Luật xác lập các cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị, đồng thời tăng cường công khai, minh bạch, kiểm soát quyền lực và trách nhiệm của địa phương trong tổ chức thực hiện.
Trước khi Quốc hội biểu quyết thông qua Luật, thay mặt Chính phủ và cơ quan chủ trì soạn thảo, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật.
Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, trên cơ sở nghiên cứu đầy đủ ý kiến của các đại biểu Quốc hội và Kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ đã nghiêm túc tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật, bảo đảm thể chế hóa đầy đủ chủ trương, định hướng của Đảng; xác lập các cơ chế, chính sách đột phá, vượt trội đáp ứng yêu cầu thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt nói chung, TP.HCM nói riêng, các thành phố khác, khu kinh tế đặc biệt và đầu tư xây dựng dự án khu đô thị lấn biển.
Bổ sung điều kiện kiểm soát cơ chế thí điểm
Tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội và Kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ đã chỉnh lý toàn diện nhiều quy định của dự thảo Luật.
Về phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng (khoản 6 Điều 1), dự thảo Luật bổ sung điều kiện "phải có sự đồng ý của Ủy ban Thường vụ Quốc hội" và giới hạn phạm vi thí điểm cơ chế, chính sách là "để đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, quản lý kinh tế, quản lý xã hội".
Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội
Theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, việc bổ sung quy định nhằm tăng cường tính công khai, minh bạch, bảo đảm yêu cầu kiểm soát quyền lực trong việc Chính phủ ban hành Nghị định thí điểm cơ chế, chính sách khác hoặc chưa được quy định trong Luật Phát triển đô thị, văn bản quy phạm pháp luật khác của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội để áp dụng đối với thành phố chưa được công nhận là đô thị đặc biệt, khu kinh tế đặc biệt; đồng thời thống nhất cách hiểu và bảo đảm tính khả thi khi áp dụng Luật.
Dự thảo Luật cũng bổ sung quy định xác định tính chất của khu thương mại tự do là "khu chức năng" và giải thích từ ngữ về "cấp có thẩm quyền" nhằm bảo đảm minh bạch, thống nhất trong áp dụng các quy định liên quan…
Đối với công tác quy hoạch, Luật bổ sung thẩm quyền của Hội đồng nhân dân Thành phố trong điều chỉnh cục bộ Quy hoạch tổng thể Thành phố, bảo đảm sự thống nhất trong quản lý nhà nước và kết nối giữa quy hoạch của Thành phố với quy hoạch khu kinh tế đặc biệt nằm trên địa bàn.
Hoàn thiện cơ chế cho các động lực phát triển mới
Với khu thương mại tự do và khu logistics tích hợp, Luật bổ sung thẩm quyền của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định yêu cầu, điều kiện cụ thể đối với phòng giao dịch của chi nhánh ngân hàng nước ngoài trong khu thương mại tự do. Quy định này nhằm kiểm soát rủi ro về quản lý ngoại hối, phòng, chống rửa tiền và hạn chế sức ép cạnh tranh đối với các ngân hàng trong nước.
Chính phủ được giao quy định trình tự, thủ tục công nhận, gia hạn, tạm đình chỉ hoặc đình chỉ áp dụng chế độ ưu tiên hải quan đối với khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp, tạo cơ sở pháp lý cụ thể cho quá trình tổ chức thực hiện.
.png)
Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TP.HCM sẽ được hình thành trên phường Sài Gòn và phường Bến Thành, phường An Khánh.
Liên quan đến Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, Luật làm rõ mục tiêu xây dựng cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển trung tâm. Thẩm quyền quy định điều kiện, trình tự, thủ tục cấp phép thành lập ngân hàng có hoạt động ngân hàng đầu tư và phát hành sản phẩm tài chính quốc tế được giao cho Hội đồng nhân dân Thành phố, trên cơ sở có ý kiến của Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
Thành viên Trung tâm tài chính quốc tế được cung cấp dịch vụ tài chính và các dịch vụ hỗ trợ khác theo giấy phép thành lập và hoạt động cho tổ chức trong nước để giao dịch, thu hút vốn quốc tế. Việc thực hiện phải tuân thủ đầy đủ quy định về quản lý ngoại hối, phòng, chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố, chống tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt và quản lý nợ công.
Bổ sung cơ chế phát triển khu đô thị lấn biển
Về các quy định liên quan đến khu kinh tế đặc biệt, dự thảo Luật được chỉnh lý theo hướng bỏ quy định giao thẩm quyền cho HĐND ở khu kinh tế đặc biệt quyết định thử nghiệm có kiểm soát.
Một khu đô thị lấn biển tại TP.HCM
Dự thảo quy định nguồn thu từ giao dịch tín chỉ carbon là nguồn thu ngân sách cấp tỉnh được hưởng 100% và giao HĐND cấp tỉnh nơi có khu kinh tế đặc biệt quy định việc sử dụng nguồn thu đó.
Đồng thời, dự thảo không tiếp tục quy định về phát triển các đảo đất, bãi đá nhỏ biệt lập để tiếp tục nghiên cứu, đánh giá toàn diện và xử lý trong pháp luật chuyên ngành về biển, đảo vào thời điểm phù hợp, bảo đảm đồng bộ, chặt chẽ và phù hợp với yêu cầu về chủ quyền, quốc phòng, an ninh, đối ngoại, tài nguyên và môi trường biển.
Về cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển khu đô thị lấn biển, tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật bổ sung 1 điều trong Mục 3 về phát triển kinh tế của Chương II về cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt để quy định cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển khu đô thị lấn biển.
Theo đó, dự thảo quy định về nguyên tắc đầu tư, xây dựng, phát triển khu đô thị lấn biển; điều kiện đối với nhà đầu tư chiến lược; ưu đãi, hỗ trợ và nghĩa vụ của nhà đầu tư; thẩm quyền quyết định một số chỉ tiêu kinh tế-kỹ thuật, chỉ tiêu sử dụng đất và cơ chế khai thác khoáng sản phục vụ dự án…
Luật Phát triển đô thị có hiệu lực thi hành từ ngày 1/10/2026.
Phương Vy