Tại Hội nghị tham vấn ý kiến các hiệp hội nghề nghiệp, nhà đầu tư chiến lược và chuyên gia trong quá trình lập Quy hoạch tổng thể TP.HCM diễn ra ngày 11/9, các chuyên gia đã thảo luận về định hướng đưa TP.HCM trở thành đô thị toàn cầu, thông minh và có khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.

Theo đơn vị tư vấn, đồ án quy hoạch lần này không chỉ giải quyết các điểm nghẽn hạ tầng hiện hữu mà còn hướng tới tái cấu trúc không gian phát triển theo mô hình đa cực, tạo dư địa phát triển trong 100 năm tới.

5 cực tăng trưởng mới sẽ tạo lại “bản đồ kinh tế” TP.HCM

Theo ông Sầm Minh Tuấn, Phó Giám đốc Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia (VIUP), TP.HCM hiện đối mặt với nhiều điểm nghẽn như cấu trúc không gian chưa định hình rõ, đô thị phát triển lan tỏa, khu vực trung tâm quá tải, việc làm tập trung tại lõi đô thị trong khi các mô hình TOD quanh metro chưa hoàn chỉnh.

Bên cạnh đó, hệ thống hạ tầng kết nối trong và ngoài đô thị còn hạn chế; sự liên kết giữa sản xuất, logistics, tài chính, nghiên cứu và thị trường chưa phát huy hiệu quả.

Để giải quyết những hạn chế này, dự thảo Quy hoạch tổng thể TP.HCM đề xuất hình thành 5 cực tăng trưởng mới.

1. Cực lõi trung tâm quốc tế: Giữ vai trò “đầu não” tài chính – quản trị

Khu vực lõi trung tâm tiếp tục được xác định là cực tăng trưởng quan trọng với chức năng tài chính, quản trị và dịch vụ toàn cầu.

Đây sẽ là nơi tập trung các hoạt động có giá trị gia tăng cao, đóng vai trò trung tâm điều phối của toàn vùng đô thị mở rộng.

TP.HCM định hướng phân bổ lại dân cư, việc làm và các động lực kinh tế sang những cực phát triển mới.

2. Cực đổi mới sáng tạo phía Đông: Thủ Đức kết nối Dĩ An, Thuận An, Thủ Dầu Một

Một trong những cực tăng trưởng đáng chú ý nhất là khu vực phía Đông, gồm Thủ Đức – Dĩ An – Thuận An – Thủ Dầu Một.

Khu vực này được định hướng trở thành “thung lũng đổi mới sáng tạo của Đông Nam Á”, kết nối với sân bay quốc tế Long Thành, phát triển dựa trên nền tảng khoa học công nghệ, giáo dục, công nghiệp sáng tạo và kinh tế số.

Việc hình thành cực đổi mới sáng tạo phía Đông được kỳ vọng tạo ra một trung tâm phát triển mới, thay đổi vai trò của khu vực phía Đông trong mạng lưới kinh tế vùng.

3. Cực đô thị – y tế – giáo dục phía Tây: Vĩnh Lộc – Bình Lợi – Bình Chánh

Không gian phía Tây được định hướng phát triển theo mô hình đô thị gắn với y tế, giáo dục và các dịch vụ chất lượng cao.

Khu vực Vĩnh Lộc – Bình Lợi – Bình Chánh sẽ trở thành một cực đô thị mới, góp phần phân bổ dân cư, giảm áp lực lên khu vực trung tâm hiện hữu.

Đây cũng là khu vực còn nhiều dư địa về quỹ đất để phát triển các khu đô thị mới, hạ tầng xã hội và các chức năng đô thị hiện đại.

Đây là cực mới so với phương án lấy ý kiến trước đây (thay bằng Cực Biển – du lịch)

Quy hoạch 5 cực theo phương án mới nhất với sự xuất hiện của Cực đô thị – y tế – giáo dục phía Tây

4. Cực công nghiệp – logistics phía Bắc: Động lực sản xuất mới

Khu vực Bình Dương, Bến Cát, Bàu Bàng được xác định là cực công nghiệp – logistics phía Bắc.

Định hướng này tận dụng lợi thế về công nghiệp hiện hữu, hệ thống khu công nghiệp, khả năng kết nối vùng và quỹ đất phát triển dài hạn.

Cực phát triển này sẽ đóng vai trò quan trọng trong chuỗi sản xuất, cung ứng, logistics đa phương thức của toàn đô thị mở rộng.

5. Cực cảng biển – thương mại tự do phía Nam: Kinh tế biển làm động lực

Khu vực từ Châu Đức, Phú Mỹ, Cái Mép đến Vũng Tàu và Cần Giờ được định hướng trở thành cực cảng biển – thương mại tự do phía Nam – năng lượng.

Trong đó, Cái Mép – Thị Vải – Cần Giờ được xác định là trung tâm giao thương quốc tế, logistics và kinh tế biển.

Đây được xem là cực phát triển có ý nghĩa chiến lược khi TP.HCM mở rộng không gian hướng ra biển, khai thác lợi thế cảng nước sâu, logistics quốc tế và năng lượng.

Quy hoạch 5 cực theo phương án ban đầu

5 hành lang chiến lược kết nối các cực tăng trưởng

Không gian phát triển mới của TP.HCM sẽ không chỉ dựa vào việc hình thành các cực mà còn cần hệ thống liên kết đồng bộ.

Dự thảo quy hoạch đề xuất 5 hệ liên kết chiến lược gồm:

• Liên kết Bắc – Nam
• Liên kết Đông – Tây
• Công nghiệp – sản xuất – logistics đa phương thức
• Hạ tầng đô thị đa tầng
• Liên kết xanh – xanh dương

Trong đó, hành lang Bắc – Nam được xem là trục kết nối quan trọng, kéo dài từ cửa khẩu Mộc Bài qua Củ Chi, Hóc Môn, khu lõi đô thị, Thủ Đức đến Phú Mỹ, Cái Mép và vịnh Gành Rái, tạo liên kết giữa kinh tế lục địa và kinh tế biển.

TP.HCM chuyển từ đô thị đơn cực sang đa trung tâm

Theo các chuyên gia, điểm quan trọng của quy hoạch lần này là thay đổi tư duy phát triển.

Thay vì quản lý đô thị theo ranh giới hành chính, TP.HCM hướng tới quản trị phát triển theo không gian chức năng và liên kết vùng, chuyển từ mô hình đơn cực sang đa trung tâm.

Trong dài hạn, thành phố đặt mục tiêu phát triển các động lực mới như:

• Kinh tế số
• Trí tuệ nhân tạo (AI)
• Tài chính quốc tế
• Công nghiệp sáng tạo
• Kinh tế biển
• Kinh tế tuần hoàn
• Kinh tế carbon thấp

Nếu được triển khai đồng bộ, 5 cực tăng trưởng mới có thể trở thành những “đầu tàu” phát triển, giúp TP.HCM mở rộng không gian đô thị, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế và định hình diện mạo siêu đô thị trong thế kỷ tới.

Đăng Thy