Theo đó, tỉnh dự kiến hình thành 12 đô thị loại II, phát triển theo mô hình đa trung tâm, trong đó Kinh Bắc và Bắc Giang được xác định là hai hạt nhân trung tâm của toàn bộ cấu trúc đô thị.
Kinh Bắc và Bắc Giang được xác định là hai cực trung tâm
Theo dự thảo, Bắc Ninh sẽ xây dựng hệ thống đô thị có phân tầng, phân cấp rõ ràng, gắn với các vùng, tiểu vùng và các hành lang kinh tế trọng điểm. Các đô thị được quy hoạch theo hướng phát huy lợi thế riêng, đảm nhận những chức năng khác nhau như công nghiệp công nghệ cao, logistics, sân bay, dịch vụ, du lịch văn hóa, du lịch tâm linh hay kinh tế nông - lâm nghiệp.
Song song với đó, tỉnh định hướng phát triển đô thị theo mô hình tăng trưởng xanh, đô thị thông minh và thích ứng với biến đổi khí hậu. Quy hoạch cũng ưu tiên phát triển theo mô hình TOD (phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng), hình thành các cụm đô thị gắn với cao tốc, đường vành đai, tuyến đường sắt tốc độ cao, khu vực nhà ga, sân bay, cảng và trung tâm logistics.
Giai đoạn đến năm 2030, Bắc Ninh dự kiến có 12 đô thị loại II với tỷ lệ đô thị hóa đạt khoảng 65%. Sau năm 2030, tỉnh tiếp tục mở rộng mạng lưới đô thị, từng bước hình thành thêm các đô thị thuộc xã từ khu vực nông thôn. Đến năm 2050, tỷ lệ đô thị hóa toàn tỉnh dự kiến đạt khoảng 80%.
.jpg "Lộ diện 12 đô thị được quy hoạch trở thành động lực phát triển của Bắc Ninh- Ảnh 1.")
Một góc Bắc Ninh
Trong cấu trúc quy hoạch, đô thị Kinh Bắc được xác định là trung tâm công nghiệp công nghệ cao và dịch vụ chất lượng cao của tỉnh cũng như khu vực phía Bắc. Đô thị này bao gồm các phường Kinh Bắc, Võ Cường, Vũ Ninh, Nam Sơn và Hạp Lĩnh. Ngoài vai trò là đầu mối giao thông, logistics và điều phối phát triển giữa vùng Kinh Bắc với hành lang kinh tế Lạng Sơn - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, Kinh Bắc còn được định hướng trở thành đô thị di sản văn hóa đặc trưng của vùng Kinh Bắc và là một cực tăng trưởng quan trọng trong Vùng Thủ đô Hà Nội.
Trong khi đó, đô thị Bắc Giang được quy hoạch gồm các phường Bắc Giang, Tiền Phong, Tân Tiến, Đa Mai, Yên Dũng, Tân An, Cảnh Thụy, Đồng Việt, Việt Yên, Nếnh, Vân Hà và Tự Lạn. Đây được xác định là trung tâm hành chính, chính trị, kinh tế, văn hóa và khoa học kỹ thuật của tỉnh Bắc Ninh sau sáp nhập. Đô thị Bắc Giang đồng thời đóng vai trò cửa ngõ kết nối vùng trung du và miền núi phía Bắc với hành lang kinh tế Lạng Sơn - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, phát triển theo mô hình đô thị xanh, thông minh và hướng tới tiêu chí đô thị loại I trong tương lai.
Hệ thống đô thị được kết nối bằng các hành lang kinh tế chiến lược
Bên cạnh hai trung tâm lớn, các đô thị còn lại được giao những chức năng chuyên biệt nhằm tạo nên mạng lưới phát triển đa cực.
Đô thị Từ Sơn được định hướng là trung tâm công nghiệp, sản xuất và làng nghề truyền thống, giữ vai trò đô thị phụ trợ phía Nam của tỉnh. Đô thị Tiên Du phát triển theo hướng công nghiệp, dịch vụ và cư trú, đồng thời đẩy mạnh các hoạt động thương mại, giáo dục và du lịch văn hóa - tín ngưỡng.
.jpg "Lộ diện 12 đô thị được quy hoạch trở thành động lực phát triển của Bắc Ninh- Ảnh 2.")
Yên Phong tiếp tục giữ vị thế là cực phát triển công nghiệp công nghệ cao của tỉnh, trở thành hạt nhân sản xuất công nghiệp quy mô lớn và không gian cư trú, dịch vụ cho lực lượng lao động. Trong khi đó, Quế Võ được định hướng phát triển công nghiệp, sản xuất, dịch vụ phụ trợ và logistics, hình thành trục không gian đô thị kết nối hai bờ sông Cầu.
Đáng chú ý, Gia Thuận được quy hoạch là đô thị hàng không chiến lược, gắn với Cảng hàng không quốc tế Gia Bình tiêu chuẩn 4F. Khu vực này sẽ phát triển theo mô hình đô thị sân bay, ưu tiên logistics hàng không, công nghiệp công nghệ cao và các dịch vụ quốc tế.
Ở phía Tây của tỉnh, đô thị Hiệp Hòa được xác định là cửa ngõ kết nối với vùng Thủ đô, phát triển công nghiệp sạch, công nghiệp phụ trợ và dịch vụ. Tân Yên - Yên Thế trở thành đô thị cửa ngõ phía Tây Bắc, gắn với tuyến Vành đai 5 vùng Thủ đô, phát triển công nghiệp kết hợp du lịch sinh thái và nông nghiệp công nghệ cao.
Tại khu vực phía Đông Bắc, đô thị Lạng Giang - Lục Nam được định hướng là cực phát triển công nghiệp và logistics, tận dụng lợi thế từ Ga Kép và các trục giao thông huyết mạch. Trong khi đó, Lục Ngạn đóng vai trò trung tâm dịch vụ hỗ trợ sản xuất nông - lâm nghiệp, phát triển công nghiệp chế biến nông sản và du lịch sinh thái.
Đô thị Sơn Động được quy hoạch theo hướng đô thị du lịch văn hóa - tín ngưỡng gắn với khu du lịch Tây Yên Tử. Đây cũng là cửa ngõ kết nối với Quảng Ninh và Hải Phòng, phát triển theo mô hình đô thị sinh thái, kiểm soát chặt chẽ quá trình đô thị hóa nhằm bảo tồn cảnh quan tự nhiên và các giá trị văn hóa.
Theo định hướng đến năm 2050, Bắc Ninh sẽ hình thành một không gian đô thị thống nhất, liên kết và hỗ trợ lẫn nhau theo mô hình đa cực - đa trung tâm. Trong cấu trúc này, Kinh Bắc và Bắc Giang giữ vai trò hạt nhân trung tâm, còn các đô thị loại II đảm nhận những chức năng chuyên ngành như công nghiệp công nghệ cao, logistics, sân bay, du lịch văn hóa - tâm linh hay kinh tế nông - lâm nghiệp.
Toàn bộ hệ thống đô thị sẽ được kết nối thông qua các trục động lực Bắc - Nam dọc Quốc lộ 1A, Quốc lộ 18 và tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Gia Bình - Hạ Long. Mạng lưới này đồng thời gắn kết với tam giác kinh tế Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, tạo nền tảng cho sự lan tỏa phát triển kinh tế và đô thị trên phạm vi toàn tỉnh trong những thập niên tới.
Tâm An