Buổi làm việc không chỉ mang ý nghĩa rà soát tiến độ một chương trình y tế quy mô lớn, mà còn đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển ngành y tế của đô thị lớn nhất cả nước. Thành phố Hồ Chí Minh đang hướng tới xây dựng mô hình quản trị y tế hiện đại dựa trên dữ liệu số, lấy phòng bệnh làm trung tâm, từng bước hình thành hệ thống chăm sóc sức khỏe toàn diện cho người dân theo suốt vòng đời.
Triển khai chiến dịch khám sức khỏe toàn dân lớn nhất từ trước đến nay
Báo cáo tại buổi làm việc, PGS-TS Nguyễn Anh Dũng cho biết Sở Y tế đã hoàn thiện kế hoạch tổng thể và trình UBND Thành phố Hồ Chí Minh phê duyệt chương trình khám sức khỏe định kỳ cho toàn bộ người dân sinh sống trên địa bàn trong năm 2026.
Theo lãnh đạo ngành y tế, đây là chiến dịch tầm soát cộng đồng có quy mô lớn nhất từ trước đến nay của thành phố, không chỉ giới hạn trong phạm vi cư dân có hộ khẩu thường trú mà mở rộng đến toàn bộ người dân đang thực tế sinh sống, học tập và làm việc tại Thành phố Hồ Chí Minh, bao gồm cả người tạm trú.
Điểm đột phá của chương trình là việc ứng dụng mạnh mẽ nền tảng công nghệ số quốc gia vào toàn bộ quy trình quản lý. Danh sách người dân tham gia khám sẽ được xác thực thông qua ứng dụng định danh điện tử VNeID nhằm bảo đảm tính chính xác, đồng bộ và hạn chế tối đa tình trạng trùng lặp dữ liệu.
Song song với đó, dữ liệu khám sức khỏe sẽ được kết nối với cơ sở dữ liệu dân cư, từng bước hình thành kho dữ liệu lớn về y tế phục vụ công tác quản lý, điều hành và dự báo sức khỏe cộng đồng của thành phố trong tương lai.
Kế hoạch cũng bao phủ toàn bộ các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp, lực lượng lao động tại doanh nghiệp, khu công nghiệp và hệ thống trường học trên địa bàn.
Ưu tiên bảo vệ nhóm yếu thế trong xã hội
Theo đề án của Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh, người dân tham gia tầm soát sức khỏe sẽ được phân chia thành 6 nhóm đối tượng để xây dựng danh mục khám phù hợp theo độ tuổi, giới tính, nghề nghiệp và nguy cơ bệnh tật.
Đáng chú ý, chương trình thể hiện rõ tính nhân văn khi ưu tiên nguồn lực cho các nhóm yếu thế gồm người cao tuổi, người khuyết tật, hộ nghèo, cận nghèo, người có công với cách mạng, bệnh nhân mắc bệnh mạn tính và người dân sinh sống tại các khu vực còn khó khăn về điều kiện tiếp cận y tế.
Lộ trình triển khai được xây dựng theo hướng khoa học, chia thành nhiều giai đoạn nhằm bảo đảm hiệu quả vận hành.
Cụ thể, đợt đầu tiên được triển khai từ ngày 5.4 tại 64 phường, xã thí điểm để đánh giá quy trình thực hiện và kịp thời điều chỉnh các vấn đề phát sinh. Đợt hai bắt đầu từ ngày 17.4 với quy mô mở rộng lên 168 phường, xã. Đến ngày 25.5, thành phố chính thức triển khai đồng loạt trên toàn địa bàn với các gói khám sức khỏe chuẩn hóa theo hướng dẫn của Bộ Y tế.
Mục tiêu cao nhất mà Thành phố Hồ Chí Minh đặt ra trong năm 2026 là bảo đảm 100% người dân đang sinh sống tại tất cả các phường, xã và đặc khu kinh tế được tiếp cận dịch vụ khám sức khỏe định kỳ chất lượng cao ít nhất một lần mỗi năm.
Hơn 2.500 tỉ đồng cho chương trình chăm sóc sức khỏe quy mô toàn dân
Để triển khai chương trình chăm sóc sức khỏe cho hơn chục triệu dân, Thành phố Hồ Chí Minh đã xây dựng phương án tài chính chi tiết với cơ chế huy động đa nguồn lực.
Theo tính toán của ngành y tế, tổng kinh phí thực hiện trong năm 2026 khoảng 2.507 tỉ đồng, phục vụ hơn 10,3 triệu lượt người thuộc diện được ngân sách nhà nước hỗ trợ theo phân cấp quản lý.
Bên cạnh nguồn ngân sách công, khoảng 4,5 triệu lao động đang làm việc tại doanh nghiệp, nhà máy, khu chế xuất và khu công nghiệp sẽ được khám sức khỏe thông qua nguồn kinh phí do đơn vị sử dụng lao động chi trả theo quy định của Luật Lao động.
Đối với học sinh và trẻ mầm non, nguồn quỹ bảo hiểm y tế cùng kinh phí y tế học đường sẽ được sử dụng để bảo đảm quyền lợi chăm sóc sức khỏe định kỳ.
Nhằm bảo đảm tính phổ cập và hiệu quả kinh tế, mức chi phí cho mỗi lượt khám được khống chế không vượt quá 350.000 đồng/người/lần/năm. Dù vậy, các gói khám vẫn được thiết kế đầy đủ các danh mục cơ bản như xét nghiệm máu, kiểm tra đường huyết, chức năng gan thận, siêu âm tổng quát và tầm soát các bệnh không lây nhiễm phổ biến như tim mạch, đái tháo đường, ung thư giai đoạn sớm.
Một trong những chương trình trọng điểm của chiến dịch là kế hoạch phối hợp giữa Sở Y tế và Liên đoàn Lao động Thành phố Hồ Chí Minh nhằm tổ chức khám sức khỏe cho khoảng 1 triệu công nhân, người lao động trực tiếp tại các khu chế xuất và khu công nghiệp.
Chương trình dự kiến triển khai từ ngày 30.5 đến hết ngày 30.9. Trong mô hình phối hợp này, Liên đoàn Lao động Thành phố Hồ Chí Minh đảm nhận vai trò điều phối, huy động doanh nghiệp tham gia, trong khi ngành y tế chịu trách nhiệm chuyên môn, điều động nhân lực và triển khai các xe khám lưu động đến tận nhà máy, xí nghiệp.
Chuyển đổi tư duy từ “chữa bệnh” sang “quản lý sức khỏe”
Phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc, Phó Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Phước Lộc nhấn mạnh việc đổi mới tư duy phát triển ngành y tế là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh đô thị đặc biệt với dân số đông và tốc độ già hóa ngày càng tăng.
Theo ông, ngành y tế thành phố cần mạnh dạn chuyển từ mô hình chữa bệnh truyền thống sang mô hình quản lý sức khỏe chủ động, lấy phòng bệnh và chăm sóc sức khỏe ban đầu làm nền tảng cốt lõi.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, toàn bộ kết quả khám, tầm soát của người dân phải được số hóa và cập nhật đồng bộ vào hệ thống sổ sức khỏe điện tử cá nhân. Dữ liệu sức khỏe sẽ đồng hành cùng mỗi người dân theo suốt vòng đời, giúp bác sĩ tuyến cơ sở nắm rõ tiền sử bệnh lý để có hướng theo dõi và can thiệp kịp thời.
Ở góc độ quản lý đô thị, kho dữ liệu lớn về y tế còn giúp thành phố xây dựng bản đồ bệnh học, dự báo xu hướng bệnh tật và chủ động hoạch định chiến lược đầu tư y tế phù hợp với nhu cầu thực tiễn.
Quan điểm “phòng bệnh hơn chữa bệnh” không chỉ góp phần giảm áp lực cho hệ thống bệnh viện mà còn giúp tiết kiệm chi phí xã hội, nâng cao chất lượng sống và tuổi thọ khỏe mạnh của người dân.
Củng cố y tế cơ sở, xây dựng tuyến “gác cổng” cho hệ thống y tế
Trong chiến lược phát triển mới, Thành phố Hồ Chí Minh xác định hệ thống y tế dự phòng và y tế cơ sở gồm trạm y tế phường, xã sẽ giữ vai trò tuyến đầu trong công tác chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
Khi tuyến cơ sở đủ năng lực thực hiện khám sàng lọc, quản lý bệnh mạn tính và điều trị các bệnh lý thông thường, áp lực quá tải tại các bệnh viện tuyến trên sẽ từng bước được giải quyết.
Lãnh đạo Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh cũng yêu cầu ngành y tế phải phối hợp chặt chẽ với các ngành liên quan nhằm kiểm soát tận gốc các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng như ô nhiễm không khí, ô nhiễm nguồn nước, an toàn thực phẩm và các nguy cơ từ lối sống công nghiệp hóa.
Đáng chú ý, chiến dịch chăm sóc sức khỏe toàn dân không chỉ huy động hệ thống y tế công lập mà còn khuyến khích sự tham gia của khối y tế tư nhân chất lượng cao, cùng các mô hình quân - dân y tại những khu vực đặc thù như Cần Giờ.
Việc triển khai chăm sóc sức khỏe toàn dân được xác định là nhiệm vụ trọng tâm của cả hệ thống chính trị, từ các cơ quan hoạch định chính sách, tài chính đến các tổ chức chính trị - xã hội.
Mục tiêu cuối cùng của chiến lược không chỉ nằm ở những con số đầu tư hàng nghìn tỉ đồng hay tỷ lệ bao phủ dân số, mà là xây dựng một hệ thống y tế công bằng, hiện đại và nhân văn, nơi mọi người dân đều được tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng cao, kịp thời và bền vững.
Tấn Tài