Phát huy giá trị gia đình Việt Nam gắn với xây dựng chuẩn mực con người Việt Nam trong giai đoạn mới

Tọa đàm có sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học thuộc các Ban, Bộ, Ngành và TP Hà Nội. Đồng chí Vũ Hồng Huy - Phó Vụ trưởng Vụ Y tế và Thể thao, Ban Tuyên giáo Trung ương và đồng chí Khuất Văn Qúy, Phó cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch đồng chủ trì tọa đàm.

Phát biểu khai mạc và đề dẫn tọa đàm, đồng chí Vũ Hồng Huy - Phó Vụ trưởng Vụ Y tế và Thể thao, Ban Tuyên giáo Trung ương nhấn mạnh, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng xác định phát triển con người là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc, gia đình luôn là cái nôi nuôi dưỡng con người, là môi trường đầu tiên hình thành đạo đức, giáo dục nhân cách và trao truyền những giá trị tốt đẹp như lòng nhân ái, tinh thần trách nhiệm cùng truyền thống văn hóa cho các thế hệ.

Đất nước đang chuyển mình mạnh mẽ nhằm thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số và bước vào kỷ nguyên phát triển mới. Cùng với đó, sự phát triển nhanh của khoa học, công nghệ, trí tuệ nhân tạo, công nghệ số, những thách thức an ninh phi truyền thống, xu hướng già hóa dân số và quá trình hội nhập quốc tế đang tạo ra nhiều biến đổi sâu sắc đối với cấu trúc, chức năng, các mối quan hệ và hệ giá trị của gia đình Việt Nam.

"Những biến đổi đó đặt ra yêu cầu tiếp tục nhận diện đầy đủ vị trí của gia đình trong chiến lược xây dựng con người Việt Nam thời kỳ mới đồng thời xác định các nhiệm vụ và giải pháp phù hợp để những giá trị tốt đẹp của gia đình tiếp tục được gìn giữ, bồi đắp và phát huy trong đời sống hiện đại", ông Vũ Hồng Huy nhấn mạnh.

Trình bày tham luận tại tọa đàm, đồng chí Phạm Quốc Nhật - Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho rằng, công nghệ giúp các thành viên duy trì kết nối dù sống xa nhau, mở rộng cơ hội học tập, tiếp cận tri thức, đặc biệt với phụ nữ, người khuyết tật và những người gặp hạn chế về điều kiện đi lại.

Tuy nhiên, môi trường số cũng đặt gia đình trước nhiều rủi ro mới, người cao tuổi có thể gặp khó khăn khi sử dụng các nền tảng công nghệ và trở thành mục tiêu của lừa đảo trực tuyến, trẻ em đối diện nguy cơ bị xâm phạm đời tư, tiếp xúc nội dung thiếu lành mạnh hoặc sử dụng công nghệ thiếu kiểm soát. Việc liên tục tiếp nhận các video ngắn, thông tin rời rạc có thể tạo thói quen tư duy tức thời, ảnh hưởng đến khả năng tập trung và quá trình hình thành tri thức, nhân cách.

Theo ông Phạm Quốc Nhật, chính sách gia đình cần thích ứng với thực tiễn số bằng cách đổi mới truyền thông, giáo dục và phương thức tiếp cận người dân. Điện thoại thông minh có thể trở thành công cụ truyền tải kiến thức, kỹ năng và cảnh báo rủi ro thông qua video ngắn, mạng xã hội cùng các chủ đề gần gũi như "Gia đình hạnh phúc", "Ứng xử văn minh trong gia đình".

Theo PGS.TS Nguyễn Toàn Thắng - nguyên Viện trưởng Viện Văn hoá và Phát triển, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, một xã hội muốn phát triển bền vững phải bắt đầu bằng những gia đình khỏe mạnh, mỗi thành viên được nuôi dưỡng về vật chất, tinh thần và ý thức trách nhiệm.

Ông phân tích, bốn giá trị "ấm no, hạnh phúc, tiến bộ, văn minh" cần được chuyển hóa thành những hành vi cụ thể trong đời sống. Muốn có "ấm no", mỗi thành viên phải có ý chí tự lập, nghề nghiệp, sinh kế ổn định và khát vọng vươn lên. Hạnh phúc được xây dựng trên nền tảng nghĩa tình, thủy chung, yêu thương và mẫu mực. Tiến bộ gắn với bình đẳng, tôn trọng con trai và con gái như nhau. Văn minh phải thể hiện qua cách ứng xử, lối sống và khả năng loại bỏ những quan niệm lạc hậu.

PGS.TS Nguyễn Toàn Thắng đề xuất tiếp tục triển khai thực chất Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình, gắn các chuẩn mực với từng mối quan hệ vợ chồng, cha mẹ và con cái, anh chị em. Đồng thời cần kết hợp chặt chẽ giáo dục gia đình, nhà trường và xã hội, bởi mỗi môi trường đều trực tiếp góp phần hình thành nhân cách.

Cùng đó, cần đổi mới công tác truyền thông theo hướng dễ hiểu, gần đời sống và tận dụng mạng xã hội, video ngắn cùng các nền tảng số để lan tỏa câu chuyện tích cực về gia đình. Bên cạnh đó, chính sách phát triển gia đình phải quan tâm đến sinh kế, hỗ trợ vốn, tạo nghề, chuyển đổi số trong kinh tế hộ và mở rộng cơ hội tiếp cận các hoạt động văn hóa. Theo ông, con người cần được bảo đảm đời sống vật chất nhưng cũng cần được nuôi dưỡng tâm hồn và trí tuệ để tạo nền tảng cho một gia đình hạnh phúc, một xã hội phát triển bền vững.

"Phải phủ xanh những ‘đại dương’ thông tin để tạo nên dòng chảy thông tin lành mạnh cho người Việt Nam tiếp cận. Việt Nam cần có AI thuần Việt để tra cứu, nhận diện và lan tỏa các giá trị văn hóa Việt, thay vì phụ thuộc vào các công cụ AI nước ngoài trong việc tìm kiếm chính những giá trị của mình", PGS.TS Nguyễn Toàn Thắng đề xuất.

Phát biểu kết luận và bế mạc tọa đàm, đồng chí Khuất Văn Qúy, Phó cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch nhận định tất cả các ý kiến đều hướng đến mục tiêu chung đó là làm rõ định hướng, nhiệm vụ và giải pháp phát huy hệ giá trị gia đình Việt Nam gắn với xây dựng chuẩn mực con người Việt Nam trong giai đoạn mới.

P.V