Năm 2026 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong chiến lược chăm sóc sức khỏe cộng đồng của Thành phố Hồ Chí Minh khi ngành y tế chính thức triển khai chương trình khám sức khỏe toàn dân theo mô hình "phi địa giới hành chính". Đây không chỉ là một giải pháp tháo gỡ những bất cập tồn tại nhiều năm trong công tác quản lý sức khỏe nhân dân, mà còn thể hiện tư duy đổi mới mạnh mẽ, hướng đến xây dựng nền y tế hiện đại, công bằng và lấy người dân làm trung tâm phục vụ.
Chủ trương này mở ra cơ hội để mọi người dân đang sinh sống trên địa bàn thành phố được tiếp cận dịch vụ khám sức khỏe thuận tiện hơn, đồng thời tạo nền tảng quan trọng cho việc xây dựng hệ thống hồ sơ sức khỏe điện tử thống nhất trên toàn địa bàn.
Bước chuyển từ quản lý theo địa bàn sang phục vụ người dân
Trong nhiều năm qua, việc tổ chức khám sức khỏe định kỳ thường gắn với nơi đăng ký thường trú hoặc tạm trú. Thực tế tại một đô thị đặc biệt như Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy hàng triệu người đang sinh sống, học tập và làm việc ở những địa bàn khác với nơi đăng ký cư trú. Điều này khiến không ít người phải di chuyển xa để tham gia khám sức khỏe hoặc bỏ lỡ cơ hội được chăm sóc sức khỏe định kỳ.
Không chỉ người dân gặp khó khăn, các cơ sở y tế cũng gặp nhiều vướng mắc trong việc xác định đối tượng, phân bổ chỉ tiêu, lập dự toán kinh phí và thực hiện thanh quyết toán giữa các địa phương.
Để tháo gỡ những "điểm nghẽn" đó, Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh đã ban hành hướng dẫn triển khai chương trình khám sức khỏe toàn dân không phụ thuộc địa giới hành chính. Theo đó, người dân được quyền lựa chọn cơ sở khám sức khỏe phù hợp với nơi sinh sống hoặc nơi làm việc, thay vì bị giới hạn bởi địa chỉ cư trú như trước đây.
PGS.TS Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh, nhấn mạnh rằng chủ trương này thể hiện rõ quan điểm xuyên suốt của ngành y tế là lấy người dân làm trung tâm. Theo ông, khi được quyền lựa chọn nơi khám thuận tiện nhất, người dân sẽ dễ dàng tiếp cận dịch vụ y tế hơn, trong khi toàn bộ hệ thống bệnh viện và cơ sở y tế công lập của thành phố sẽ vận hành như một mạng lưới thống nhất, cùng chia sẻ trách nhiệm chăm sóc sức khỏe nhân dân.
Ba nguyên tắc để triển khai đồng bộ
Để bảo đảm chương trình được thực hiện thống nhất trên toàn hệ thống, Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh đã ban hành ba nhóm hướng dẫn trọng tâm.
Trước hết là xác định đúng đối tượng được hưởng chính sách. Theo đó, tất cả công dân Việt Nam đang thực tế cư trú trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, bao gồm cả người có hộ khẩu thường trú và tạm trú, đã được xác thực thông tin trên ứng dụng VNeID đều có thể tham gia chương trình khám sức khỏe của thành phố. Chính sách không áp dụng đối với các lực lượng thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an hoặc người lao động đã được cơ quan, doanh nghiệp tổ chức khám sức khỏe định kỳ theo quy định của pháp luật.
Nguyên tắc thứ hai là chuẩn hóa hệ thống cơ sở khám sức khỏe. Trong giai đoạn đầu, chương trình được triển khai tại các bệnh viện trực thuộc Bộ, ngành; các bệnh viện công lập thuộc Sở Y tế và các Trung tâm Y tế khu vực. Việc chưa mở rộng đến các bệnh viện tư nhân hay phòng khám tư nhằm bảo đảm chất lượng chuyên môn, thống nhất quy trình khám và đồng bộ dữ liệu hồ sơ sức khỏe điện tử.
Nguyên tắc thứ ba là đổi mới cơ chế tài chính. Đây được xem là một trong những điểm đột phá của chương trình. Khi người dân khám sức khỏe tại cơ sở y tế ngoài địa bàn cư trú, địa phương nơi cư trú không phải thực hiện thủ tục chuyển kinh phí như trước. Toàn bộ việc lập dự toán, thanh toán và quyết toán sẽ do Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh thực hiện tập trung, giúp giảm đáng kể thủ tục hành chính, đồng thời tạo điều kiện để các cơ sở y tế yên tâm tiếp nhận người dân đến khám.
Người dân là đối tượng hưởng lợi lớn nhất
Việc xóa bỏ rào cản địa giới hành chính mang lại nhiều lợi ích thiết thực.
Đối với người lao động, sinh viên hay những người thường xuyên di chuyển giữa các khu vực của thành phố, chính sách mới giúp tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí đi lại. Người dân có thể lựa chọn bệnh viện gần nơi làm việc hoặc nơi sinh sống để thực hiện khám sức khỏe định kỳ mà vẫn được hưởng đầy đủ quyền lợi.
Quan trọng hơn, việc khám sức khỏe định kỳ sẽ góp phần phát hiện sớm các bệnh lý mạn tính, bệnh không lây nhiễm, nguy cơ tiền ung thư và nhiều yếu tố nguy cơ khác ngay từ giai đoạn đầu. Khi bệnh được phát hiện sớm, hiệu quả điều trị sẽ cao hơn, đồng thời giảm chi phí y tế cho người dân và xã hội.
Theo định hướng của ngành y tế, toàn bộ kết quả khám sẽ được cập nhật vào hồ sơ sức khỏe điện tử liên thông với hệ thống định danh VNeID. Đây sẽ là "hồ sơ sức khỏe suốt đời" của mỗi người dân, giúp bác sĩ dễ dàng theo dõi quá trình chăm sóc sức khỏe, hạn chế trùng lặp xét nghiệm và nâng cao chất lượng điều trị.
Thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao năng lực hệ thống y tế
Không chỉ mang lại lợi ích cho người dân, mô hình khám sức khỏe phi địa giới còn tạo động lực để toàn ngành y tế đổi mới phương thức quản lý.
Việc vận hành dữ liệu khám chữa bệnh trên nền tảng số sẽ hình thành cơ sở dữ liệu sức khỏe thống nhất cho hàng triệu người dân Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là nền tảng quan trọng để triển khai quản lý sức khỏe theo vòng đời, chuyển từ tư duy chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh, phát hiện sớm và chăm sóc sức khỏe liên tục.
Theo đánh giá của BSCKII Trần Văn Khanh, Giám đốc Bệnh viện Lê Văn Thịnh, chính sách mới sẽ giúp các cơ sở y tế phát huy tối đa năng lực chuyên môn, sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất hiện có, đồng thời thúc đẩy quá trình chuyển đổi số và nâng cao chất lượng phục vụ người bệnh.
Có thể nói, việc triển khai chương trình khám sức khỏe toàn dân không phụ thuộc địa giới hành chính không chỉ là sự thay đổi về quy trình tổ chức khám sức khỏe mà còn phản ánh tầm nhìn chiến lược của ngành y tế Thành phố Hồ Chí Minh trong xây dựng một hệ thống y tế hiện đại, liên thông và bền vững. Khi mọi người dân đều có thể tiếp cận dịch vụ y tế thuận lợi, dữ liệu sức khỏe được quản lý thống nhất và nguồn lực được sử dụng hiệu quả, thành phố sẽ từng bước hiện thực hóa mục tiêu chăm sóc sức khỏe toàn dân theo hướng công bằng, chất lượng và phát triển bền vững.
Tấn Tài