Ảnh minh họa. Nguồn: Baochinhphu.vn
Thị trường lao động rộng mở nhưng liệu còn chỗ cho người chưa sẵn sàng?
Hiện nay, thanh niên chiếm hơn 1/3 dân số cả nước, một lực lượng lao động tiềm năng trong bối cảnh nền kinh tế số và công nghệ phát triển nhanh chóng. Điều này đã tạo ra nhiều ngành nghề mới mang lại hàng triệu việc làm mỗi năm, đặc biệt trong các lĩnh vực như công nghiệp chế biến – chế tạo, nông nghiệp công nghệ cao, logistics, chăm sóc sức khỏe và công nghệ thông tin.
Dẫu vậy, không ít bạn trẻ, đặc biệt là ở nông thôn, trong các khu công nghiệp và vùng dân tộc thiểu số, vẫn trăn trở với câu hỏi: Làm thế nào để có một công việc ổn định, thu nhập tốt và con đường phát triển lâu dài?
Thanh niên nông thôn: Đừng để “ly hương” là con đường duy nhất
Việc rời quê lên thành phố tìm việc làm vẫn là lựa chọn phổ biến tại nhiều địa phương. Không ít thanh niên nuôi hy vọng đổi đời nơi đô thị, nhưng lại phải đối mặt với sự thật là những công việc thời vụ, thu nhập bấp bênh và thiếu sự đảm bảo về lâu dài.
Trong khi đó, các xu hướng như nông nghiệp thông minh, khởi nghiệp nông thôn hay chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đang mở ra nhiều hướng đi mới ngay tại quê hương. Nếu được trang bị kiến thức nghề, hỗ trợ kỹ thuật và kết nối thị trường, nhóm đối tượng trên hoàn toàn có thể lập nghiệp trên chính mảnh đất quê hương mình.
Thanh niên khu công nghiệp: Cần chiến lược nghề nghiệp dài hạn
Lực lượng lao động trẻ trong các khu công nghiệp nắm vai trò then chốt trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhưng việc thiếu kỹ năng mềm và không có chiến lược phát triển nghề nghiệp khiến nhiều người dễ rơi vào vòng xoáy “làm rồi nghỉ”, khó bứt phá.
Trong bối cảnh tự động hóa và chuyển đổi số diễn ra nhanh chóng, việc học thêm nghề, nâng cao tay nghề hoặc tham gia các khóa đào tạo kỹ thuật, công nghệ sẽ giúp người trẻ nắm bắt các vị trí có thu nhập cao hơn, thậm chí có thể nghĩ tới khởi nghiệp hoặc thăng tiến trong nội bộ doanh nghiệp.
Thanh niên dân tộc thiểu số: Cần được tiếp cận bình đẳng với cơ hội
Tại nhiều vùng sâu, vùng xa, thanh niên dân tộc thiểu số vẫn gặp không ít rào cản trong việc tiếp cận thông tin thị trường lao động, các chính sách đào tạo nghề và hỗ trợ việc làm. Tỷ lệ lao động không chính thức, lao động thời vụ ở nhóm này vẫn còn ở mức cao.
Hiệu quả đã thấy được ở bước đầu trong một số mô hình đào tạo nghề gắn với sinh kế bản địa. Tuy nhiên, muốn thấy được chuyển biến rõ rệt, cần có thêm các chính sách ưu đãi dành cho doanh nghiệp sử dụng lao động dân tộc thiểu số, hỗ trợ phiên dịch trong quá trình đào tạo nghề và tổ chức lớp học linh hoạt, phù hợp với điều kiện và văn hóa địa phương.
Làm thế nào để thanh niên chủ động tham gia thị trường lao động?
Để giúp thanh niên, đặc biệt là những nhóm đối tượng trên tham gia hiệu quả vào thị trường lao động, nhiều chuyên gia đề xuất triển khai đồng bộ một số giải pháp sau:
Đa dạng hóa kênh tiếp cận thông tin việc làm: Cung cấp thông tin tuyển dụng và xu hướng nghề nghiệp thông qua mạng xã hội, nền tảng số, ứng dụng di động, sàn giao dịch việc làm và các hoạt động tư vấn hướng nghiệp tại cơ sở do Đoàn – Hội tổ chức.
Đẩy mạnh đào tạo nghề gắn với thực tiễn: Thiết kế chương trình học sát với nhu cầu thực tế thông qua sự phối hợp giữa cơ sở đào tạo, doanh nghiệp và chính quyền địa phương, giúp người học có thể làm việc ngay sau khi tốt nghiệp.
Thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp: Hỗ trợ thanh niên tiếp cận vốn ưu đãi, tư vấn mô hình kinh doanh hiệu quả, kết nối thị trường và đồng hành trong giai đoạn đầu khởi sự.
Phát huy vai trò kết nối của Đoàn – Hội: Thông qua các hoạt động như Ngày hội việc làm, sàn giao dịch lao động, tư vấn hướng nghiệp lưu động, đây chính là cầu nối đưa thanh niên đến gần hơn với các cơ hội đào tạo, việc làm và phát triển nghề nghiệp.
Chủ động hay bị bỏ lại phía sau?
Thị trường lao động ngày càng biến động, đòi hỏi mỗi người trẻ phải chủ động thích nghi nếu không muốn bị tụt lại. Sự sẵn sàng học hỏi, trau dồi kỹ năng và nhạy bén với thông tin chính là chìa khóa mở cánh cửa tương lai. Cơ hội nằm ở trong tay mỗi người bước tới thị trường đầy hứa hẹn trong thời đại công nghiệp số này.
Dương Thùy Linh