Bởi theo anh, khí hậu ở đây rất phù hợp cho cây nấm sinh trưởng quanh năm, hơn nữa lại được chính quyền và người dân địa phương nhiệt tình ủng hộ. Bên cạnh doanh nghiệp trồng nấm, còn có doanh nghiệp trồng hàng chục ha hoa hồng cũng do người thủ đô lên đầu tư, mang lại sự phát triển khởi sắc cho mảnh đất rẻo cao xã Púng Luông hôm nay.
Nông trại trồng nấm quy mô lớn giữa vùng núi non điệp trùng, heo hút
Khi chúng tôi đến nơi đã thấy một đoàn du khách gần chục người từ Hà Nội vừa đi dự hội Khèn Mông về đang ở nông trại đợi lấy nấm. Tôi hỏi chuyện một chị trong đoàn: Sao chị cất công vào mãi nơi thâm sơn cùng cốc này để mua nấm? Chị thủng thẳng nói: Nghe tiếng từ lâu rồi, ăn lại thấy ngon nên nhân thể lên đây chơi hội xa mấy cũng phải tìm vào mua cho bằng được.
Hôm nay đang dịp đầu năm mới nên công nhân được nghỉ, chị vợ "ông chủ" Nối phải đích thân đi hái nấm về giao cho khách. Vừa đưa chúng tôi đi thăm khu nông trại rộng mênh mông, ông Nối vừa kể, dịp này cuối vụ nên nấm hơi ít, không đủ phục vụ khách hàng. Chỉ bấy nhiêu thông tin ban đầu đó thôi cũng đủ cho chúng tôi cảm nhận: sản phẩm nấm Púng Luông đã có uy tín rộng rãi trên thị trường, đặc biệt hơn là cái chí táo bạo, làm ăn lớn của những ông chủ ở đây.
Nông trại trồng nấm quy mô to lớn nằm giữa vùng núi non điệp trùng, heo hút thuộc xã Púng Luông, tỉnh Lào Cai.
Trong câu chuyện dông dài ngày đầu năm mới, anh Hoàng Văn Nối 36 tuổi – người dân tộc Thái hiện đang là Phó Giám đốc điều hành mọi công việc hàng ngày của Công ty TNHH sản xuất nấm ăn, nấm dược liệu Mù Cang Chải nhớ lại – năm 2021, khi đang sản xuất và sửa chữa cơ khí nhỏ tại nhà (ngay ở trung tâm xã) anh tình cờ gặp anh Nguyễn Hoàng Anh từ Hà Nội lên bản Hua Khắt khi đó dựng trại đầu tư trồng nấm. Qua mấy lần trò chuyện, thấy hợp tính nết nhau, anh Hoàng Anh đã đề nghị anh Nối liên kết hợp tác để trồng nấm. Sau 2 tháng trời suy nghĩ, anh Nối nhận lời và rủ thêm anh Tuấn – một người bạn thân làm hàng ăn ở ngã 3 Kim (nay ở cùng xã) cùng tham gia và bắt tay luôn vào việc.
Gác lại công việc hiện đang cho nguồn thu tuy không quá cao, nhưng ổn định và có phần nhỉnh hơn nhiều so với người dân địa phương, anh Nối và anh Tuấn triển khai việc thuê đất, dựng nhà xưởng và sản xuất thử nghiệm. Nguồn lực tài chính và kỹ thuật đã có ông Hoàng Anh ở Hà Nội lo liệu. Tuy nhiên, lúc này việc thuê đất với giá cao gấp nhiều lần so với cấy lúa của bà con tưởng dễ hóa ra rất khó. Lý do là người dân chưa có niềm tin và lo bị mất đất.
Chính quyền địa phương đồng hành, nhân dân ủng hộ
Để giải quyết điểm nghẽn này, anh Nguyễn Hoàng Anh đã báo cáo với chính quyền địa phương. Nhận thấy đây là hướng đi tốt, mở ra nhiều cơ hội phát triển cho một xã thuần nông, ông Thào A Phềnh (chủ tịch xã khi ấy) hăng hái dành luôn thửa ruộng gần 8.000 m2 chỉ cấy được một vụ mà hiệu quả kinh tế cũng không cao của gia đình cho ông Hoàng Anh thuê; đồng thời bố trí cán bộ xã đến vận động và cam kết đảm bảo quyền lợi hợp pháp về đất để bà con yên tâm cho ông Hoàng Anh thuê sản xuất nấm lâu dài. Được sự ủng hộ, khuyến khích của chính quyền địa phương các cấp, nhờ vậy, Hợp tác xã sản xuất nấm ăn, nấm dược liệu của 3 nhà đầu tư kể trên đã nhanh chóng có mặt bằng và tiến hành sản xuất thử nghiệm.
"Hiện, doanh nghiệp sản xuất nấm đang thuê của khoảng 20 hộ bà con dân tộc Mông trong xã gần 10 ha với kinh phí 50 triệu đồng/ha, cao gấp khoảng 3 - 5 lần so với trồng lúa. Nhiều hộ thấy hiệu quả kinh tế cho thuê đất cao hơn rõ rệt, lại được nhận vào làm công nhân có thêm thu nhập đều đặn hàng tháng, nên đều mong muốn doanh nghiệp làm ăn tốt, mở rộng đầu tư để bà con có thêm cơ hội việc làm và cho thuê đất." - ông Phềnh phấn khởi nói.
Công nhân là những bà con dân tộc Mông tại địa phương, hàng ngày chăm sóc, thu hái nấm.
Trao đổi với ThanhnienViet.vn, giám đốc Nguyễn Hoàng Anh cho biết, trong thời gian 01 năm sản xuất thử nghiệm, HTX đã sản xuất thử nghiệm nhiều loại nấm, như: tú trân, xích tùng nhung, nấm mỡ, nấm đùi gà. Song, kết quả HTX chỉ chọn sản xuất nấm hương để sản xuất bán ra thị trường, bởi chỉ có nấm hương là phù hợp nhất với điều kiện khí hậu, cho năng suất, giá trị kinh tế cao hơn so với các loại nấm khác. Đến tháng 5/2023, HTX đổi thành Công ty để thuận lợi cho việc mở rộng sản xuất kinh doanh.
Cũng theo ông Hoàng Anh, thấy nấm sinh trưởng tốt, cho chất lượng cao, nhưng đặc biệt hơn là sự ủng hộ của chính quyền địa phương và người dân sở tại, nên công ty đã từng bước mở rộng quy mô đầu tư. Ban đầu chỉ có 01 nhà trồng nấm 7.000 m2 sau mở rộng lên thành 15.000 m2 và hiện nay đang tiếp tục dựng thêm 15.000 m2. Đến nay, công ty có 30 - 40 lao động thường xuyên với thu nhập từ 5 – 7 triệu đồng/người/tháng, sản lượng năm 2025 đạt 130 tấn, doanh thu đạt 7 tỷ đồng, góp phần tạo ra sinh kế và thu nhập ổn định cho bà con địa phương.
Đáng chú ý, nhờ đặt trọn tâm lực vào công việc, đến nay ông Hoàng Anh cũng như các ông còn lại trong ban giám đốc đã trở thành những "chuyên gia" về nấm. Tất cả các bí quyết trong quy trình kỹ thuật sản xuất đều được các ông nắm rõ ràng, tường tận, từ khâu phối trộn ủ mùn gỗ, đóng bịch, cấy giống, ươm sợi, ra nấm.
Bên cạnh sản xuất nấm, công ty còn sản xuất một số loại rau sạch đặc trưng của địa phương, như rau cải, rau mầm đá,… vừa để cung cấp rau sạch cho khách hàng, vừa để tận dụng những khoảnh đất chưa sử dụng đến, nhưng điều đáng biểu dương là để tận dụng bã thải phôi sau thu hoạch nấm đã qua xử lý để làm phân bón cho rau màu, khép kín chu trình sản xuất xanh, kinh tế tuần hoàn, gắn với bảo vệ môi trường.
Nấm sau khi thu hái được cho vào bảo quản lạnh trước khi xuất đi tiêu thụ.
Được biết, sản phẩm nấm của công ty được công nhận đạt tiêu chuẩn sản phẩm OCOP 3 sao năm 2023. Nhưng đặc biệt hơn, sản phẩm nấm ở rẻo cao xa xôi của xã Púng Luông còn nhiều khó khăn này không chỉ tiêu thụ ở thị trường trong nước mà còn hướng tới xuất khẩu; năm 2025 công ty đã xuất khẩu sang thị trường Đài Loan 6 tấn nấm khô, dự kiến năm 2026 doanh nghiệp sẽ mở rộng xuất khẩu với sản lượng cao gấp 2- 3 lần so với năm 2025. Và cũng trong năm 2026, công ty có kế hoạch đầu tư thêm một nhà trồng nấm mộc nhĩ rộng 01 ha.
Điều đó khẳng định, đồng bào và mảnh đất vùng cao Púng Luông đã trở thành địa chỉ tin cậy, người bạn ân tình để các nhà đầu tư tìm đến và ở lại gắn bó lâu dài, vừa phát triển sản xuất kinh doanh cho mình vừa tạo ra sinh kế giúp đồng bào địa phương cải thiện đời sống.
Bài: Phạm Quỳnh
Ảnh: Thào A Phềnh