Phát huy vai trò của người Tổng phụ trách trong định hướng giáo dục đạo đức và lý tưởng cho thiếu nhi, thầy đã tìm các giải pháp, đưa ra các mô hình mới, sáng tạo áp dụng thiết thực trong môn âm nhạc và hoạt động Đội với mong muốn các em học sinh Trường Tiểu học Vinh Tân (Phường Trường Vinh, Nghệ An) phát triển toàn diện về Đức – Trí – Thể - Mỹ. Từ tinh thần trách nhiệm công với cái tâm của nhà giáo dành cho học sinh, thầy Biện Ngọc Khánh đã có nhiều đóng góp quý báu cho ngành giáo dục trong sự nghiệp trồng người. Mỗi sáng kiến của thầy là một món quà vô giá hướng đến giáo dục toàn diện cho thế hệ trẻ.
ĐAM MÊ "XÂY DỰNG VĂN HÓA ỨNG XỬ HỌC ĐƯỜNG"
Theo tâm sự của thầy Khánh, những năm gần đây, tình trạng bạo lực học đường được đưa lên mạng xã hội tràn lan và liên tục với mức độ nguy hiểm không chỉ đối với một bộ phận thanh thiếu niên mà nó tác động đến đời sống tinh thần của cả một thế hệ; nếu không kịp thời uốn nắn và ngăn chặn thì nó không chỉ dừng lại ở vụ việc mà nó trở thành trào lưu thì rất khó định hướng hay giáo dục mà sẽ chuyển sang trạng thái phải đối phó. Vì vậy, với vai trò là một nhà giáo, một giáo viên Tổng phụ trách được giao nhiệm vụ định hướng lý tưởng cách mạng cho đội ngũ thiếu niên nhi đồng, thầy đã tìm mọi biện pháp xây dựng văn hóa ứng xử trong nhà trường với mong muốn các em học tập và rèn luyện trong môi trường tràn đầy tình yêu thương, mỗi em đều biết sống chân thiện, hòa đồng, đoàn kết, kính thầy yêu bạn, thi đua mà không ganh đua.
Đối với Công tác Đội trong trường học, giáo dục mang tính tích hợp và kết nối sẽ tạo ra hiệu quả cao và toàn diện. Để làm được điều này, chính mỗi Tổng phụ trách phải luôn sáng tạo, thiết kế các mô hình mới theo từng năm học, từng giai đoạn và gắn liền với định hướng của Đảng, Đoàn và ngành Giáo dục. Có lẽ vì thế mà thầy Biện Ngọc Khánh là cây sáng kiến kinh nghiệm của tỉnh nghệ An trong lĩnh vực hoạt động Đội.
15 năm làm Tổng phụ trách là 15 năm thầy Khánh hết lòng với học sinh thân yêu. Mỗi công việc thầy làm đều hướng đến sự phát triển tốt nhất cho thiếu niên – học sinh. Chỉ tính sơ sơ 5 năm lại đây, năm nào thầy Khánh cũng cho ra 1 sáng kiến mới, đáp ứng đúng yêu cầu và tình hình thực tế đang cần, trả lời đúng những câu hỏi mà ngành giáo dục đang cần hỗ trợ từ phía Đoàn thanh niên, Đội để điền vào mảng ghép quan trọng cho thiếu niên nhi đồng. Năm 2021 – 2022 sáng kiến kinh nghiệm "Một số biện pháp giáo dục học sinh thực hiện "5 việc tốt - ngàn lời hay" của học sinh Tiểu học trên địa bàn Thành phố Vinh - Tỉnh Nghệ An"; Năm 2022 – 2023, sáng kiến kinh nghiệm "Một số phương pháp nâng cao bồi dưỡng ban chỉ huy Liên đội"; Năm 2023 – 2024 đề tài sáng kiến kinh nghiệm "Một số biện pháp nâng cao kĩ năng giao tiếp"Văn hóa ứng xử"cho học sinh tiểu học" và đặc biệt mô hình "Câu Lạc Bộ Dân Ca Ví – Giặm" được xây dựng và phát triển từ năm 2014 đến nay vẫn được duy trì tại các liên đội trong tỉnh Nghệ An, từ mô hình này, thầy Ngọc Khánh được Chủ tịch Ủy Ban nhân dân Tỉnh tặng Bằng khen trong trong trào "Hát Dân Ca Ví – Giặm trong trường học" năm 2023.
ƯƠM MẦM TÀI NĂNG TỪ CLB HÁT DÂN CA VÍ – GIẶM
Thầy Ngọc Khánh rất tâm đắc với Mô hình CLB Dân ca Ví – Giặm bởi Dân ca Ví – Giặm được người Nghệ Tĩnh coi là linh hồn của vùng đất sông Lam. Thầy phân tích: Dân ca ví dặm không chỉ là một loại hình nghệ thuật dân gian, mà còn là "hồn cốt" văn hóa của người dân xứ Nghệ.
Sinh hoạt hình thức Câu lạc bộ, tập hát các làn điệu dân ca cổ, làn điệu dân ca cải biên, các làn điệu phát triển, các hình thức trình diễn xướng, hát đối đáp dân ca Ví - Giặm Nghệ Tĩnh. Với cách sinh hoạt này góp phần bảo tồn văn hóa di sản của quê hương, đặc biệt là thế hệ trẻ ( học sinh). Bên cạnh đó giáo dục đạo đức, tính cách, phù hợp lứa tuổi về truyền thống quê hương, tạo sân chơi cho học sinh có năng khiếu, phát triển kỹ năng sống cho học sinh.
Mô hình này tạo sân chơi cho học sinh đam mê hát Dân ca Ví - Giặm, lan tỏa sâu rộng và có hiệu quả trong học sinh, trong môi trường giáo dục, làm phong phú các loại hình nghệ thuật của các câu lạc bộ trong nhà trường, góp phần thúc đẩy các phong trào hoạt động trong trường học, phục vụ các ngày lễ lớn của nhà trường và đất nước, tham dự các cuộc thi các Cụm, Thành phố, cấp Tỉnh, lồng ghép vào các nội dung dạy học văn hóa địa phương, dạy học kết nối các vùng miền theo chương trình giáo dục. Giúp các em trau dồi kỹ năng sống, văn hóa ứng xử, kỹ năng biểu diễn, diễn xuất, ngôn ngữ hình thể, nét mặt, thông qua các bài hát, các làn điệu, các bài mang phong cách diễn xướng sinh hoạt cộng đồng…
Năm 2014, UNESCO đã công nhận dân ca ví giặm là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Điều này không chỉ là niềm tự hào mà còn là trách nhiệm của Việt Nam trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Thực hiện phong trào phát triển Hát Dân Ca Ví - Giặm và trường học theo chủ trương của ủy ban nhân dân Tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh, Câu lạc bộ Dân Ca Ví - Giặm được thành lập nhằm thực hành hát dân ca Ví Giặm và phát triển lan tỏa trong giới trẻ nét văn hóa bản sắc của quê hương Xứ Nghệ, phục vụ giao lưu, liên hoan văn nghệ trong các cuộc vui, các ngày lễ trọng đại. Giao lưu với cộng đồng dân cư…
Bên cạnh đó Dân ca Ví - Giặm còn được ví như cái nôi bản sắc văn hóa Nghệ Tĩnh từ bao đời, hun đúc tâm hồn mảnh đất và con người Nghệ Tĩnh, nuôi dưỡng và là cốt cách tâm hồn của bao bậc hiền tài Xứ Nghệ. Việc đưa Dân ca vào trường học và phát triển sâu rộng có hiệu quả là một phương thức dạy học về văn hóa bản sắc quê hương vùng miền. Dân ca ví Giặm góp phần nuôi dưỡng tâm hồn mỗi người từ khi còn trẻ, thông qua những làn điệu âm nhạc gần gũi thân thương mộc mạc trữ tình sâu lắng và ca từ trong sáng thông qua những lời ru của Mẹ của Bà… Những bài hát, những làn điệu Ví - Giặm lan tỏa thông điệp giáo dục truyền thống cách mạnh và đời sống con người nơi mảnh đất địa linh nhân kệt, nơi truyền thống yêu nước, nơi mạch nguồn sự sống trỗ dậy chống giặc, thắng giặc, tinh thần Người Nghệ… Vậy nếu không bảo tồn thì người biết hát ví giặm ngày càng ít, người trẻ cũng không để tâm nhiều thì văn hóa cội nguồn sẽ bị thu hẹp và lãng quên. Bảo tồn dân ca ví dặm không chỉ là giữ một làn điệu, mà là giữ ký ức, tâm hồn và bản sắc của cả một vùng đất. Đó là trách nhiệm không chỉ của nhà nước mà của mỗi người dân Việt Nam.
Để mô hình gắn với truyền thống và phù hợp với hiện tại, thầy Ngọc Khánh đã tìm tòi các tài liệu, học hỏi giao lưu với cách nghệ nhân để tìm ra các phương pháp thực hành Câu Lạc Bộ Dân Ca trong trường học, Tự soạn lời các bài hát theo làn điệu gốc để phù hợp với lứa tuổi học đường, với tâm sinh lý từng cấp học và độ tuổi để khuyến khích và tạo niềm thích thú cho học sinh đến với hát Dân Ca. Bên cạnh đó, thầy và nhà trường vận động các em học sinh có năng khiếu, các giáo viên, các tập thể lớp nhà trường, và phụ huynh chung tay xây dựng hiệu quả mô Hình hát Dân ca Ví Giặm trong nhà trường. Mời các Nghệ Nhân trên địa bàn, các câu lạc bộ Dân ca trên địa bàn phường và Thành phố, các trường bạn cùng giao lưu sinh hoạt…
Từ khi thành lập đến nay, thầy đã dẫn các em trong CLB tham gia các hội thi " Tiếng hát sơn ca" cấp Thành phố, hoa phượng đỏ, hội thi Hát Dân ca trong trường học cấp Cụm, Thành phố, cấp Tỉnh để nhân rộng mô hình, và có dịp để các em thực hành khả năng hát Dân ca Ví – Giặm. Tham gia Biểu diễn giao lưu với các Câu Lạc Bộ, các ngày lễ lớn, các sự kiện chính trị và ngành giáo dục để Mô hình Câu lạc bộ duy trì và lan tỏa .
Mô hình Câu lạ bộ hát Dân ca Ví – Giặm đã duy được 12 năm, từ năm 2014 đến nay đã có các thế hệ học sinh tham gia các cuộc thi " Tiếng hát sơn ca" , Hội Thi hát dân ca Ví Giặm trong trường học đạt giải nhất, giả triển vọng, giải tập thể, cấp Cụm, Cấp Thành Phố, Cấp Tỉnh. Thầy Ngọc Khánh cũng vinh dự được Chủ tịch Ủy Ban nhân dân Tỉnh tặng Bằng khen trong trong trào hát Dân Ca Ví – Giặm trong trường học năm 2023.
DÀNH TRỌN TẤM LÒNG "VÌ ĐÀN EM THÂN YÊU"
Đội ngũ Tổng phụ trách Đội thường ví vai trò của mình giống như "làm dâu trăm họ", vừa phải làm một giáo viên dạy chuyên môn tốt, vừa phải làm một người tư vấn hoạt động ngoại khóa tốt, vừa phải kết nối các giáo viên chủ nhiệm với chi đội tốt, vừa phải tạo sự đồng thuận trong các hoạt động Đội với công tác giáo dục văn hóa trong nhà trường, phù hợp với tình hình thực tế tại địa phương, phù hợp với điều kiện của gia đình học sinh…. Nhưng cũng từ sự đòi hỏi ấy mà các Tổng phụ trách đã được tôi luyện và trưởng thành rất nhanh. Đối với thầy Ngọc Khánh cũng vậy, không chỉ được ban Giám hiệu và tập thể giáo viên trường Tiểu học Vinh Tân yêu quý, tin tưởng mà thầy còn là thành viên Hội đồng đội Tỉnh Nghệ An, thành viên của Ban Tham Vấn " Hội đồng trẻ em" Tỉnh, ủy viên Hội đồng đội Thành Phố Vinh ….
Sự tin tưởng và vai trò cũng song hành khiến thầy Ngọc Khánh gần như ít có thời gian dành cho gia đình nhỏ của mình, nhưng thành tích chung của Liên đội thì lại luôn duy trì xuất sắc đều đặn. Dưới sự dẫn dắt của thầy, Liên đội Trường Tiểu học Vinh Tân 5 năm lại đây liên tục đạt danh hiệu Vững mạnh xuất sắc cấp Thành phố, 2 năm liền là đơn vị dẫn dầu khối tiểu học cấp Thành Phố.
Sau mỗi tấm huy chương, mỗi bằng khen mà thầy Khánh vinh dự đón nhận là cả một sự nỗ lực không ngừng nghỉ, vậy mà sau 15 năm làm Tổng phụ trách, đến nay thầy Tổng phụ trách Ngọc Khánh có duyên với hàng chục bằng khen giấy khen các loại, trong đó rất nhiều lần được nhận bằng khen của Chủ Tịch UBNDTP Vinh, Bằng khen của Trung ương Đoàn – Hội đồng Đội Trung ương. Điều mà thầy Khánh cảm động nhất, đó là năm 2025 vừa qua, thầy vinh dự đón nhận danh hiệu "Nhà giáo Nghệ An tiêu biểu làm theo lời Bác" và mô hình "Câu lạc bộ Dân ca Ví – Giặm" đã góp phần lưu giữ và phát triển nét đẹp dân ca ví dặm trong thế hệ trẻ. Thầy Ngọc Khánh tâm sự: Quê hương nơi thầy sinh ra và lớn lên ở Kim Liên (Nam Đàn) – quê Bác, mỗi gốc cây ngọn cỏ nơi đây đều gắn liền với niềm tự hào của đất nước, của dân tộc. Vậy nên niềm tự hào về quê hương đã ngấm sâu trong trái tim của các thế hệ trẻ nơi này. Mỗi người sinh ra trên mảnh đất linh thiêng này đều mong muốn tiếp bước người cha già kính yêu của dân tộc, đóng góp cho đời một việc gì đó dù nhỏ, nhưng có ý nghĩa cho xã hội, cho nhân dân. Với giáo viên dạy âm nhạc, lúc đầu được giao công việc Tổng phụ trách thì vô cùng khó khăn, nhưng nhờ sự tin tưởng và khích lệ của lãnh đạo nhà trường cùng các đồng nghiệp đã khiến anh luôn tự hứa phải làm tốt nhất có thể. Nhờ vậy mà sự đam mê công tác Đội đã ngấm vào từng suy nghĩ và hành động, đến nay thì đã trở thành một niềm đam mê: Đam mê tổ chức hoạt động bởi có sự sáng tạo cái mới; đam mê thấy sự hiện diện của công tác Đội trong trái tim học trò; đam mê thấy mình có thể biến những quy định, mục tiêu khô khan thành niềm yêu thích của thiếu nhi; đam mê vì thấy các thế hệ học trò trường Vinh Tân ngoan ngoãn, lễ phép, chăm ngoan học giỏi; Đam mê vì được lãnh đạo tin yêu, đồng nghiệp hỗ trợ và phụ huynh đồng thuận chia sẻ với các phong trào. Nếu được lựa chọn lại, tôi vẫn chọn nghề Tổng phụ trách bởi từ đây tôi được sáng tạo và được cống hiến cho công tác giáo dục trẻ bằng cả tình yêu thương và sự trân quý.
HÀ DUNG