Quy mô hơn 4.174 ha với 8 phân khu chiến lược
Theo Quyết định số 4560/QĐ-UBND do UBND TP.HCM ban hành ngày 23/7/2026, Khu Thương mại tự do có tổng diện tích 4.174,35 ha, nằm tại phường Tân Phước và phường Tân Hải. Khu vực này được bao quanh bởi ranh giới tự nhiên gồm sông rạch, đường 991B và vịnh Gành Rái. Vị trí chiến lược giúp khu vực cách trung tâm TP.HCM khoảng 50 km về phía Tây Bắc và chỉ 25 km về phía Bắc so với sân bay quốc tế Long Thành.
Khu vực được quy hoạch thành 3 khu chức năng chính với 8 phân khu liền kề, bao gồm:
- Khu bến cảng container hiện hữu (305,03 ha)
- Bến cảng container Cái Mép Hạ (351,2 ha)
- Bến cảng container Cái Mép Hạ hạ lưu (780,66 ha)
- Ga Cái Mép Hạ thuộc tuyến đường sắt Biên Hòa - Vũng Tàu (30,63 ha)
- Cảng bến thủy nội địa (311,89 ha)
- Khu phía Nam Khu công nghiệp Cái Mép (272,45 ha)
- Trung tâm logistics Cái Mép Hạ (906,07 ha)
- Khu công nghiệp, đô thị và dịch vụ (850,67 ha)
Sự phân bổ chi tiết này tạo nên hệ sinh thái hoàn chỉnh, tích hợp cảng biển, logistics, sản xuất và dịch vụ.
Thí điểm thể chế vượt trội, kết nối toàn cầu
Mục tiêu cốt lõi của Khu Thương mại tự do là trở thành mô hình thí điểm với các thể chế vượt trội, tạo môi trường đầu tư và thương mại tự do theo tiêu chuẩn quốc tế. Khu vực sẽ là đầu mối kết nối sản xuất - thương mại - dịch vụ của TP.HCM với khu vực và thế giới, góp phần đưa thành phố trở thành trung tâm kinh tế biển của Đông Nam Á.
Định hướng phát triển tập trung mạnh vào kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn, gắn với trung tâm logistics xanh và cụm cảng biển. Khu FTZ sẽ kết nối chặt chẽ với Cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải, Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ và Sân bay Long Thành, hình thành chuỗi cung ứng logistics hiện đại.
Bên cạnh logistics và sản xuất xanh, khu vực ưu tiên các ngành công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn, thân thiện môi trường. Đây cũng sẽ là trung tâm đổi mới sáng tạo, thu hút nhân tài và trụ sở khu vực của các tập đoàn đa quốc gia trong lĩnh vực logistics, dịch vụ hàng hải và thương mại quốc tế.
Tổ chức quản lý và cơ chế vận hành đặc thù
UBND TP.HCM là cơ quan quản lý nhà nước đối với Khu Thương mại tự do. Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM được giao thực hiện quản lý trực tiếp, đồng thời tiếp nhận thêm chức năng, nhiệm vụ từ các sở, ngành. Các khu chức năng đáp ứng điều kiện phi thuế quan sẽ áp dụng kiểm tra, giám sát hải quan theo quy định pháp luật.
Cơ chế chính sách dựa trên Nghị quyết 98/2023/QH15 (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị quyết 260/2025/QH15), với nhiều ưu đãi về đất đai, thuế, đầu tư. Thành phố sẽ tiếp tục đề xuất hoàn thiện cơ chế để tăng sức hấp dẫn và cạnh tranh.
Lộ trình phát triển 3 giai đoạn đầy tham vọng
Giai đoạn 2026-2030: Tập trung nâng cao hiệu quả các phân khu hiện hữu (cảng biển, kho bãi, nhà máy trong KCN Cái Mép). Hoàn thiện bộ máy quản lý, xây dựng nền tảng công nghệ số quản lý - vận hành - giám sát. Triển khai quy hoạch, hạ tầng kết nối, giải phóng mặt bằng và thu hút nhà đầu tư chiến lược trong - ngoài nước.
Giai đoạn 2031-2035: Xây dựng hệ sinh thái kinh tế hàng hải cạnh tranh cao, hình thành Khu Thương mại tự do xanh. Hoàn thiện các khu chức năng theo quy hoạch trên nền tảng hạ tầng đã đầu tư.
Sau năm 2035: Biến khu vực thành hạt nhân Trung tâm kinh tế biển vùng Đông Nam Bộ, trở thành cảng trung chuyển hàng hóa lớn nhất cả nước với tầm vóc châu Á và quốc tế.
Tầm nhìn chiến lược và kỳ vọng tăng trưởng
Việc thành lập Khu FTZ Cái Mép Hạ không chỉ khai thác lợi thế cụm cảng nước sâu lớn nhất Việt Nam mà còn tạo động lực mới cho tăng trưởng GRDP hai con số của TP.HCM. Khu vực sẽ thúc đẩy liên kết vùng Đông Nam Bộ, thu hút FDI chất lượng cao và chuyển đổi xanh.
Với vị trí liền kề các tuyến hàng hải quốc tế Á - Âu, Á - Mỹ, cùng kết nối đa phương thức (đường biển - đường sắt - đường bộ - hàng không), Khu Thương mại tự do hứa hẹn giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Các chuyên gia đánh giá đây là bước đi then chốt thực hiện Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế đặc thù cho TP.HCM, góp phần đưa thành phố trở thành đầu tàu kinh tế cả nước và trung tâm logistics khu vực.
Để thành công, TP.HCM cần đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, hoàn thiện hạ tầng kết nối (cao tốc, đường sắt) và xây dựng môi trường đầu tư minh bạch. Việc thu hút nhà đầu tư chiến lược từ các tập đoàn toàn cầu sẽ là yếu tố quyết định.
Với Quyết định vừa ban hành, Khu Thương mại tự do Cái Mép Hạ không chỉ là dự án hạ tầng mà còn là tầm nhìn chiến lược đưa TP.HCM vươn tầm khu vực. Đây chắc chắn sẽ là điểm sáng thu hút đầu tư trong những năm tới, góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển bền vững và hội nhập sâu rộng của Việt Nam.
Đăng Thy