Vụ việc được xem là phép thử đáng chú ý đối với quyền hạn của tổng thống trong việc sử dụng các đạo luật về tình trạng khẩn cấp để điều chỉnh chính sách thương mại. Phán quyết sắp tới không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến chính sách kinh tế hiện tại, mà còn có thể tạo tiền lệ cho các đời tổng thống sau.
Ông Trump chia sẻ lo ngại về tác động kinh tế từ phán quyết của Tòa án Tối cao
Tổng thống Trump bày tỏ quan ngại
Trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump bày tỏ lo lắng rằng nếu Tòa án Tối cao ra phán quyết bất lợi, điều này có thể gây ra nhiều hệ lụy cho nền kinh tế Mỹ.
Ông cho rằng việc phải hoàn lại các khoản thuế đã thu, cùng với việc điều chỉnh hàng loạt thỏa thuận thương mại, sẽ tạo ra những thách thức lớn về tài chính và hành chính. Theo ông, đây là một vấn đề phức tạp, cần nhiều thời gian để xử lý.
Từ sau phiên tranh luận tại tòa hồi tháng 11, ông Trump thường xuyên nhấn mạnh tầm quan trọng của vụ việc, coi đây là yếu tố then chốt đối với định hướng kinh tế của chính quyền.
Tranh luận pháp lý xoay quanh đạo luật năm 1977
Các mức thuế của ông Trump được ban hành dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) năm 1977 – vốn được thiết kế để sử dụng trong những tình huống liên quan đến an ninh quốc gia.
Tuy nhiên, trong quá trình xét xử, nhiều thẩm phán đã đặt câu hỏi về việc liệu đạo luật này có trao cho tổng thống quyền áp thuế trên diện rộng hay không. Những băn khoăn này cho thấy vụ việc không chỉ là câu chuyện kinh tế, mà còn là vấn đề về giới hạn quyền lực hành pháp.
Doanh nghiệp theo dõi sát diễn biến
Một số doanh nghiệp lớn, trong đó có Costco, đã khởi kiện chính phủ Mỹ với mong muốn được hoàn lại các khoản thuế đã nộp nếu phán quyết của tòa không ủng hộ chính sách hiện tại.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết kho bạc Mỹ có đủ khả năng để xử lý các khoản hoàn thuế nếu cần thiết. Tuy nhiên, ông lưu ý rằng chưa chắc các khoản tiền này sẽ được chuyển lại cho người tiêu dùng.
Tác động dần thể hiện trong nền kinh tế
Theo các chuyên gia, dù tác động của thuế quan lên giá cả chưa quá rõ rệt, nhưng sự bất định về chính sách đã khiến nhiều doanh nghiệp thận trọng hơn trong việc tuyển dụng và đầu tư.
Một số nhà kinh tế nhận định rằng khi môi trường chính sách thiếu ổn định, doanh nghiệp có xu hướng trì hoãn kế hoạch mở rộng, bởi những dự án từng hiệu quả có thể trở nên kém hấp dẫn về mặt tài chính.
Người tiêu dùng cũng có xu hướng chờ đợi, theo dõi diễn biến trước khi đưa ra quyết định chi tiêu.
Thị trường tài chính chờ đợi phán quyết
Giới đầu tư đang theo dõi sát diễn biến vụ việc, bởi bất kỳ phán quyết nào của Tòa án Tối cao cũng có thể tạo ra những phản ứng đáng kể trên thị trường.
Nếu thuế quan bị hủy bỏ, thị trường chứng khoán có thể được hỗ trợ nhờ kỳ vọng chi phí giảm. Ngược lại, ngân sách chính phủ có thể chịu thêm áp lực nếu phải hoàn trả các khoản thuế đã thu.
Hiện Tòa án Tối cao chưa xác nhận thời điểm cụ thể đưa ra phán quyết, dù ngày 14/1 được xem là một trong những mốc có khả năng công bố quyết định.
Anh Mai