Xây dựng nền tảng tri thức cho sự phát triển bền vững
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, phương thức tiếp cận thông tin của người dân đang thay đổi nhanh chóng. Mạng xã hội, các nền tảng giải trí trực tuyến và sự bùng nổ của nội dung số vừa tạo ra cơ hội, vừa đặt ra nhiều thách thức đối với việc duy trì và phát triển văn hóa đọc.
Nhận thức rõ vai trò đặc biệt của sách trong việc bồi dưỡng tri thức, hình thành nhân cách và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1062/QĐ-TTg nhằm cụ thể hóa chủ trương của Đảng về đổi mới và phát triển hoạt động xuất bản trong giai đoạn mới.
Quyết định không chỉ hướng đến việc nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với lĩnh vực xuất bản mà còn đặt trọng tâm vào việc phát triển văn hóa đọc như một nền tảng quan trọng của xã hội học tập và nền kinh tế tri thức. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm tạo dựng sức mạnh nội sinh cho đất nước trong tiến trình hội nhập và phát triển.
Phấn đấu mỗi người dân đọc từ 7 đến 8 cuốn sách mỗi năm
Một trong những mục tiêu nổi bật của Kế hoạch là phấn đấu đến năm 2030, mỗi người dân Việt Nam đọc từ 7 đến 8 bản sách mỗi năm.
Con số này không chỉ mang ý nghĩa thống kê mà còn phản ánh khát vọng nâng cao trình độ dân trí và xây dựng thói quen đọc bền vững trong toàn xã hội. So với thực trạng những năm trước đây, khi lượng sách đọc bình quân của người dân còn ở mức khiêm tốn nếu không tính sách giáo khoa và tài liệu học tập bắt buộc, mục tiêu mới đặt ra đòi hỏi sự nỗ lực rất lớn từ nhiều phía.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, điều quan trọng không chỉ là tăng số lượng đầu sách được xuất bản mà còn phải tạo điều kiện để sách đến gần hơn với người dân ở mọi vùng miền. Hệ thống thư viện công cộng, thư viện trường học, tủ sách cộng đồng cần tiếp tục được đầu tư, nâng cấp và đổi mới phương thức hoạt động nhằm thu hút người đọc.
Song song đó, sự phát triển của sách điện tử, sách nói và các nền tảng đọc trực tuyến sẽ góp phần đáp ứng nhu cầu của nhiều nhóm đối tượng khác nhau, đặc biệt là giới trẻ và người thường xuyên sử dụng thiết bị thông minh. Chuyển đổi số trong lĩnh vực xuất bản vì vậy được xem là xu hướng tất yếu để mở rộng khả năng tiếp cận tri thức.
Đưa sách Việt Nam ra thế giới
Không chỉ tập trung phát triển thị trường trong nước, Kế hoạch còn đặt ra mục tiêu đầy tham vọng trong việc mở rộng ảnh hưởng của xuất bản Việt Nam trên trường quốc tế.
Theo định hướng đến năm 2030, mỗi năm sẽ có khoảng 150 đến 200 đầu sách của Việt Nam được dịch và phát hành ở nước ngoài. Đồng thời, thị trường xuất bản và giao dịch bản quyền sẽ được mở rộng tới khoảng 20 đến 30 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Đây là bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển ngành xuất bản. Nếu trước đây hoạt động mua bản quyền sách nước ngoài để dịch và phát hành trong nước chiếm ưu thế thì nay Việt Nam hướng tới việc gia tăng xuất khẩu bản quyền, đưa các tác phẩm có giá trị về văn học, lịch sử, văn hóa, khoa học và kinh tế đến với độc giả quốc tế.
Mục tiêu này không chỉ góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam mà còn mở ra cơ hội phát triển kinh tế sáng tạo, nâng cao giá trị của ngành công nghiệp văn hóa và khẳng định vị thế của trí tuệ Việt trên bản đồ xuất bản thế giới.
Hình thành thị trường bản quyền chuyên nghiệp
Một nội dung đáng chú ý khác trong Kế hoạch là định hướng từng bước hình thành thị trường giao dịch bản quyền xuất bản phẩm Việt Nam có tổ chức và chuyên nghiệp.
Trong bối cảnh kinh tế tri thức ngày càng phát triển, bản quyền không chỉ là công cụ bảo vệ quyền lợi của tác giả mà còn trở thành tài sản có giá trị kinh tế cao. Việc xây dựng cơ chế giao dịch minh bạch, chuyên nghiệp sẽ tạo môi trường thuận lợi để các nhà văn, nhà nghiên cứu, dịch giả và đơn vị xuất bản yên tâm đầu tư sáng tạo.
Đồng thời, điều này cũng giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành xuất bản Việt Nam, thu hút đối tác quốc tế và thúc đẩy hoạt động hợp tác trong lĩnh vực chuyển nhượng bản quyền, xuất bản liên kết và phát hành xuyên biên giới.
Những giải pháp cần được triển khai đồng bộ
Để đạt được các mục tiêu đầy tham vọng đến năm 2030, việc triển khai đồng bộ nhiều giải pháp là yêu cầu cấp thiết.
Trước hết, cần tiếp tục hiện đại hóa ngành xuất bản gắn với chuyển đổi số toàn diện. Các nhà xuất bản cần đầu tư mạnh vào công nghệ, đa dạng hóa sản phẩm từ sách in truyền thống đến ebook, audiobook và các nền tảng đọc trực tuyến nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của độc giả.
Bên cạnh đó, chất lượng nội dung xuất bản phẩm cần được đặt lên hàng đầu. Những cuốn sách có giá trị tư tưởng, khoa học và nghệ thuật cao sẽ là yếu tố quyết định để thu hút người đọc cũng như nâng cao sức cạnh tranh của sách Việt trên thị trường quốc tế.
Việc phát triển hạ tầng văn hóa đọc cũng cần được chú trọng thông qua đầu tư cho hệ thống thư viện, khuyến khích xây dựng không gian đọc trong cộng đồng, phát triển các mô hình thư viện tư nhân và tổ chức nhiều hoạt động khuyến đọc sáng tạo, phù hợp với từng nhóm đối tượng.
Đặc biệt, để đưa sách Việt ra thế giới, cần xây dựng cơ chế hỗ trợ dịch thuật và quảng bá quốc tế hiệu quả hơn. Việc thành lập các quỹ hỗ trợ dịch thuật, đào tạo đội ngũ dịch giả chất lượng cao và tăng cường tham gia các hội chợ sách quốc tế sẽ góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường toàn cầu cho các tác phẩm Việt Nam.
Lan tỏa văn hóa đọc trong kỷ nguyên số
Thực tế cho thấy, văn hóa đọc không thể phát triển chỉ bằng các chính sách quản lý hay mục tiêu hành chính. Điều cốt lõi là tạo dựng được môi trường để việc đọc trở thành nhu cầu tự nhiên và thói quen thường nhật của mỗi người dân.
Gia đình, nhà trường và xã hội cần phối hợp chặt chẽ trong việc hình thành tình yêu sách ngay từ lứa tuổi nhỏ. Các chiến dịch truyền thông, ngày hội sách, cuộc thi giới thiệu sách hay mô hình câu lạc bộ đọc sách sẽ góp phần tạo nên sức lan tỏa rộng khắp trong cộng đồng.
Khi mỗi người dân dành thời gian đọc sách mỗi ngày, không chỉ tri thức cá nhân được nâng cao mà năng lực sáng tạo, tư duy phản biện và khả năng thích ứng với những biến đổi của xã hội cũng được cải thiện đáng kể. Đây chính là nền tảng quan trọng để xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao và phát triển đất nước bền vững trong kỷ nguyên số.
Kỳ vọng về một tương lai mới của ngành xuất bản
Quyết định số 1062/QĐ-TTg thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc đưa hoạt động xuất bản và văn hóa đọc bước sang một giai đoạn phát triển mới, hiện đại hơn và hội nhập sâu rộng hơn.
Mục tiêu đến năm 2030 mỗi người dân đọc từ 7 đến 8 cuốn sách mỗi năm cùng với việc đưa hàng trăm đầu sách Việt Nam ra thị trường quốc tế không chỉ là những chỉ tiêu mang tính định lượng mà còn là biểu tượng cho khát vọng xây dựng một xã hội học tập, nơi tri thức trở thành động lực phát triển quốc gia.
Hành trình phía trước còn nhiều thách thức, song với sự vào cuộc đồng bộ của các cơ quan quản lý, nhà xuất bản, tác giả, doanh nghiệp và toàn xã hội, những mục tiêu này hoàn toàn có cơ sở để hiện thực hóa, góp phần nâng cao vị thế của văn hóa và trí tuệ Việt Nam trên trường quốc tế.
Tấn Tài