự phát triển. Bốn là, về xã hội: Bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội; an sinh xã hội bao trùm; giáo dục, y tế, nhà ở, nước sạch được bảo đảm; thực hiện tốt chính sách dân tộc, tôn giáo; không để ai bị bỏ lại phía sau. Năm là, về con người: Con người phát triển toàn diện về trí tuệ, đạo đức, thể chất theo hệ giá trị quốc gia và chuẩn mực con người thời kỳ mới - vừa là mục tiêu, vừa là chủ thể, vừa là động lực của phát triển.

Sáu là, về quốc phòng, an ninh, trật tự: Thượng tôn pháp luật, kỷ cương nghiêm minh; an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội vững chắc; "thế trận lòng dân" được củng cố; chủ quyền biên giới quốc gia được giữ vững. Bảy là, về môi trường và quan hệ sản xuất: Môi trường sống xanh, sạch, đẹp, phát triển bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu; quan hệ sản xuất tiến bộ, hài hòa, do Nhân dân làm chủ. 

Để cụ thể hóa các định hướng trên vào Đề án, Trưởng ban Chỉ đạo Đề án Trịnh Văn Quyết đề nghị tiếp tục nghiên cứu, làm sâu sắc một số vấn đề: Nội hàm và hệ tiêu chí lượng hóa được của các mô hình "xã", "phường", "tỉnh, thành phố xã hội chủ nghĩa"; luận cứ khoa học để xác định khả năng kết thúc thời kỳ quá độ vào năm 2045; các mối quan hệ lớn giữa phát triển nhanh và bền vững, giữa tăng trưởng với tiến bộ, công bằng xã hội, giữa an ninh, an toàn với phát triển; phương thức, cơ chế, nguồn lực tổ chức làm điểm và nhân rộng;…

Ông đặc biệt lưu ý, Đề án phải được xây dựng chặt chẽ, xác định rõ quan điểm; mục đích, yêu cầu; mô hình; mục tiêu (đến năm 2030 và tầm nhìn 2045); nhiệm vụ và giải pháp cụ thể; các nguồn lực bảo đảm; lộ trình làm điểm 02 xã, phường và nhân rộng. Đồng thời, giao tỉnh Lào Cai khẩn trương nghiên cứu, xây dựng và chủ trì phối hợp với Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hội đồng Lý luận Trung ương và các cơ quan liên quan; bảo đảm tiến độ và chất lượng Đề án để trình Bộ Chính trị.

Kết thúc bài phát biểu, ông Trịnh Văn Quyết đề nghị Tỉnh ủy Lào Cai coi đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm; bố trí cán bộ có năng lực, tâm huyết và nguồn lực tương xứng; gắn xây dựng mô hình với giảm nghèo bền vững, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc, giữ vững an ninh, trật tự và chủ quyền biên giới, xây dựng vững chắc "thế trận lòng dân". Mặt khác, ông cũng nhấn mạnh: Mô hình thành công ngay trên địa bàn biên giới, đa dân tộc còn nhiều khó khăn sẽ là minh chứng thực tiễn thuyết phục nhất cho sức sống của con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta.

Được biết, các tham luận tại Hội thảo thống nhất cao về ý nghĩa, tầm quan trọng của chủ trương Bộ Chính trị lựa chọn Lào Cai làm điểm cho cả nước, lấy việc xây dựng thí điểm "xã xã hội chủ nghĩa" làm khâu đột phá.

Tạo ra những thay đổi thực chất để người dân được tham gia, được thụ hưởng và cảm nhận rõ hơn những giá trị tốt đẹp mà chủ nghĩa xã hội hướng tới

Trình bày trước các đại biểu tham dự Hội thảo, Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai Dương Quốc Huy khẳng định, Lào Cai không tiếp cận mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" như một mô hình hành chính mới hay một phong trào thi đua mang tính khẩu hiệu, hình thức. Mà xác định đây là quá trình cụ thể hóa những giá trị và mục tiêu của chủ nghĩa xã hội thành các tiêu chí, các nhiệm vụ có thể vận hành, kiểm chứng và người dân có thể trực tiếp cảm nhận được trong đời sống hằng ngày.

Với định hướng đó, theo ông Dương Quốc Huy mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa mà Lào Cai đang nghiên cứu có một số đặc trưng cốt lõi như sau: Thứ nhất, lấy người dân làm trung tâm, chủ thể và mục tiêu của phát triển; lấy chất lượng cuộc sống, sự hài lòng và hạnh phúc của Nhân dân làm thước đo cuối cùng. Thứ hai, phát triển toàn diện, hài hòa và bền vững; không chỉ chú trọng tăng trưởng kinh tế mà đồng thời quan tâm đến văn hóa, xã hội, môi trường, quốc phòng - an ninh và phát triển con người. Thứ ba, vận hành theo nguyên tắc Đảng lãnh đạo, chính quyền kiến tạo, Nhân dân làm chủ, cộng đồng là nền tảng. Thứ tư, xây dựng mô hình quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu, khoa học - công nghệ và chuyển đổi số. 

Bí thư Dương Quốc Huy cho biết, bước đầu tỉnh đã xây dựng bộ tiêu chí xã, phường xã hội chủ nghĩa gồm 48 tiêu chí chia thành 5 nhóm, trong đó: Nhóm tiêu chí về xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa (gồm 10 tiêu chí), tập trung vào mục tiêu phát triển con người toàn diện, nâng cao chất lượng sống và bảo đảm công bằng xã hội. Nhóm tiêu chí về xây dựng môi trường sống xã hội chủ nghĩa (gồm 13 tiêu chí), hướng tới xây dựng cộng đồng dân cư dân chủ, đoàn kết, an toàn, văn minh, xanh và hạnh phúc. Nhóm tiêu chí về phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội (gồm 10 tiêu chí), tập trung xây dựng hạ tầng hiện đại, thông minh, đồng bộ và kết nối số. Nhóm tiêu chí về phát triển kinh tế xã hội chủ nghĩa (gồm 7 tiêu chí), hướng tới xây dựng nền kinh tế phát triển nhanh, bền vững, đa dạng và dựa trên động lực tăng trưởng mới. Nhóm tiêu chí về xây dựng hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa (gồm 8 tiêu chí) tập trung xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, quản trị hiện đại và phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa.

Cũng theo ông Dương Quốc Huy, với quan điểm làm thận trọng, bài bản, có bước đi phù hợp; bởi mục tiêu cuối cùng không phải là có thêm một mô hình mới, mà là tạo ra những thay đổi thực chất để người dân được tham gia, được thụ hưởng và cảm nhận rõ hơn những giá trị tốt đẹp mà chủ nghĩa xã hội hướng tới. Tỉnh Lào Cai xác định lựa chọn xã Trấn Yên - đại diện cho không gian nông thôn, và phường Lào Cai – đại diện cho đô thị biên giới để thí điểm, nhằm vừa làm, vừa tổng kết, vừa hoàn thiện mô hình./.

Phạm Quỳnh

(Nguồn ảnh: Báo Nhân dân, Báo Tiền phong, Tạp chí Thương hiệu và Công luận)