Phát biểu tại hội nghị, ông Lâm Đình Thắng– Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN) TP.HCM nhấn mạnh: thành công lớn nhất trong quý I-2026 không chỉ nằm ở các chỉ tiêu tăng trưởng, mà chính là việc thành phố đã chủ động triển khai các cơ chế mới, trực diện tháo gỡ những “điểm nghẽn” kéo dài trong hệ sinh thái khoa học và công nghệ.
Gỡ “điểm nghẽn” thương mại hóa: Từ phòng thí nghiệm đến thị trường
Trong nhiều năm qua, một hạn chế cố hữu của khoa học Việt Nam là khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng. Không ít đề tài sau nghiệm thu rơi vào tình trạng “đắp chiếu” do vướng mắc về định giá tài sản, cơ chế tài chính và thiếu sự tham gia của doanh nghiệp.
Nhận diện rõ thực trạng này, Thành phố Hồ Chí Minh đã xác định thương mại hóa kết quả nghiên cứu là khâu đột phá. Thành phố tham khảo kinh nghiệm từ Israel và CSIRO – những mô hình tiêu biểu trong việc gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu và thị trường.
Theo đó, cơ chế mới cho phép doanh nghiệp tham gia tiếp nhận, khai thác kết quả nghiên cứu ngay sau khi nghiệm thu. Đây là bước chuyển quan trọng, thay đổi căn bản tư duy quản lý từ “an toàn tuyệt đối” sang “chấp nhận rủi ro có kiểm soát”.
Cơ chế này được thiết kế dựa trên ba trụ cột: chia sẻ rủi ro giữa Nhà nước và doanh nghiệp; định giá linh hoạt phù hợp thông lệ quốc tế; và hỗ trợ toàn diện từ hoàn thiện công nghệ, bảo hộ sở hữu trí tuệ đến kết nối thị trường.
Kết quả bước đầu rất tích cực: chỉ trong quý I-2026, đã có 54 sản phẩm công nghệ tham gia với tổng vốn đầu tư hơn 500 tỷ đồng, trong đó hơn một nửa là vốn ngoài ngân sách. Điều này cho thấy khi thể chế được “khơi thông”, dòng vốn xã hội sẽ nhanh chóng trở thành động lực dẫn dắt đổi mới sáng tạo.
Sandbox UAV: Mở ra không gian kinh tế mới
Song song với cải cách thể chế, Thành phố Hồ Chí Minh cũng tiên phong triển khai các mô hình thử nghiệm công nghệ theo cơ chế sandbox.
Điểm nhấn nổi bật là mô hình thử nghiệm thiết bị bay không người lái (UAV). Sau giai đoạn thử nghiệm tại Khu Công nghệ cao, thành phố đã đưa vào vận hành tuyến vận chuyển hàng hóa bằng UAV vượt biển, kết nối Cần Giờ với Vũng Tàu.
Đây không chỉ là bước tiến về logistics mà còn mở ra hướng phát triển kinh tế tầm thấp – một lĩnh vực mới dựa trên nền tảng trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật và robot.
Việc mạnh dạn triển khai sandbox cho thấy thành phố đã thay đổi tư duy từ quản lý rủi ro sang quản trị rủi ro, tạo điều kiện cho công nghệ mới được thử nghiệm, hoàn thiện và nhanh chóng đi vào thực tiễn.
Kiến tạo thể chế trong Luật Đô thị đặc biệt
Bước sang quý II-2026, Thành phố Hồ Chí Minh xác định nhiệm vụ trọng tâm là cụ thể hóa các nội dung trong Luật Đô thị đặc biệt, nhằm tạo hành lang pháp lý cho các mô hình đổi mới sáng tạo.
Các nhóm chính sách được tập trung triển khai bao gồm: quản trị hạ tầng dùng chung; cơ chế mua sắm công và đặt hàng khoa học công nghệ; phát triển bản sao số (Digital Twin); và chính sách thu hút, đãi ngộ nhân tài.
Trong đó, bản sao số được xem là nền tảng quan trọng để xây dựng đô thị thông minh, cho phép mô phỏng, phân tích và đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu theo thời gian thực.
“Cộng tác viên Nghị quyết 57”: Đưa công nghệ đến từng khu dân cư
Một điểm mới mang tính nhân văn và chiến lược được nhấn mạnh tại hội nghị là chủ trương xây dựng lực lượng “Cộng tác viên Nghị quyết 57”.
Theo kế hoạch, từ ngày 31-5-2026, một số lượng lớn cán bộ Đoàn không chuyên trách cấp xã sẽ kết thúc nhiệm vụ. Thành phố chủ trương tái tuyển dụng lực lượng này để tham gia hỗ trợ chuyển đổi số tại cơ sở.
Các cộng tác viên sẽ được tuyển chọn kỹ lưỡng, ưu tiên những người có trình độ đại học, thạc sĩ thuộc các lĩnh vực như luật, công nghệ thông tin, kỹ thuật và quản lý nhà nước. Đây sẽ là lực lượng “cầu nối” quan trọng giữa chính quyền và người dân trong quá trình chuyển đổi số.
Lực lượng này sẽ đảm nhận 7 nhiệm vụ trọng tâm, từ hỗ trợ dịch vụ công trực tuyến, số hóa dữ liệu, phổ cập kỹ năng số đến phát hiện sáng kiến từ cơ sở và thúc đẩy khởi nghiệp tại địa phương.
Cách tiếp cận này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả chuyển đổi số mà còn tạo ra sự lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng, biến người dân trở thành chủ thể của quá trình đổi mới sáng tạo.
Động lực từ tư duy kiến tạo
Nhìn lại quý I-2026, có thể thấy Thành phố Hồ Chí Minh đang chuyển mình rõ nét từ tư duy “quản lý” sang “kiến tạo phát triển”. Việc 30/54 sản phẩm công nghệ trong chương trình thí điểm thuộc nhóm ngành chiến lược cho thấy định hướng phát triển đã đi đúng trọng tâm.
Theo ông Lâm Đình Thắng, khi cơ chế chính sách được thiết kế phù hợp và triển khai quyết liệt, nó sẽ tạo ra những thay đổi thực chất. Sự đồng bộ giữa thể chế, công nghệ và tổ chức thực hiện chính là nền tảng vững chắc để khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực tăng trưởng chủ yếu.
Kỳ vọng bứt phá
Với nền tảng đã được thiết lập, quý II-2026 được kỳ vọng sẽ là giai đoạn bùng nổ của các mô hình sandbox mới, từ tài chính số đến y tế và giáo dục thông minh.
Không chỉ dừng ở thử nghiệm, Thành phố Hồ Chí Minh hướng đến mục tiêu nhân rộng các mô hình hiệu quả, hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hoàn chỉnh.
Trong bối cảnh cạnh tranh khu vực ngày càng gay gắt, việc đi trước trong xây dựng thể chế và thử nghiệm công nghệ sẽ giúp thành phố giữ vững vai trò đầu tàu kinh tế, đồng thời từng bước khẳng định vị thế trung tâm đổi mới sáng tạo của khu vực.
Với quyết tâm chính trị cao và cách tiếp cận linh hoạt, Thành phố Hồ Chí Minh đang từng bước hiện thực hóa khát vọng trở thành một siêu đô thị thông minh, hiện đại và nghĩa tình – nơi khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thực sự trở thành “dòng chảy” chủ đạo của phát triển.
Tấn Tài