Hưởng trợ cấp thất nghiệp có làm giảm lương hưu sau này? (Ảnh minh họa)
Sau khi nghỉ việc, không ít người lao động lo ngại việc nhận trợ cấp thất nghiệp sẽ khiến thời gian đóng BHXH bị ảnh hưởng, từ đó làm giảm quyền lợi khi đủ điều kiện nghỉ hưu. Tuy nhiên, đây là hai chế độ có cơ chế thực hiện độc lập. Nếu đáp ứng đủ điều kiện, người lao động có thể làm thủ tục hưởng trợ cấp thất nghiệp để có thêm khoản hỗ trợ trong thời gian tìm việc mà không phải hoàn trả hoặc bị khấu trừ khoản trợ cấp này vào lương hưu sau này.
Hai chế độ bảo hiểm được tính theo những nguyên tắc khác nhau
BHXH và bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) đều hướng tới mục tiêu bảo đảm an sinh cho người lao động nhưng phạm vi và chế độ hưởng không giống nhau. Theo Luật BHXH năm 2024, BHXH bắt buộc có các chế độ như ốm đau, thai sản, hưu trí, tử tuất và bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp. Đối với BHXH tự nguyện, người tham gia được hưởng các chế độ theo quy định, trong đó có chế độ hưu trí.
Trong khi đó, Luật Việc làm năm 2025 quy định BHTN gồm các chế độ tư vấn, giới thiệu việc làm; hỗ trợ đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề; trợ cấp thất nghiệp và hỗ trợ người sử dụng lao động đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghề để duy trì việc làm. Có thể thấy, khoản tiền người lao động nhận trong thời gian thất nghiệp thuộc chính sách BHTN, không phải khoản tiền được trích từ quỹ hưu trí của BHXH. Vì vậy, việc đã nhận trợ cấp thất nghiệp không đồng nghĩa với việc người lao động bị giảm số năm đóng BHXH hay bị giảm tỷ lệ lương hưu về sau.
Điều người lao động cần lưu ý là phải phân biệt rõ thời gian đóng BHTN và thời gian đóng BHXH. Đây là hai quá trình tham gia bảo hiểm được xác định theo những quy định khác nhau. Việc hưởng trợ cấp thất nghiệp không làm xóa thời gian người lao động đã tham gia BHXH. Trường hợp nghỉ việc nhưng chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu và chưa nhận BHXH một lần, thời gian đóng BHXH có thể được bảo lưu để tiếp tục tính cho chế độ hưu trí sau này.
Theo Điều 71 Luật BHXH năm 2024, thời gian đóng BHXH của người lao động được bảo lưu trong những trường hợp luật định. Do đó, sau khi nghỉ việc, người lao động có thể nhận trợ cấp thất nghiệp nếu đủ điều kiện, đồng thời bảo lưu quá trình BHXH đã tích lũy. Khi tìm được việc làm mới, người lao động tiếp tục tham gia BHXH bắt buộc. Nếu không thuộc diện tham gia bắt buộc, người lao động có thể tìm hiểu việc tham gia BHXH tự nguyện để tiếp tục tích lũy thời gian đóng cho mục tiêu hưởng lương hưu.
Lương hưu phụ thuộc vào quá trình đóng BHXH
Việc xác định quyền hưởng và mức lương hưu không căn cứ vào việc trước đó người lao động có nhận trợ cấp thất nghiệp hay không. Theo Luật BHXH năm 2024, điều kiện hưởng lương hưu thông thường gắn với độ tuổi nghỉ hưu và thời gian đóng BHXH. Đối với trường hợp thuộc diện BHXH bắt buộc, người lao động cần có từ đủ 15 năm đóng BHXH trở lên và đáp ứng điều kiện về tuổi theo quy định.
Mức lương hưu được xác định trên cơ sở tỷ lệ hưởng và mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH. Với lao động nữ, 15 năm đóng BHXH tương ứng tỷ lệ 45%, sau đó mỗi năm đóng thêm được tính thêm 2%, tối đa 75%. Với lao động nam, tỷ lệ 45% tương ứng 20 năm đóng BHXH. Trường hợp có từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm đóng, tỷ lệ được tính 40% cho 15 năm, sau đó mỗi năm đóng thêm được tính thêm 1%.
Như vậy, yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến mức lương hưu là quá trình đóng BHXH và các điều kiện theo luật, chứ không phải số tiền trợ cấp thất nghiệp mà người lao động đã nhận. Nếu sau thời gian nghỉ việc, người lao động tiếp tục tham gia BHXH và duy trì quá trình đóng theo quy định thì thời gian này tiếp tục được tính vào quá trình bảo đảm quyền lợi hưu trí.
Đủ điều kiện thì nên chủ động làm thủ tục hưởng BHTN
Sau khi chấm dứt hợp đồng lao động, nếu đáp ứng các điều kiện về thời gian đóng BHTN, tình trạng chấm dứt việc làm và thời hạn nộp hồ sơ theo quy định, người lao động có thể làm thủ tục hưởng trợ cấp thất nghiệp. Khoản trợ cấp này có ý nghĩa hỗ trợ một phần thu nhập trong giai đoạn người lao động chưa tìm được việc làm. Đáng chú ý, chính sách BHTN không chỉ dừng ở việc chi trả trợ cấp mà còn gắn với hoạt động tư vấn, giới thiệu việc làm và hỗ trợ nâng cao kỹ năng nghề, qua đó giúp người lao động sớm quay trở lại thị trường lao động.
Trong thời gian hưởng BHTN, người lao động cũng nên chủ động kiểm tra quá trình đóng BHXH để bảo đảm các thông tin về thời gian tham gia được ghi nhận đầy đủ. Việc theo dõi quá trình đóng không chỉ giúp phát hiện sớm những thông tin chưa chính xác mà còn giúp người lao động có cơ sở tính toán kế hoạch tiếp tục tham gia hoặc bảo lưu thời gian đóng cho đến khi đủ điều kiện hưởng lương hưu.
Nhận trợ cấp thất nghiệp và hưởng lương hưu là hai quyền lợi được giải quyết theo những chính sách khác nhau. Vì vậy, người lao động đủ điều kiện không nên e ngại việc nhận trợ cấp thất nghiệp sẽ làm giảm lương hưu. Điều quan trọng là bảo đảm thời gian đóng BHXH được ghi nhận, bảo lưu khi cần thiết và tiếp tục tích lũy đủ thời gian cùng các điều kiện về tuổi để hưởng lương hưu về sau.
Đoàn Văn